سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ
یہ ترجمہ فارسی میں ہے۔ دوسری زبانوں کے تراجم شائع ہونے پر یہاں شامل کیے جائیں گے۔
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
الٓمٓ ﴿١﴾
الف لام میم
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْحَىُّ ٱلْقَيُّومُ ﴿٢﴾
خداست که هیچ معبودی جز آن زندهٔ بسیار پاینده وجود ندارد.
نَزَّلَ عَلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ بِٱلْحَقِّ مُصَدِّقًۭا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَنزَلَ ٱلتَّوْرَىٰةَ وَٱلْإِنجِيلَ ﴿٣﴾
کتاب را بر مبنایی درست بهعنوان تأییدکنندهٔ آنچه پیش از آن بود بر تو فرو فرستاد و تورات و انجیل را نازل کرد.
مِن قَبْلُ هُدًۭى لِّلنَّاسِ وَأَنزَلَ ٱلْفُرْقَانَ ۗ إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌۭ شَدِيدٌۭ ۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌۭ ذُو ٱنتِقَامٍ ﴿٤﴾
پیش از این برای راهبری مردم؛ و فرقان را فرو فرستاد. بهراستی کسانی که دربارهٔ نشانههای خدا حقپوشی کردند عذابی شدید خواهند داشت. و خدا عزتمند و اهل برخورد کردن است.
إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَخْفَىٰ عَلَيْهِ شَىْءٌۭ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا فِى ٱلسَّمَآءِ ﴿٥﴾
بهراستی که خدا هیچ چیزی در زمین و نه در آسمان بر او پوشیده نیست.
هُوَ ٱلَّذِى يُصَوِّرُكُمْ فِى ٱلْأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَآءُ ۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ ﴿٦﴾
او کسی است که شما را آنگونه که میخواهد در زهدانها نگارگری میکند؛ هیچ معبودی جز او که عزتمند و فرزانه است وجود ندارد.
هُوَ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ عَلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ مِنْهُ ءَايَٰتٌۭ مُّحْكَمَٰتٌ هُنَّ أُمُّ ٱلْكِتَٰبِ وَأُخَرُ مُتَشَٰبِهَٰتٌۭ ۖ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِمْ زَيْغٌۭ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَٰبَهَ مِنْهُ ٱبْتِغَآءَ ٱلْفِتْنَةِ وَٱبْتِغَآءَ تَأْوِيلِهِۦ ۗ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُۥٓ إِلَّا ٱللَّهُ ۗ وَٱلرَّٰسِخُونَ فِى ٱلْعِلْمِ يَقُولُونَ ءَامَنَّا بِهِۦ كُلٌّۭ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا ۗ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّآ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَٰبِ ﴿٧﴾
او کسی است که کتاب را بر تو فرو فرستاد؛ بخشی از آن، آیههایی روشن و قطعی است که آنها اصل و اساس کتاباند و برخی دیگر مبهماند. اما کسانی که در دلهایشان انحرافی وجود دارد، برای آشوبطلبی و بهمنظور بازگرداندنش به معنایی خاص، بخشهای مبهم آن را پیگیری میکنند؛ در حالی که آنچه به آن بازگشت میکند را جز خدا نمیداند و استواران در دانش میگویند: «به آن ایمان آوردیم؛ همگی از نزد خداوندگارمان است.» و جز صاحبدلان توجه نمیکنند.
رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً ۚ إِنَّكَ أَنتَ ٱلْوَهَّابُ ﴿٨﴾
ای خداوندگار ما، پس از آنکه ما را راهبری کردی دلهایمان را منحرف مساز و از پیشگاه خودت رحمتی ارزانیمان دار که بهراستی تویی که بسیار عطابخشی.
رَبَّنَآ إِنَّكَ جَامِعُ ٱلنَّاسِ لِيَوْمٍۢ لَّا رَيْبَ فِيهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُخْلِفُ ٱلْمِيعَادَ ﴿٩﴾
ای خداوندگار ما، بهراستی تو مردم را برای روزی که هیچ تردیدی در آن نیست گرد میآوری؛ قطعاً خدا وعده را پشت گوش نمیاندازد.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَن تُغْنِىَ عَنْهُمْ أَمْوَٰلُهُمْ وَلَآ أَوْلَٰدُهُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيْـًۭٔا ۖ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمْ وَقُودُ ٱلنَّارِ ﴿١٠﴾
بهراستی کسانی که حقپوشی کردند، هرگز نه داراییهایشان و نه فرزندانشان هیچ نیازی از آنها را در قبال خدا برطرف نمیسازد و ایشاناند که سوخت آتشاند.
كَدَأْبِ ءَالِ فِرْعَوْنَ وَٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا فَأَخَذَهُمُ ٱللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ ۗ وَٱللَّهُ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ ﴿١١﴾
همچون روش همیشگی فرعونیان و کسانی که پیش از آنها بودند. آنان نشانههای ما را دروغ شمردند؛ پس خدا بهسبب گناهانشان گرفتارشان کرد. و خدا پیامدهای سختی در نظر میگیرد.
قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟ سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ ۚ وَبِئْسَ ٱلْمِهَادُ ﴿١٢﴾
به کسانی که حقپوشی کردند بگو: «بهزودی شکست خواهید خورد و بهسوی دوزخ بر انگیخته و گرد آورده میشوید که بد جایگاهی است.
قَدْ كَانَ لَكُمْ ءَايَةٌۭ فِى فِئَتَيْنِ ٱلْتَقَتَا ۖ فِئَةٌۭ تُقَٰتِلُ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَأُخْرَىٰ كَافِرَةٌۭ يَرَوْنَهُم مِّثْلَيْهِمْ رَأْىَ ٱلْعَيْنِ ۚ وَٱللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِۦ مَن يَشَآءُ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَعِبْرَةًۭ لِّأُو۟لِى ٱلْأَبْصَٰرِ ﴿١٣﴾
قطعاً در دو گروهی که با هم روبرو شدند نشانهای برای شما وجود داشت؛ گروهی در راه خدا میجنگید و گروه دیگر پوشانندهٔ حق بود و به چشم خود آنها را دو برابر خودشان میدیدند. و خدا با حمایتش از هر کس که بخواهد پشتیبانی میکند. بهراستی در آن عبرتی برای اهل بینش است.
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ ٱلشَّهَوَٰتِ مِنَ ٱلنِّسَآءِ وَٱلْبَنِينَ وَٱلْقَنَٰطِيرِ ٱلْمُقَنطَرَةِ مِنَ ٱلذَّهَبِ وَٱلْفِضَّةِ وَٱلْخَيْلِ ٱلْمُسَوَّمَةِ وَٱلْأَنْعَٰمِ وَٱلْحَرْثِ ۗ ذَٰلِكَ مَتَٰعُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسْنُ ٱلْمَـَٔابِ ﴿١٤﴾
علاقه به امیال نفسانی از قبیل زنان و فرزندان و ثروتهای هنگفت گرد آمده از قبیل طلا و نقره و اسبهای نشاندار و دامها و محصولات کشاورزی برای مردم جذابیت داده شده است. آن بهرهٔ زندگانی دنیاست، ولی خدا نزد او بازگشت نیکوست.
۞ قُلْ أَؤُنَبِّئُكُم بِخَيْرٍۢ مِّن ذَٰلِكُمْ ۚ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّٰتٌۭ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَٰجٌۭ مُّطَهَّرَةٌۭ وَرِضْوَٰنٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ بَصِيرٌۢ بِٱلْعِبَادِ ﴿١٥﴾
بگو: «آیا بهتر از آن را به شما خبر دهم؟ کسانی که پروا داشته باشند، نزد خداوندگارشان باغهایی خواهند داشت که از زیرشان جویها روان است در حالی که در آنها جاودانه خواهند بود و همسرانی پاکیزه و خشنودی فراوانی از جانب خدا خواهند داشت و خدا به بندگان بیناست.
ٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَآ إِنَّنَآ ءَامَنَّا فَٱغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ ﴿١٦﴾
آنان که میگویند: «ای خداوندگار ما، بهراستی ما ایمان آوردیم؛ پس گناهانمان را بیامرز و ما را از عذاب آتش حفظ فرما.
ٱلصَّٰبِرِينَ وَٱلصَّٰدِقِينَ وَٱلْقَٰنِتِينَ وَٱلْمُنفِقِينَ وَٱلْمُسْتَغْفِرِينَ بِٱلْأَسْحَارِ ﴿١٧﴾
همان شکیبایان و راستگویان و سربهفرمانان و انفاقکنندگان و آمرزشطلبان در سحرگاهان.
شَهِدَ ٱللَّهُ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةُ وَأُو۟لُوا۟ ٱلْعِلْمِ قَآئِمًۢا بِٱلْقِسْطِ ۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ ﴿١٨﴾
خدا در حالی که نظامی عادلانه را برپا کرده گواه است که قطعاً معبودی جز او نیست و فرشتگان و اهل دانش نیز. هیچ معبودی جز آن عزّتمند فرزانه نیست.
إِنَّ ٱلدِّينَ عِندَ ٱللَّهِ ٱلْإِسْلَٰمُ ۗ وَمَا ٱخْتَلَفَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ إِلَّا مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلْعِلْمُ بَغْيًۢا بَيْنَهُمْ ۗ وَمَن يَكْفُرْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ فَإِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلْحِسَابِ ﴿١٩﴾
بهراستی دین نزد خدا تسلیم حق بودن است. و کسانی که کتاب به آنها داده شد، جز پس از آنکه دانش برایشان آمد، از سر زیادهخواهی میان خود، اختلاف نکردند. و هر کس نسبت به نشانههای خدا حقپوشی نماید، قطعاً خدا با سرعت محاسبه میکند.
فَإِنْ حَآجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِىَ لِلَّهِ وَمَنِ ٱتَّبَعَنِ ۗ وَقُل لِّلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْأُمِّيِّۦنَ ءَأَسْلَمْتُمْ ۚ فَإِنْ أَسْلَمُوا۟ فَقَدِ ٱهْتَدَوا۟ ۖ وَّإِن تَوَلَّوْا۟ فَإِنَّمَا عَلَيْكَ ٱلْبَلَٰغُ ۗ وَٱللَّهُ بَصِيرٌۢ بِٱلْعِبَادِ ﴿٢٠﴾
اما اگر با تو بحث کردند بگو: «روی خودم را تسلیم خدا قرار دادم و هر کس از من پیروی کند نیز.» و به کسانی که به آنها کتاب داده شده است و به غیر اهل کتاب بگو: «آیا تسلیم حقاید؟» پس اگر تسلیم حق بودند که راه یافتهاند؛ اما اگر رویگردان شدند، فقط رساندن پیام بر عهدهٔ توست. و خدا به بندگان بیناست.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَيَقْتُلُونَ ٱلنَّبِيِّۦنَ بِغَيْرِ حَقٍّۢ وَيَقْتُلُونَ ٱلَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِٱلْقِسْطِ مِنَ ٱلنَّاسِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿٢١﴾
بهراستی آنان که نسبت به نشانههای خدا حقپوشی میکنند و پیامبران را بهناحق میکشند و کسانی از مردم را که به عدالت فرمان میدهند میکشند، پس آنها را به عذابی دردناک مژده بده.
أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمَٰلُهُمْ فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةِ وَمَا لَهُم مِّن نَّٰصِرِينَ ﴿٢٢﴾
آنها کسانیاند که اعمالشان در دنیا و سرای واپسین از اعتبار افتاده است و هیچ حامیانی ندارند.
أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ نَصِيبًۭا مِّنَ ٱلْكِتَٰبِ يُدْعَوْنَ إِلَىٰ كِتَٰبِ ٱللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّىٰ فَرِيقٌۭ مِّنْهُمْ وَهُم مُّعْرِضُونَ ﴿٢٣﴾
آیا کسانی را که قسمتی از کتاب به آنها داده شده است ندیدی که به کتاب خدا فرا خوانده میشوند تا میانشان داوری کند، آنگاه گروهی از آنها در حالی که بیاعتنایند، رویگردان میشوند.
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا۟ لَن تَمَسَّنَا ٱلنَّارُ إِلَّآ أَيَّامًۭا مَّعْدُودَٰتٍۢ ۖ وَغَرَّهُمْ فِى دِينِهِم مَّا كَانُوا۟ يَفْتَرُونَ ﴿٢٤﴾
آن بدین سبب است که میگویند: «هرگز جز روزهایی انگشتشمار آتش به ما نخواهد رسید» و آنچه میبافتند، آنها را دربارهٔ دینشان فریفته بود.
فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَٰهُمْ لِيَوْمٍۢ لَّا رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ ﴿٢٥﴾
پس چگونه خواهند بود وقتی آنها را برای روزی که تردیدی در آن نیست گرد آوریم و هر کس آنچه را بهدست آورده باشد بهصورت کامل دریافت کند، در حالی که به آنها ستم نمیشود.
قُلِ ٱللَّهُمَّ مَٰلِكَ ٱلْمُلْكِ تُؤْتِى ٱلْمُلْكَ مَن تَشَآءُ وَتَنزِعُ ٱلْمُلْكَ مِمَّن تَشَآءُ وَتُعِزُّ مَن تَشَآءُ وَتُذِلُّ مَن تَشَآءُ ۖ بِيَدِكَ ٱلْخَيْرُ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ ﴿٢٦﴾
بگو: «خدایا، ای صاحباختیار زمامداری، به هر کس بخواهی زمامداری میدهی و از هر کس بخواهی زمامداری را میگیری و هر کس را بخواهی عزّت میبخشی و هر کس را بخواهی خوار میکنی. همهٔ خوبیها بهدست توست؛ بهراستی تو بر هر کاری توانایی.
تُولِجُ ٱلَّيْلَ فِى ٱلنَّهَارِ وَتُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِى ٱلَّيْلِ ۖ وَتُخْرِجُ ٱلْحَىَّ مِنَ ٱلْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ ٱلْمَيِّتَ مِنَ ٱلْحَىِّ ۖ وَتَرْزُقُ مَن تَشَآءُ بِغَيْرِ حِسَابٍۢ ﴿٢٧﴾
«شب را در روز در میآمیزی و روز را در شب در میآمیزی و زنده را از مرده بر میآوری و مرده را از زنده بر میآوری و به هر کس بخواهی بیحساب روزی میدهی.
لَّا يَتَّخِذِ ٱلْمُؤْمِنُونَ ٱلْكَٰفِرِينَ أَوْلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلْمُؤْمِنِينَ ۖ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَلَيْسَ مِنَ ٱللَّهِ فِى شَىْءٍ إِلَّآ أَن تَتَّقُوا۟ مِنْهُمْ تُقَىٰةًۭ ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ ٱللَّهُ نَفْسَهُۥ ۗ وَإِلَى ٱللَّهِ ٱلْمَصِيرُ ﴿٢٨﴾
مؤمنان نباید حقپوشان را بهجای مؤمنان بهعنوان گردانندهٔ امور خود برگزینند - و هر کس چنان کند، هیچ رابطهای با خدا ندارد - مگر اینکه با نوعی تقیّه در برابر آنها از خود مراقبت کنید. و خدا شما را از خودش بر حذر میدارد. و سرانجام بهسوی خداست.
قُلْ إِن تُخْفُوا۟ مَا فِى صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ ٱللَّهُ ۗ وَيَعْلَمُ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ ﴿٢٩﴾
بگو: «اگر آنچه را در سینههایتان است پنهان کنید یا آشکارش سازید، خدا آن را میداند. و آنچه را در آسمانها و آنچه را در زمین است میداند. و خدا بر هر کاری تواناست.
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍۢ مُّحْضَرًۭا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوٓءٍۢ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُۥٓ أَمَدًۢا بَعِيدًۭا ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ ٱللَّهُ نَفْسَهُۥ ۗ وَٱللَّهُ رَءُوفٌۢ بِٱلْعِبَادِ ﴿٣٠﴾
روزی که هر کس آنچه خوبی کرده باشد را حاضر شده مییابد و آنچه بدی کرده باشد را نیز؛ و آرزو میکند ای کاش میان آنها و او فاصلهای دور بود. و خدا شما را از خودش بر حذر میدارد. و خدا با بندگان بارأفت است.
قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ ٱللَّهَ فَٱتَّبِعُونِى يُحْبِبْكُمُ ٱللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ ﴿٣١﴾
بگو: «اگر خدا را دوست دارید مرا پیروی کنید تا خدا شما را دوست داشته باشد و گناهانتان را بیامرزد. و خدا آمرزنده و مهربان است.
قُلْ أَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَٱلرَّسُولَ ۖ فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلْكَٰفِرِينَ ﴿٣٢﴾
بگو: «از خدا و این فرستاده فرمان برید.» اما اگر رویگردان شدند، بهراستی خدا حقپوشان را دوست ندارد.
۞ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصْطَفَىٰٓ ءَادَمَ وَنُوحًۭا وَءَالَ إِبْرَٰهِيمَ وَءَالَ عِمْرَٰنَ عَلَى ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿٣٣﴾
بهراستی خدا آدم و نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را از میان جهانیان برگزید.
ذُرِّيَّةًۢ بَعْضُهَا مِنۢ بَعْضٍۢ ۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿٣٤﴾
دودمانی که اعضایش همچون یکدیگرند؛ و خدا شنوا و داناست.
إِذْ قَالَتِ ٱمْرَأَتُ عِمْرَٰنَ رَبِّ إِنِّى نَذَرْتُ لَكَ مَا فِى بَطْنِى مُحَرَّرًۭا فَتَقَبَّلْ مِنِّىٓ ۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ ﴿٣٥﴾
آنگاه که زن عمران گفت: «ای خداوندگارم، من برایت نذر کردم آنچه در دلم است خادم مقیم معبد باشد؛ پس از من بپذیر که بهراستی تویی آن شنوای دانا.
فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّى وَضَعْتُهَآ أُنثَىٰ وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ ٱلذَّكَرُ كَٱلْأُنثَىٰ ۖ وَإِنِّى سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّىٓ أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ ٱلشَّيْطَٰنِ ٱلرَّجِيمِ ﴿٣٦﴾
پس چون او را به دنیا آورد گفت: «ای خداوندگارم، من او را دختر به دنیا آوردم ــ و خدا بهتر میدانست چه به دنیا آورده بود و مذکر همچون مؤنث نیست ــ و من او را مریم نامیدم و او را و دودمانش را از شیطان راندهشده در پناه تو قرار میدهم.
فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍۢ وَأَنۢبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًۭا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا ۖ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا ٱلْمِحْرَابَ وَجَدَ عِندَهَا رِزْقًۭا ۖ قَالَ يَٰمَرْيَمُ أَنَّىٰ لَكِ هَٰذَا ۖ قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ ٱللَّهِ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ يَرْزُقُ مَن يَشَآءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ ﴿٣٧﴾
پس خداوندگارش او را به خوبی پذیرفت و او را به زیبایی رویاند. و زکریّا را عهدهدار امور او قرار داد. هر بار که زکریّا در محراب بر او وارد میشد، نزد او رزقی مییافت. گفت: «ای مریم، چگونه این از آنِ توست؟» گفت: «آن از جانب خداست. بهراستی خدا هر کس را بخواهد بیحساب روزی میدهد.
هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُۥ ۖ قَالَ رَبِّ هَبْ لِى مِن لَّدُنكَ ذُرِّيَّةًۭ طَيِّبَةً ۖ إِنَّكَ سَمِيعُ ٱلدُّعَآءِ ﴿٣٨﴾
آنجا بود که زکریّا خداوندگارش را خواند. گفت: «ای خداوندگار من، از پیشگاه خودت دودمانی پاکیزه ارزانیام فرما که بهراستی تو شنوای دعایی.
فَنَادَتْهُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ وَهُوَ قَآئِمٌۭ يُصَلِّى فِى ٱلْمِحْرَابِ أَنَّ ٱللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيَىٰ مُصَدِّقًۢا بِكَلِمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَسَيِّدًۭا وَحَصُورًۭا وَنَبِيًّۭا مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ﴿٣٩﴾
پس در حالی که او در محراب به نماز ایستاده بود، فرشتگان ندایش دادند: «بهراستی خدا تو را به یحیی که تأییدکنندهٔ کلمهای از جانب خدا و سرور و پرهیزکار و پیامبری از شایستگان است مژده میدهد.
قَالَ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِى غُلَٰمٌۭ وَقَدْ بَلَغَنِىَ ٱلْكِبَرُ وَٱمْرَأَتِى عَاقِرٌۭ ۖ قَالَ كَذَٰلِكَ ٱللَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَآءُ ﴿٤٠﴾
گفت: «ای خداوندگار من، چگونه پسربچهای داشته باشم در حالی که مرا پیری فرا رسیده است و زنم نازاست؟» گفت: «بدانسان خدا هر چه بخواهد میکند.
قَالَ رَبِّ ٱجْعَل لِّىٓ ءَايَةًۭ ۖ قَالَ ءَايَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ ٱلنَّاسَ ثَلَٰثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزًۭا ۗ وَٱذْكُر رَّبَّكَ كَثِيرًۭا وَسَبِّحْ بِٱلْعَشِىِّ وَٱلْإِبْكَٰرِ ﴿٤١﴾
گفت: «ای خداوندگار من، برایم نشانهای قرار بده.» گفت: «نشانهٔ تو این است که سه روز جز به اشاره با مردم سخن نگویی و خداوندگارت را بسیار یاد کن و شامگاهان و بامدادان، پاک و منزّه بدان.
وَإِذْ قَالَتِ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ يَٰمَرْيَمُ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصْطَفَىٰكِ وَطَهَّرَكِ وَٱصْطَفَىٰكِ عَلَىٰ نِسَآءِ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿٤٢﴾
و آنگاه که فرشتگان گفتند: «ای مریم، بهراستی خدا تو را برگزیده و پاک ساخته و از میان زنان جهانیان برگزیده است.
يَٰمَرْيَمُ ٱقْنُتِى لِرَبِّكِ وَٱسْجُدِى وَٱرْكَعِى مَعَ ٱلرَّٰكِعِينَ ﴿٤٣﴾
ای مریم، خاضعانه فرمانبر خداوندگارت باش و سجده بگزار و همراه رکوعکنندگان سر فرود آر.
ذَٰلِكَ مِنْ أَنۢبَآءِ ٱلْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ ۚ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَٰمَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ ﴿٤٤﴾
آن از خبرهای ماوراء است که به تو وحیش میکنیم و تو وقتی قلمهایشان را میانداختند که کدامشان عهدهدار امور مریم باشد پیش آنها نبودی و آنگاه که کشمکش میکردند پیششان نبودی.
إِذْ قَالَتِ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ يَٰمَرْيَمُ إِنَّ ٱللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍۢ مِّنْهُ ٱسْمُهُ ٱلْمَسِيحُ عِيسَى ٱبْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًۭا فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةِ وَمِنَ ٱلْمُقَرَّبِينَ ﴿٤٥﴾
آنگاه که فرشتگان گفتند: «ای مریم، بهراستی خدا تو را به کلمهای از جانب خود که نامش مسیح ــ عیسی بن مریم ــ است مژده میدهد که در دنیا و سرای واپسین آبرومند و از مقرّبان است.
وَيُكَلِّمُ ٱلنَّاسَ فِى ٱلْمَهْدِ وَكَهْلًۭا وَمِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ﴿٤٦﴾
و در گهواره و در حال توانمندی با مردم سخن میگوید و از شایستگان است.
قَالَتْ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِى وَلَدٌۭ وَلَمْ يَمْسَسْنِى بَشَرٌۭ ۖ قَالَ كَذَٰلِكِ ٱللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ ۚ إِذَا قَضَىٰٓ أَمْرًۭا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ﴿٤٧﴾
گفت: «ای خداوندگار من، چگونه فرزندی داشته باشم در حالی که هیچ بشری با من رابطه نداشته است؟» گفت: «بدانسان خدا آنچه را بخواهد میآفریند. او وقتی موضوعی را حتمی کند فقط به آن میگوید: «باش» و میشود.
وَيُعَلِّمُهُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَٱلتَّوْرَىٰةَ وَٱلْإِنجِيلَ ﴿٤٨﴾
و به او کتاب و حکمت و تورات و انجیل میآموزد.
وَرَسُولًا إِلَىٰ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ أَنِّى قَدْ جِئْتُكُم بِـَٔايَةٍۢ مِّن رَّبِّكُمْ ۖ أَنِّىٓ أَخْلُقُ لَكُم مِّنَ ٱلطِّينِ كَهَيْـَٔةِ ٱلطَّيْرِ فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًۢا بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۖ وَأُبْرِئُ ٱلْأَكْمَهَ وَٱلْأَبْرَصَ وَأُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۖ وَأُنَبِّئُكُم بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِى بُيُوتِكُمْ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ ﴿٤٩﴾
و فرستادهای بهسوی بنیاسرائیل که: 'بهراستی من از جانب خداوندگارتان برایتان نشانهای آوردهام: اینکه من برایتان از گل همچون شکل پرنده میآفرینم و در آن میدمم و به اذن خدا تبدیل به پرندهای میشود و کور مادرزاد و مبتلای به پیسی را درمان میکنم و مردگان را به اذن خدا زنده میکنم و به شما از آنچه میخورید و آنچه در خانههایتان ذخیره میکنید خبر میدهم. بهراستی اگر مؤمن باشید در آن برای شما نشانهای است.
وَمُصَدِّقًۭا لِّمَا بَيْنَ يَدَىَّ مِنَ ٱلتَّوْرَىٰةِ وَلِأُحِلَّ لَكُم بَعْضَ ٱلَّذِى حُرِّمَ عَلَيْكُمْ ۚ وَجِئْتُكُم بِـَٔايَةٍۢ مِّن رَّبِّكُمْ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿٥٠﴾
و تأییدکنندهای برای آنچه پیش از من بود، یعنی تورات. و برای اینکه برخی از آنچه بر شما حرام شده بود را برایتان حلال کنم. و برایتان نشانهای از جانب خداوندگارتان آوردم. پس از خدا پروا کنید و از من فرمان برید.
إِنَّ ٱللَّهَ رَبِّى وَرَبُّكُمْ فَٱعْبُدُوهُ ۗ هَٰذَا صِرَٰطٌۭ مُّسْتَقِيمٌۭ ﴿٥١﴾
بهراستی خدا خداوندگار من و خداوندگار شماست، پس او را بندگی کنید که این است راه راست و استوار.'
۞ فَلَمَّآ أَحَسَّ عِيسَىٰ مِنْهُمُ ٱلْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنصَارِىٓ إِلَى ٱللَّهِ ۖ قَالَ ٱلْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنصَارُ ٱللَّهِ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَٱشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ﴿٥٢﴾
پس چون عیسی به حقپوشی آنها پی برد گفت: «چه کسانی حامیان مناند بهسوی خدا؟» حواریان گفتند: «ماییم حامیان خدا. به خدا ایمان آوردیم و شاهد باش که قطعاً ما تسلیم حقّیم.
رَبَّنَآ ءَامَنَّا بِمَآ أَنزَلْتَ وَٱتَّبَعْنَا ٱلرَّسُولَ فَٱكْتُبْنَا مَعَ ٱلشَّٰهِدِينَ ﴿٥٣﴾
ای خداوندگار ما، به آنچه فرو فرستادی ایمان آوردیم و از این فرستاده پیروی کردیم؛ پس ما را همراه گواهان مقرر فرما.
وَمَكَرُوا۟ وَمَكَرَ ٱللَّهُ ۖ وَٱللَّهُ خَيْرُ ٱلْمَٰكِرِينَ ﴿٥٤﴾
و نقشه کشیدند و خدا هم نقشه کشید؛ و خدا بهترین نقشهکشان است.
إِذْ قَالَ ٱللَّهُ يَٰعِيسَىٰٓ إِنِّى مُتَوَفِّيكَ وَرَافِعُكَ إِلَىَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَجَاعِلُ ٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُوكَ فَوْقَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ ۖ ثُمَّ إِلَىَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ ﴿٥٥﴾
آنگاه که خدا گفت: «ای عیسی، بهراستی من جانت را میگیرم و تو را بهسوی خودم بالا میبرم و از آنان که حقپوشی کردند پاکت میکنم و تا روز قیامت کسانی را که پیروت باشند از آنان که حقپوشی کنند برتر قرار میدهم؛ سپس بازگشت شما بهسوی من خواهد بود و در آنچه بر سر آن اختلاف داشتید میانتان داوری خواهم کرد.
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فَأُعَذِّبُهُمْ عَذَابًۭا شَدِيدًۭا فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةِ وَمَا لَهُم مِّن نَّٰصِرِينَ ﴿٥٦﴾
و اما کسانی که حقپوشی کردند، آنها را در دنیا و سرای واپسین عذابی شدید خواهم داد و هیچ حامیانی نخواهند داشت.
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ ۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿٥٧﴾
ولی کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند مزدهایشان را بهصورت کامل به آنها خواهد داد و خدا ستمگران را دوست ندارد.
ذَٰلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ ٱلْءَايَٰتِ وَٱلذِّكْرِ ٱلْحَكِيمِ ﴿٥٨﴾
آن را که از نشانهها و یادنامهٔ قطعیتیافته است بر تو تلاوت میکنیم.
إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ عِندَ ٱللَّهِ كَمَثَلِ ءَادَمَ ۖ خَلَقَهُۥ مِن تُرَابٍۢ ثُمَّ قَالَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ﴿٥٩﴾
بهراستی داستان عیسی نزد خدا همچون جریان آدم است که او را از خاک آفرید، سپس به او گفت: «باش» و میشود.
ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَلَا تَكُن مِّنَ ٱلْمُمْتَرِينَ ﴿٦٠﴾
همهٔ حقایق از جانب خداوندگار توست؛ پس مبادا از تردیدکنندگان باشی.
فَمَنْ حَآجَّكَ فِيهِ مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَكَ مِنَ ٱلْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا۟ نَدْعُ أَبْنَآءَنَا وَأَبْنَآءَكُمْ وَنِسَآءَنَا وَنِسَآءَكُمْ وَأَنفُسَنَا وَأَنفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتَ ٱللَّهِ عَلَى ٱلْكَٰذِبِينَ ﴿٦١﴾
اما اگر پس از آنچه بهعنوان دانش برایت فراهم آمده است، کسی دربارهٔ آن با تو بحث کرد، بگو: «بیایید فرزندانمان و فرزندانتان و زنانمان و زنانتان و خودمان و خودتان را فرا بخوانیم، آنگاه زاری و دعا کنیم تا لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.
إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلْقَصَصُ ٱلْحَقُّ ۚ وَمَا مِنْ إِلَٰهٍ إِلَّا ٱللَّهُ ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ ﴿٦٢﴾
بهراستی این، همان گزارش راست و درست است. و هیچ معبودی جز خدا نیست و بهراستی خدا قطعاً همان عزتمند فرزانه است.
فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌۢ بِٱلْمُفْسِدِينَ ﴿٦٣﴾
اما اگر رویگردان شدند، بهراستی خدا به مفسدان داناست.
قُلْ يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ تَعَالَوْا۟ إِلَىٰ كَلِمَةٍۢ سَوَآءٍۭ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا ٱللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِۦ شَيْـًۭٔا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًۭا مِّن دُونِ ٱللَّهِ ۚ فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَقُولُوا۟ ٱشْهَدُوا۟ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ﴿٦٤﴾
بگو: «ای اهل کتاب، بیایید بهسوی کلمهای که میان ما و شما یکسان است: اینکه جز خدا را بندگی نکنیم و چیزی را شریک او قرار ندهیم و برخی از ما برخی دیگر را خداوندگارانی بهجای خدا بر نگیرند.» اما اگر رویگردان شدند، بگویید: «شاهد باشید که ما قطعاً تسلیم حقّیم.
يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لِمَ تُحَآجُّونَ فِىٓ إِبْرَٰهِيمَ وَمَآ أُنزِلَتِ ٱلتَّوْرَىٰةُ وَٱلْإِنجِيلُ إِلَّا مِنۢ بَعْدِهِۦٓ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿٦٥﴾
ای اهل کتاب، چرا دربارهٔ ابراهیم بحث میکنید، در حالی که تورات و انجیل جز پس از او فرو فرستاده نشد؟ آیا درک نمیکنید؟!
هَٰٓأَنتُمْ هَٰٓؤُلَآءِ حَٰجَجْتُمْ فِيمَا لَكُم بِهِۦ عِلْمٌۭ فَلِمَ تُحَآجُّونَ فِيمَا لَيْسَ لَكُم بِهِۦ عِلْمٌۭ ۚ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ ﴿٦٦﴾
هان، شما همان کسانی هستید که در آنچه به آن دانشی داشتید بحث کردید؛ پس چرا در آنچه به آن دانشی ندارید بحث میکنید؟ در حالی که خدا میداند و شما نمیدانید.
مَا كَانَ إِبْرَٰهِيمُ يَهُودِيًّۭا وَلَا نَصْرَانِيًّۭا وَلَٰكِن كَانَ حَنِيفًۭا مُّسْلِمًۭا وَمَا كَانَ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ ﴿٦٧﴾
ابراهیم نه یهودی بود و نه نصرانی؛ بلکه حقطلبی بود تسلیم حق و از مشرکان نبود.
إِنَّ أَوْلَى ٱلنَّاسِ بِإِبْرَٰهِيمَ لَلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُ وَهَٰذَا ٱلنَّبِىُّ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ۗ وَٱللَّهُ وَلِىُّ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿٦٨﴾
بهراستی نزدیکترین مردم به ابراهیم قطعاً کسانیاند که از او پیروی کردهاند و این پیامبر و کسانی که ایمان آوردهاند؛ و خدا سرپرست مؤمنان است.
وَدَّت طَّآئِفَةٌۭ مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ ﴿٦٩﴾
گروهی از اهل کتاب دوست دارند شما را گمراه کنند، در صورتی که جز خودشان را به گمراهی نمیاندازند، ولی درک نمیکنند.
يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَأَنتُمْ تَشْهَدُونَ ﴿٧٠﴾
ای اهل کتاب، چرا با اینکه شاهدید، دربارهٔ نشانههای خدا حقپوشی میکنید؟
يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لِمَ تَلْبِسُونَ ٱلْحَقَّ بِٱلْبَٰطِلِ وَتَكْتُمُونَ ٱلْحَقَّ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿٧١﴾
ای اهل کتاب، چرا حق را با باطل میآمیزید و با آنکه میدانید، حقیقت را کتمان میکنید؟
وَقَالَت طَّآئِفَةٌۭ مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ ءَامِنُوا۟ بِٱلَّذِىٓ أُنزِلَ عَلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَجْهَ ٱلنَّهَارِ وَٱكْفُرُوٓا۟ ءَاخِرَهُۥ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ﴿٧٢﴾
و گروهی از اهل کتاب گفتند: «به آنچه در روشنای روز بر کسانی که ایمان آوردهاند فرو فرستاده شده است ایمان آورید و در پایان روز کفر بورزید، باشد که باز گردند.
وَلَا تُؤْمِنُوٓا۟ إِلَّا لِمَن تَبِعَ دِينَكُمْ قُلْ إِنَّ ٱلْهُدَىٰ هُدَى ٱللَّهِ أَن يُؤْتَىٰٓ أَحَدٌۭ مِّثْلَ مَآ أُوتِيتُمْ أَوْ يُحَآجُّوكُمْ عِندَ رَبِّكُمْ ۗ قُلْ إِنَّ ٱلْفَضْلَ بِيَدِ ٱللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَآءُ ۗ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٌۭ ﴿٧٣﴾
و جز به کسی که از دینتان پیروی کند اعتماد نداشته باشید.» - بگو: «بهراستی راهبری راستین، راهبری الهی است.» - «که مبادا به هیچکسی چیزی مانند آنچه به شما داده شده است داده شود، یا نزد خداوندگارتان با شما بحث کنند.» بگو: «بهراستی افزونبخشی به دست خداست؛ آن را به هر کس بخواهد میدهد و خدا در بر گیرندهای داناست.
يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِۦ مَن يَشَآءُ ۗ وَٱللَّهُ ذُو ٱلْفَضْلِ ٱلْعَظِيمِ ﴿٧٤﴾
هر که را بخواهد به رحمتش ویژه گرداند و خدا دارای افزونبخشی سترگ است.
۞ وَمِنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ مَنْ إِن تَأْمَنْهُ بِقِنطَارٍۢ يُؤَدِّهِۦٓ إِلَيْكَ وَمِنْهُم مَّنْ إِن تَأْمَنْهُ بِدِينَارٍۢ لَّا يُؤَدِّهِۦٓ إِلَيْكَ إِلَّا مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَآئِمًۭا ۗ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا۟ لَيْسَ عَلَيْنَا فِى ٱلْأُمِّيِّۦنَ سَبِيلٌۭ وَيَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ﴿٧٥﴾
و از جملهٔ اهل کتاب کسی است که اگر او را بر ثروتی هنگفت امین قرار دهی آن را به تو تحویل میدهد؛ و از میان آنها کسی است که اگر او را بر دیناری امین قرار دهی آن را به تو تحویل نمیدهد مگر آنکه همواره بالای سر او ایستاده باشی. آن بدین خاطر است که آنها گفتند: «در قبال غیر اهل کتاب وظیفهای بر عهدهٔ ما نیست.» و با آنکه میدانند بر خدا دروغ میبندند.
بَلَىٰ مَنْ أَوْفَىٰ بِعَهْدِهِۦ وَٱتَّقَىٰ فَإِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُتَّقِينَ ﴿٧٦﴾
نه اینچنین نیست؛ هر کس به پیمانش وفادار بماند و پروا کند، بهراستی خدا پرواپیشگان را دوست دارد.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ ٱللَّهِ وَأَيْمَٰنِهِمْ ثَمَنًۭا قَلِيلًا أُو۟لَٰٓئِكَ لَا خَلَٰقَ لَهُمْ فِى ٱلْءَاخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ ٱللَّهُ وَلَا يَنظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ ﴿٧٧﴾
بهراستی کسانی که پیمان خدا و سوگندهای خود را به بهایی اندک میفروشند، ایشان در سرای واپسین دستاورد اخلاقی ندارند و خدا در روز رستاخیز با آنها سخن نمیگوید و به آنها نگاه نمیکند و رشدیافته و پاکشان نمیسازد و عذابی دردناک خواهند داشت.
وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقًۭا يَلْوُۥنَ أَلْسِنَتَهُم بِٱلْكِتَٰبِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ ٱلْكِتَٰبِ وَمَا هُوَ مِنَ ٱلْكِتَٰبِ وَيَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِندِ ٱللَّهِ وَمَا هُوَ مِنْ عِندِ ٱللَّهِ وَيَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ﴿٧٨﴾
و بهراستی از میان آنها گروهیاند که زبانهایشان را با کتاب پیچ و تاب میدهند تا آن را از کتاب بهشمار آورید، در حالی که از کتاب نیست، و میگویند: «آن از جانب خداست» در حالی که از جانب خدا نیست؛ و با آنکه میدانند بر خدا دروغ میبندند.
مَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُؤْتِيَهُ ٱللَّهُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحُكْمَ وَٱلنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا۟ عِبَادًۭا لِّى مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰكِن كُونُوا۟ رَبَّٰنِيِّۦنَ بِمَا كُنتُمْ تُعَلِّمُونَ ٱلْكِتَٰبَ وَبِمَا كُنتُمْ تَدْرُسُونَ ﴿٧٩﴾
هیچ بشری را روا نیست که خدا به او کتاب و مأموریت و پیامبری دهد، پس به مردم بگوید: «بهجای خدا بندگانی برای من باشید!» بلکه «بهخاطر اینکه کتاب را آموزش میدادید و بهخاطر اینکه در خواندن ممارست داشتید عالمانی ربّانی باشید.
وَلَا يَأْمُرَكُمْ أَن تَتَّخِذُوا۟ ٱلْمَلَٰٓئِكَةَ وَٱلنَّبِيِّۦنَ أَرْبَابًا ۗ أَيَأْمُرُكُم بِٱلْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنتُم مُّسْلِمُونَ ﴿٨٠﴾
و روا نیست شما را فرمان دهد که فرشتگان و پیامبران را خداوندگارانی در نظر گیرید. آیا پس از آنکه تسلیم حق شدهاید شما را به حقپوشی فرمان میدهد؟!
وَإِذْ أَخَذَ ٱللَّهُ مِيثَٰقَ ٱلنَّبِيِّۦنَ لَمَآ ءَاتَيْتُكُم مِّن كِتَٰبٍۢ وَحِكْمَةٍۢ ثُمَّ جَآءَكُمْ رَسُولٌۭ مُّصَدِّقٌۭ لِّمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِۦ وَلَتَنصُرُنَّهُۥ ۚ قَالَ ءَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَىٰ ذَٰلِكُمْ إِصْرِى ۖ قَالُوٓا۟ أَقْرَرْنَا ۚ قَالَ فَٱشْهَدُوا۟ وَأَنَا۠ مَعَكُم مِّنَ ٱلشَّٰهِدِينَ ﴿٨١﴾
و آنگاه که خدا از پیامبران تعهد گرفت که «همانا آنچه از کتاب و حکمت به شما دادم، سپس فرستادهای تأییدکنندهٔ آنچه با شماست نزدتان آمد، حتماً به او ایمان میآورید و از او حمایت میکنید.» گفت: «آیا اقرار کردید و آن بار مسئولیت سنگین مرا بر عهده گرفتید؟» گفتند: «اقرار کردیم.» گفت: «پس گواه باشید و من هم با شما از گواهانم.
فَمَن تَوَلَّىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْفَٰسِقُونَ ﴿٨٢﴾
پس کسانی که بعد از آن رویگردان شوند، آنها همان نابهکاراناند.
أَفَغَيْرَ دِينِ ٱللَّهِ يَبْغُونَ وَلَهُۥٓ أَسْلَمَ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ طَوْعًۭا وَكَرْهًۭا وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ ﴿٨٣﴾
آیا جز دین خدا را میجویند، در حالی که کسانی که در آسمانها و زمیناند مشتاقانه یا بهاجبار تسلیم او شدهاند و بهسوی او باز گردانده میشوند؟
قُلْ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ عَلَيْنَا وَمَآ أُنزِلَ عَلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْمَٰعِيلَ وَإِسْحَٰقَ وَيَعْقُوبَ وَٱلْأَسْبَاطِ وَمَآ أُوتِىَ مُوسَىٰ وَعِيسَىٰ وَٱلنَّبِيُّونَ مِن رَّبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍۢ مِّنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُۥ مُسْلِمُونَ ﴿٨٤﴾
بگو: «به خدا و آنچه بر ما فرو فرستاده شد و آنچه بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و نوادگان فرو فرستاده شد و آنچه از جانب خداوندگارشان به موسی و عیسی و پیامبران داده شد ایمان آوردیم و میان هیچیک از آنها فرق نمیگذاریم و ما تسلیم اوییم.
وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ ٱلْإِسْلَٰمِ دِينًۭا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِى ٱلْءَاخِرَةِ مِنَ ٱلْخَٰسِرِينَ ﴿٨٥﴾
و هر کس جز تسلیم حق بودن دین دیگری را بجوید هرگز از او پذیرفته نخواهد شد و او در سرای واپسین از زیانکاران خواهد بود.
كَيْفَ يَهْدِى ٱللَّهُ قَوْمًۭا كَفَرُوا۟ بَعْدَ إِيمَٰنِهِمْ وَشَهِدُوٓا۟ أَنَّ ٱلرَّسُولَ حَقٌّۭ وَجَآءَهُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ ۚ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿٨٦﴾
خدا چگونه راهبری کند گروهی را که با وجود اینکه گواهی دادند این فرستاده بر حق است و دلایل روشن برایشان آمد، پس از ایمان آوردنشان حقپوشی کردند؟ و خدا گروه ستمگران را راهبری نمیکند.
أُو۟لَٰٓئِكَ جَزَآؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ ٱللَّهِ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةِ وَٱلنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿٨٧﴾
آنان سزایشان این است که نفرین خدا و فرشتگان و مردم، جملگی بر آنها باد.
خَٰلِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ ٱلْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ ﴿٨٨﴾
که جاودان باشند در آن و نه عذاب آنها سبک گردد و نه به آنها مهلتی داده شود.
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُوا۟ مِنۢ بَعْدِ ذَٰلِكَ وَأَصْلَحُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌ ﴿٨٩﴾
مگر کسانی که پس از آن توبه و اصلاح کنند که بهراستی خدا آمرزنده و مهربان است.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بَعْدَ إِيمَٰنِهِمْ ثُمَّ ٱزْدَادُوا۟ كُفْرًۭا لَّن تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلضَّآلُّونَ ﴿٩٠﴾
همانا کسانی که پس از ایمان آوردنشان حقپوشی کردند و حقپوشیشان فزونی یافت، هرگز توبهٔ آنها پذیرفته نخواهد شد و هم ایشاناند گمراهان.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَمَاتُوا۟ وَهُمْ كُفَّارٌۭ فَلَن يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِم مِّلْءُ ٱلْأَرْضِ ذَهَبًۭا وَلَوِ ٱفْتَدَىٰ بِهِۦٓ ۗ أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ وَمَا لَهُم مِّن نَّٰصِرِينَ ﴿٩١﴾
بهراستی کسانی که حقپوشی کردند و در حالی که پوشانندهٔ حق بودند مُردند، از هیچیک آنها حتی اگر بهاندازهٔ گنجایش زمین بهعنوان جایگزین طلا دهد، پذیرفته نخواهد شد. آنان را عذابی دردناک خواهد بود و حامیانی نخواهند داشت.
لَن تَنَالُوا۟ ٱلْبِرَّ حَتَّىٰ تُنفِقُوا۟ مِمَّا تُحِبُّونَ ۚ وَمَا تُنفِقُوا۟ مِن شَىْءٍۢ فَإِنَّ ٱللَّهَ بِهِۦ عَلِيمٌۭ ﴿٩٢﴾
هرگز به مقام نیکی نخواهید رسید مگر اینکه از آنچه دوست دارید انفاق کنید؛ و هر چیزی را انفاق کنید بهراستی خدا به آن داناست.
۞ كُلُّ ٱلطَّعَامِ كَانَ حِلًّۭا لِّبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسْرَٰٓءِيلُ عَلَىٰ نَفْسِهِۦ مِن قَبْلِ أَن تُنَزَّلَ ٱلتَّوْرَىٰةُ ۗ قُلْ فَأْتُوا۟ بِٱلتَّوْرَىٰةِ فَٱتْلُوهَآ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ ﴿٩٣﴾
همهٔ خوراکیها برای بنیاسرائیل مجاز بود مگر آنچه اسرائیل پیش از آنکه تورات فرو فرستاده شود بر خود حرام کرده بود. بگو: «اگر راست میگویید تورات را بیاورید و تلاوتش کنید.
فَمَنِ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ مِنۢ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ ﴿٩٤﴾
ولی آن کس که بعد از آن بر خدا دروغ بندد، پس هم ایشاناند ستمگران.
قُلْ صَدَقَ ٱللَّهُ ۗ فَٱتَّبِعُوا۟ مِلَّةَ إِبْرَٰهِيمَ حَنِيفًۭا وَمَا كَانَ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ ﴿٩٥﴾
بگو: «خدا راست گفته است. پس از آیین ابراهیم که حقطلب بود و از مشرکان نبود پیروی کنید.
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍۢ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِى بِبَكَّةَ مُبَارَكًۭا وَهُدًۭى لِّلْعَٰلَمِينَ ﴿٩٦﴾
بهراستی نخستین خانهای که به گونهای پربرکت و هدایتبخشِ جهانها، برای مردم بنا نهاده شد، همان است که در بکّه قرار دارد.
فِيهِ ءَايَٰتٌۢ بَيِّنَٰتٌۭ مَّقَامُ إِبْرَٰهِيمَ ۖ وَمَن دَخَلَهُۥ كَانَ ءَامِنًۭا ۗ وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلْبَيْتِ مَنِ ٱسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًۭا ۚ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِىٌّ عَنِ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿٩٧﴾
در آن نشانههایی روشن است: جایگاه قیام ابراهیم. و هر کس واردش شود، در امان باشد. و خدا را حقی است بر مردم که هر کس توان راهیابی به آن را داشت، آهنگ زیارت خانه کند. اما هر کس حق را بپوشاند، بهراستی خدا از همهٔ جهانیان بینیاز است.
قُلْ يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَٱللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا تَعْمَلُونَ ﴿٩٨﴾
بگو: «ای اهل کتاب، چرا نسبت به نشانههای خدا حقپوشی میکنید؟ در حالی که خدا بر آنچه انجام میدهید گواه است.
قُلْ يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لِمَ تَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ مَنْ ءَامَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًۭا وَأَنتُمْ شُهَدَآءُ ۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿٩٩﴾
بگو: «ای اهل کتاب، چرا هر کس که ایمان میآورد را از راه خدا باز میدارید و با آنکه گواهید، در پی به انحراف کشیدن آنید؟ خدا از آنچه میکنید غافل نیست!
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِن تُطِيعُوا۟ فَرِيقًۭا مِّنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ يَرُدُّوكُم بَعْدَ إِيمَٰنِكُمْ كَٰفِرِينَ ﴿١٠٠﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، اگر دستهای از کسانی که به آنها کتاب داده شده است را فرمان برید شما را پس از ایمان آوردنتان به حالت حقپوشی باز میگردانند.
وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنتُمْ تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُۥ ۗ وَمَن يَعْتَصِم بِٱللَّهِ فَقَدْ هُدِىَ إِلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ ﴿١٠١﴾
و چگونه حقپوشی میکنید با آنکه شمایید که نشانههای خدا برایتان تلاوت میشود و فرستادهٔ او در میانتان است؟ و هر که خود را با خدا محفوظ دارد، قطعاً به راهی راست و استوار راهبری شده است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِۦ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ ﴿١٠٢﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، آنگونه که سزاوار پروای از خداست از او پروا کنید و مبادا جز در حالی که تسلیم حق باشید بمیرید.
وَٱعْتَصِمُوا۟ بِحَبْلِ ٱللَّهِ جَمِيعًۭا وَلَا تَفَرَّقُوا۟ ۚ وَٱذْكُرُوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنتُمْ أَعْدَآءًۭ فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِۦٓ إِخْوَٰنًۭا وَكُنتُمْ عَلَىٰ شَفَا حُفْرَةٍۢ مِّنَ ٱلنَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنْهَا ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمْ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ﴿١٠٣﴾
و همه با هم خود را با ریسمان خدا محفوظ دارید و از هم جدا نشوید. و نعمتی را که خدا به شما بخشید به یاد آرید: هنگامی که با هم دشمن بودید، ولی میان دلهایتان پیوند بر قرار کرد و به لطف او با هم برادر شدید و بر لبهٔ پرتگاه گودالی از آتش بودید، ولی شما را از آن نجات داد. خدا همانگونه نشانههایش را برایتان روشن میسازد؛ باشد که راه یابید.
وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌۭ يَدْعُونَ إِلَى ٱلْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ ۚ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ ﴿١٠٤﴾
و باید گروهی ویژه از شما باشند که به خوبی دعوت میکنند و به پسند عرف فرمان میدهند و از ناپسند باز میدارند و هم ایشاناند رستگاران.
وَلَا تَكُونُوا۟ كَٱلَّذِينَ تَفَرَّقُوا۟ وَٱخْتَلَفُوا۟ مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ ۚ وَأُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌۭ ﴿١٠٥﴾
و همچون کسانی که از هم جدا شدند و پس از آنکه دلایل روشن برایشان آمد اختلاف پیدا کردند نباشید. و آنان عذابی سترگ خواهند داشت.
يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌۭ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌۭ ۚ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَٰنِكُمْ فَذُوقُوا۟ ٱلْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ ﴿١٠٦﴾
روزی که چهرههایی سفید و چهرههایی سیاه میشود. اما آنان که روسیاه شوند، «آیا پس از ایمان آوردنتان حقپوشی کردید؟! پس بهخاطر حقپوشیهایی که میکردید عذاب را بچشید.
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱبْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِى رَحْمَةِ ٱللَّهِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿١٠٧﴾
ولی کسانی که روسفید شوند، در رحمت خدایند و آنها در آن جاودانهاند.
تِلْكَ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِٱلْحَقِّ ۗ وَمَا ٱللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًۭا لِّلْعَٰلَمِينَ ﴿١٠٨﴾
آنها نشانههای خداست که بر مبنایی درست بر تو تلاوتش میکنیم. و خدا نمیخواهد بر جهانها ستمی روا دارد.
وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرْجَعُ ٱلْأُمُورُ ﴿١٠٩﴾
و آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است از آنِ خداست و همهٔ امور به خدا باز میگردد.
كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ ۗ وَلَوْ ءَامَنَ أَهْلُ ٱلْكِتَٰبِ لَكَانَ خَيْرًۭا لَّهُم ۚ مِّنْهُمُ ٱلْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ ٱلْفَٰسِقُونَ ﴿١١٠﴾
شما بهترین امتی بودید که برای مردم پدیدار شده است؛ به پسند عرف فرمان میدهید و از ناپسند باز میدارید و به خدا ایمان دارید. و اگر اهل کتاب ایمان آورده بودند قطعاً برایشان بهتر بود. برخی از آنها مؤمناند، ولی بیشترشان نابهکارند.
لَن يَضُرُّوكُمْ إِلَّآ أَذًۭى ۖ وَإِن يُقَٰتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ ٱلْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنصَرُونَ ﴿١١١﴾
جز در حد آزار دادنی، زیانی به شما نخواهند رساند. و اگر با شما بجنگند به شما پشت میکنند و آنگاه حمایت نخواهند شد.
ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ ٱلذِّلَّةُ أَيْنَ مَا ثُقِفُوٓا۟ إِلَّا بِحَبْلٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَحَبْلٍۢ مِّنَ ٱلنَّاسِ وَبَآءُو بِغَضَبٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ ٱلْمَسْكَنَةُ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا۟ يَكْفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَيَقْتُلُونَ ٱلْأَنۢبِيَآءَ بِغَيْرِ حَقٍّۢ ۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوا۟ وَّكَانُوا۟ يَعْتَدُونَ ﴿١١٢﴾
هر جا شناسایی شوند، برایشان خواری رقم خورده است؛ مگر با ریسمانی از جانب خدا و ریسمانی از جانب مردم. و به خشمی از جانب خدا در افتادند و برایشان درماندگی رقم خورد. این از آنرو بود که دربارهٔ نشانههای خدا حقپوشی میکردند و پیامبران را بهناحق میکشتند، و این بهخاطر آن بود که نافرمانی کردند و اهل تجاوز به حقوق دیگران بودند.
۞ لَيْسُوا۟ سَوَآءًۭ ۗ مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ أُمَّةٌۭ قَآئِمَةٌۭ يَتْلُونَ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ ءَانَآءَ ٱلَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ ﴿١١٣﴾
آنها یکسان نیستند؛ از اهل کتاب گروهی ویژهاند که برخاسته و در حالی که سجده میکنند، ساعات شب را به تلاوت نشانههای خدا میپردازند.
يُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَيُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْخَيْرَٰتِ وَأُو۟لَٰٓئِكَ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ﴿١١٤﴾
به خدا و روز واپسین ایمان دارند و به پسند عرف فرمان میدهند و از ناپسند باز میدارند و همواره در خوبیها شتاب میکنند. و ایشان از شایستگاناند.
وَمَا يَفْعَلُوا۟ مِنْ خَيْرٍۢ فَلَن يُكْفَرُوهُ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌۢ بِٱلْمُتَّقِينَ ﴿١١٥﴾
و هر خوبیای انجام دهند، هرگز نادیده گرفته نخواهد شد؛ و خدا به پرواپیشگان داناست.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَن تُغْنِىَ عَنْهُمْ أَمْوَٰلُهُمْ وَلَآ أَوْلَٰدُهُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيْـًۭٔا ۖ وَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۚ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿١١٦﴾
بهراستی کسانی که حقپوشی کردند، هرگز نه داراییهایشان و نه فرزندانشان هیچ نیازی از آنها را در قبال خدا برطرف نمیسازد و ایشان اهل آتشاند و در آن جاودانه خواهند بود.
مَثَلُ مَا يُنفِقُونَ فِى هَٰذِهِ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍۢ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍۢ ظَلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ ۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ ٱللَّهُ وَلَٰكِنْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ﴿١١٧﴾
داستان آنچه در این زندگی دنیا هزینه میکنند به داستان بادی میماند که در آن سوزی است و به محصول کشاورزی گروهی که به خود ستم کردهاند زده و آن را نابود ساخته است. و خدا به آنها ستم نکرده، بلکه آنان به خود ستم میکنند.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَّخِذُوا۟ بِطَانَةًۭ مِّن دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًۭا وَدُّوا۟ مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ ٱلْبَغْضَآءُ مِنْ أَفْوَٰهِهِمْ وَمَا تُخْفِى صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ ۚ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ ٱلْءَايَٰتِ ۖ إِن كُنتُمْ تَعْقِلُونَ ﴿١١٨﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید از غیر خودتان صاحب سرّی بر نگیرید؛ آنها از هیچ ضربهای به شما فروگذار نمیکنند و دوست دارند شما گرفتار دشواری و آشفتگی شوید. کینه و دشمنی از باز شدنهای دهانشان معلوم شده و آنچه سینههاشان نهان میدارد بزرگتر است. بهراستی اگر درک کنید، ما نشانهها را بهروشنی برایتان بیان کردهایم.
هَٰٓأَنتُمْ أُو۟لَآءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِٱلْكِتَٰبِ كُلِّهِۦ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوٓا۟ ءَامَنَّا وَإِذَا خَلَوْا۟ عَضُّوا۟ عَلَيْكُمُ ٱلْأَنَامِلَ مِنَ ٱلْغَيْظِ ۚ قُلْ مُوتُوا۟ بِغَيْظِكُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ﴿١١٩﴾
بههوش باشید! این شمایید که با آنکه آنها دوستتان ندارند، دوستشان دارید و به کتاب، هر چه باشد، ایمان میآورید. و هر گاه با شما روبرو شوند گویند: «ایمان آوردیم.» و چون خلوت کنند از خشمِ بر شما سرانگشتان را میگزند. بگو: «از خشمتان بمیرید!» بهراستی خدا به آنچه اختیار سینهها را دارد داناست.
إِن تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌۭ تَسُؤْهُمْ وَإِن تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌۭ يَفْرَحُوا۟ بِهَا ۖ وَإِن تَصْبِرُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْـًٔا ۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌۭ ﴿١٢٠﴾
اگر به شما خیری برسد ناخرسندشان میکند و اگر گزندی بر شما وارد شود بدان شاد شوند. ولی اگر شکیبا باشید و پروا کنید، نیرنگشان هیچ زیانی به شما نمیزند. بهراستی خدا به آنچه انجام میدهند احاطه دارد.
وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ ٱلْمُؤْمِنِينَ مَقَٰعِدَ لِلْقِتَالِ ۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿١٢١﴾
و آن هنگام که از روال خانوادهات جدا شدی تا مؤمنان را در مواضعی برای کارزار مستقر کنی؛ و خدا شنوا و داناست.
إِذْ هَمَّت طَّآئِفَتَانِ مِنكُمْ أَن تَفْشَلَا وَٱللَّهُ وَلِيُّهُمَا ۗ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُؤْمِنُونَ ﴿١٢٢﴾
آنگاه که دو گروه از شما تصمیم گرفتند سستی ورزند، با آنکه خدا سرپرست آنهاست! ولی باید اعتماد و تکیهٔ مؤمنان بر خدا باشد.
وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ بِبَدْرٍۢ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌۭ ۖ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿١٢٣﴾
و یقیناً در بدر، خدا در شرایطی که خوار بودید از شما حمایت کرد؛ پس از خدا پروا داشته باشید؛ باشد که قدرشناسی کنید.
إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَلَن يَكْفِيَكُمْ أَن يُمِدَّكُمْ رَبُّكُم بِثَلَٰثَةِ ءَالَٰفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَٰٓئِكَةِ مُنزَلِينَ ﴿١٢٤﴾
هنگامی که به مؤمنان میگفتی: «آیا شما را این بس نیست که خداوندگارتان با سه هزار تا از فرشتگان در حالی که فرو فرستاده شدهاند امدادتان کند؟
بَلَىٰٓ ۚ إِن تَصْبِرُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ وَيَأْتُوكُم مِّن فَوْرِهِمْ هَٰذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُم بِخَمْسَةِ ءَالَٰفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَٰٓئِكَةِ مُسَوِّمِينَ ﴿١٢٥﴾
آری اگر شکیبایی ورزید و پروا کنید و با همین جوش و خروش به سراغ شما آیند، خداوندگارتان با پنج هزار تا از فرشتگان در حالی که نشانگذارندهاند امدادتان خواهد کرد.
وَمَا جَعَلَهُ ٱللَّهُ إِلَّا بُشْرَىٰ لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُم بِهِۦ ۗ وَمَا ٱلنَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِندِ ٱللَّهِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَكِيمِ ﴿١٢٦﴾
و خدا آن را جز بهعنوان مژدهای برای شما قرار نداد، تا دلهاتان با آن آرام گیرد؛ وگرنه آن حمایت اصلی جز از جانب خدای عزتمند فرزانه نخواهد بود.
لِيَقْطَعَ طَرَفًۭا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنقَلِبُوا۟ خَآئِبِينَ ﴿١٢٧﴾
تا یک سمت از آنان که حقپوشی کردند را از بین ببرد یا خوار و رسوایشان سازد، پس ناامید و دست خالی بازگردند.
لَيْسَ لَكَ مِنَ ٱلْأَمْرِ شَىْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَٰلِمُونَ ﴿١٢٨﴾
چیزی از این موضوع در اختیار تو نیست؛ یا بر آنان رو میآورد یا عذابشان میکند که بهراستی آنها ستمگرند.
وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ يَغْفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ ﴿١٢٩﴾
و آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است از آنِ خداست؛ هر که را بخواهد میآمرزد و هر که را بخواهد عذاب میکند. و خدا آمرزنده و مهربان است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَأْكُلُوا۟ ٱلرِّبَوٰٓا۟ أَضْعَٰفًۭا مُّضَٰعَفَةًۭ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿١٣٠﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، ربا را در حالی که چندین و چند برابر میشود نخورید و از خدا پروا کنید، باشد که رستگار شوید.
وَٱتَّقُوا۟ ٱلنَّارَ ٱلَّتِىٓ أُعِدَّتْ لِلْكَٰفِرِينَ ﴿١٣١﴾
و پروای آتش را داشته باشید که برای حقپوشان فراهم آمده است.
وَأَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَٱلرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ﴿١٣٢﴾
و از خدا و این فرستاده فرمان برید، باشد که بر شما مهر آورده شود.
۞ وَسَارِعُوٓا۟ إِلَىٰ مَغْفِرَةٍۢ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا ٱلسَّمَٰوَٰتُ وَٱلْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ ﴿١٣٣﴾
و برای رسیدن به آمرزشی از جانب خداوندگارتان و بهشتی به پهنای آسمانها و زمین که برای پرواپیشگان فراهم آمده است، شتاب داشته باشید.
ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ فِى ٱلسَّرَّآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَٱلْكَٰظِمِينَ ٱلْغَيْظَ وَٱلْعَافِينَ عَنِ ٱلنَّاسِ ۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿١٣٤﴾
آنان که در خوشی و خسارتزدگی انفاق میکنند و فرو خورندگان خشم و گذشتکنندگان از مردماند. و خدا نیکوکاران را دوست دارد.
وَٱلَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا۟ فَٰحِشَةً أَوْ ظَلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ ذَكَرُوا۟ ٱللَّهَ فَٱسْتَغْفَرُوا۟ لِذُنُوبِهِمْ وَمَن يَغْفِرُ ٱلذُّنُوبَ إِلَّا ٱللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا۟ عَلَىٰ مَا فَعَلُوا۟ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ﴿١٣٥﴾
و کسانی که چون کار زشت آشکاری انجام دهند یا بر خود ستم کنند خدا را به یاد آورند و برای گناهانشان آمرزش بخواهند - و چه کسی جز خدا گناهان را میآمرزد؟ - و بر آنچه کردهاند، آگاهانه اصرار نمیورزند.
أُو۟لَٰٓئِكَ جَزَآؤُهُم مَّغْفِرَةٌۭ مِّن رَّبِّهِمْ وَجَنَّٰتٌۭ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۚ وَنِعْمَ أَجْرُ ٱلْعَٰمِلِينَ ﴿١٣٦﴾
آنها پاداششان آمرزشی است از جانب خداوندگارشان و باغهایی که از زیرشان جویها روان است در حالی که در آنها جاودانه خواهند بود. و چه خوب است پاداش اهل عمل!
قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُمْ سُنَنٌۭ فَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَٱنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُكَذِّبِينَ ﴿١٣٧﴾
پیش از شما سنتهایی بوده که زمانش سپری شده است؛ پس در زمین بگردید و بنگرید سرانجام تکذیبکنندگان چگونه بوده است.
هَٰذَا بَيَانٌۭ لِّلنَّاسِ وَهُدًۭى وَمَوْعِظَةٌۭ لِّلْمُتَّقِينَ ﴿١٣٨﴾
این روشنگریای برای مردم و راهبری و پندی برای پرواپیشگان است.
وَلَا تَهِنُوا۟ وَلَا تَحْزَنُوا۟ وَأَنتُمُ ٱلْأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ ﴿١٣٩﴾
و سست نشوید و غم مخورید که اگر مؤمن باشید، شما برترید.
إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌۭ فَقَدْ مَسَّ ٱلْقَوْمَ قَرْحٌۭ مِّثْلُهُۥ ۚ وَتِلْكَ ٱلْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ ٱلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَآءَ ۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿١٤٠﴾
اگر شما دچار جراحتی میشوید، قطعاً آن گروه نیز دچار زخمی مشابه شدهاند؛ و آن روزها را در میان مردم دست به دست میگردانیم؛ و تا خدا کسانی را که ایمان آوردهاند بشناسد و از میان شما گواهانی بر گیرد. و خدا ستمگران را دوست ندارد.
وَلِيُمَحِّصَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَيَمْحَقَ ٱلْكَٰفِرِينَ ﴿١٤١﴾
و تا خدا کسانی را که ایمان آوردهاند پالایش و حقپوشان را نابود کند.
أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا۟ ٱلْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ جَٰهَدُوا۟ مِنكُمْ وَيَعْلَمَ ٱلصَّٰبِرِينَ ﴿١٤٢﴾
آیا پنداشتهاید در حالی وارد بهشت خواهید شد که خدا هنوز کسانی از شما را که جهاد کردهاند نمیشناسد و همزمان شکیبایان را نمیشناسد؟
وَلَقَدْ كُنتُمْ تَمَنَّوْنَ ٱلْمَوْتَ مِن قَبْلِ أَن تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَأَنتُمْ تَنظُرُونَ ﴿١٤٣﴾
و البته پیش از آنکه با مرگ روبرو شوید آرزویش را داشتید، اما آن را دیدید در حالی که نگران بودید.
وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌۭ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ ٱلرُّسُلُ ۚ أَفَإِي۟ن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ ٱنقَلَبْتُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَٰبِكُمْ ۚ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ ٱللَّهَ شَيْـًۭٔا ۗ وَسَيَجْزِى ٱللَّهُ ٱلشَّٰكِرِينَ ﴿١٤٤﴾
و محمد کسی نیست جز فرستادهای که پیش از او فرستادگان بودند و دورانشان سپری شد. پس آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، شما به گذشتهٔ خود عقبگرد میکنید؟ و هر کس به عقب برگردد هیچ زیانی به خدا نخواهد رساند؛ و خدا قدرشناسان را پاداش خواهد داد.
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ ٱللَّهِ كِتَٰبًۭا مُّؤَجَّلًۭا ۗ وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ ٱلدُّنْيَا نُؤْتِهِۦ مِنْهَا وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ ٱلْءَاخِرَةِ نُؤْتِهِۦ مِنْهَا ۚ وَسَنَجْزِى ٱلشَّٰكِرِينَ ﴿١٤٥﴾
هیچ شخصی جز به اذن خدا و بر اساس آنچه با سرآمدی مشخص مقرر کرده است نمیمیرد. و هر کس پاداش دنیا را بخواهد از آن به او میدهیم و هر کس پاداش سرای واپسین را بخواهد از آن به او میدهیم و قدرشناسان را جزا خواهیم داد.
وَكَأَيِّن مِّن نَّبِىٍّۢ قَٰتَلَ مَعَهُۥ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌۭ فَمَا وَهَنُوا۟ لِمَآ أَصَابَهُمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا۟ وَمَا ٱسْتَكَانُوا۟ ۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلصَّٰبِرِينَ ﴿١٤٦﴾
و چه بسا پیامبری که تربیتیافتگانی فراوان همراه او جنگیدند و بر اثر مصیبتهایی که در راه خدا به آنها رسید، سست و ناتوان و درمانده نشدند؛ و خدا شکیبایان را دوست دارد.
وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّآ أَن قَالُوا۟ رَبَّنَا ٱغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِىٓ أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَٱنصُرْنَا عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَٰفِرِينَ ﴿١٤٧﴾
و سخنشان جز این نبود که گفتند: «ای خداوندگار ما، گناهانمان و زیادهروی ما را در کارمان بیامرز و گامهایمان را استوار ساز و ما را بر گروه حقپوشان پیروز گردان.
فَـَٔاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ ثَوَابَ ٱلدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ ٱلْءَاخِرَةِ ۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿١٤٨﴾
پس خدا پاداش دنیا و پاداش نیکوی سرای واپسین را به آنان عطا فرمود و خدا نیکوکاران را دوست دارد.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِن تُطِيعُوا۟ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يَرُدُّوكُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَٰبِكُمْ فَتَنقَلِبُوا۟ خَٰسِرِينَ ﴿١٤٩﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، اگر از کسانی که حقپوشی کردند فرمان برید، شما را به عقب باز میگردانند و باعث میشوند به شرایطی که زیانکار بودید برگردید.
بَلِ ٱللَّهُ مَوْلَىٰكُمْ ۖ وَهُوَ خَيْرُ ٱلنَّٰصِرِينَ ﴿١٥٠﴾
آری خدا مولای شماست و او بهترین حمایتکننده است.
سَنُلْقِى فِى قُلُوبِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ٱلرُّعْبَ بِمَآ أَشْرَكُوا۟ بِٱللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِۦ سُلْطَٰنًۭا ۖ وَمَأْوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ ۚ وَبِئْسَ مَثْوَى ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿١٥١﴾
بهزودی در دلهای کسانی که حقپوشی کردند - از آن رو که چیزی را شریک خدا قرار دادند که دلیلی قاطع و برتریبخش بر درستی آن فرو نفرستاده است - هراس خواهیم افکند؛ و منزلگاهشان آتش است و چه بد جایگاهی است محل سقوط ستمگران.
وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ ٱللَّهُ وَعْدَهُۥٓ إِذْ تَحُسُّونَهُم بِإِذْنِهِۦ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَٰزَعْتُمْ فِى ٱلْأَمْرِ وَعَصَيْتُم مِّنۢ بَعْدِ مَآ أَرَىٰكُم مَّا تُحِبُّونَ ۚ مِنكُم مَّن يُرِيدُ ٱلدُّنْيَا وَمِنكُم مَّن يُرِيدُ ٱلْءَاخِرَةَ ۚ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ ۖ وَلَقَدْ عَفَا عَنكُمْ ۗ وَٱللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿١٥٢﴾
و قطعاً خدا وعدهٔ خود را برای شما تحقق بخشید؛ آنگاه که به اذن او تار و مارشان میکردید؛ تا پس از اینکه آنچه را دوست داشتید به شما نشان داد، سست شدید و در کار با یکدیگر به کشمکش پرداختید و نافرمانی کردید. برخی از شما دنیا را میخواست و برخی خواهان سرای واپسین بود. سپس از آنان منصرفتان کرد تا شما را بیازماید و قطعاً از شما در گذشت؛ و خدا اهل افزونبخشی بر مؤمنان است.
۞ إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُۥنَ عَلَىٰٓ أَحَدٍۢ وَٱلرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِىٓ أُخْرَىٰكُمْ فَأَثَٰبَكُمْ غَمًّۢا بِغَمٍّۢ لِّكَيْلَا تَحْزَنُوا۟ عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَآ أَصَٰبَكُمْ ۗ وَٱللَّهُ خَبِيرٌۢ بِمَا تَعْمَلُونَ ﴿١٥٣﴾
آنگاه که بالا میرفتید و به هیچکس توجه نمیکردید، در حالی که این فرستاده شما را در میان آخرینهایتان فرا میخواند. پس خدا با اندوهی پس از اندوهی دیگر مجازاتتان کرد تا نه بهخاطر آنچه از دستش دادید و نه آنچه بر سرتان آمد غصه نخورید. و خدا به آنچه میکنید آگاه است.
ثُمَّ أَنزَلَ عَلَيْكُم مِّنۢ بَعْدِ ٱلْغَمِّ أَمَنَةًۭ نُّعَاسًۭا يَغْشَىٰ طَآئِفَةًۭ مِّنكُمْ ۖ وَطَآئِفَةٌۭ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِٱللَّهِ غَيْرَ ٱلْحَقِّ ظَنَّ ٱلْجَٰهِلِيَّةِ ۖ يَقُولُونَ هَل لَّنَا مِنَ ٱلْأَمْرِ مِن شَىْءٍۢ ۗ قُلْ إِنَّ ٱلْأَمْرَ كُلَّهُۥ لِلَّهِ ۗ يُخْفُونَ فِىٓ أَنفُسِهِم مَّا لَا يُبْدُونَ لَكَ ۖ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ ٱلْأَمْرِ شَىْءٌۭ مَّا قُتِلْنَا هَٰهُنَا ۗ قُل لَّوْ كُنتُمْ فِى بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ ٱلَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ ٱلْقَتْلُ إِلَىٰ مَضَاجِعِهِمْ ۖ وَلِيَبْتَلِىَ ٱللَّهُ مَا فِى صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِى قُلُوبِكُمْ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ﴿١٥٤﴾
سپس بعد از اندوه، آسایشی را بهصورت خوابی سبک بر شما فرو فرستاد که گروهی از شما را فرا گرفت و گروهی نفسشان پریشانشان کرده بود و دربارهٔ خدا بهناحق، چیزی همانند آنچه در جاهلیت به نظر میرسید، به نظرشان میرسید و میگفتند: «آیا چیزی از این موضوع در اختیار ماست؟» بگو: «بهراستی کار کاملاً در اختیار خداست.» در درون خود چیزی را پنهان میکنند که برای تو آشکار نمیسازند. میگویند: «اگر چیزی از کار دست ما بود، اینجا کشته نمیشدیم.» بگو: «اگر در خانههاتان بودید هم آنان که کشته شدن بر ایشان مقرر شده بود قطعاً بهسوی آرامگاههای خود رهسپار میشدند.» و تا خدا آنچه را در سینههایتان است بیازماید و تا آنچه را در دلهایتان است پالایش کند و خدا به آنچه اختیار سینهها را دارد داناست.
إِنَّ ٱلَّذِينَ تَوَلَّوْا۟ مِنكُمْ يَوْمَ ٱلْتَقَى ٱلْجَمْعَانِ إِنَّمَا ٱسْتَزَلَّهُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا۟ ۖ وَلَقَدْ عَفَا ٱللَّهُ عَنْهُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌۭ ﴿١٥٥﴾
آن کسانی از شما که در روز رویارویی دو جمعیت رویگردان شدند، قطعاً جز این نبود که شیطان آنها را بهخاطر برخی از آنچه بهدست آورده بودند به لغزش وا داشت و البته خدا از آنان در گذشت که بهراستی خدا آمرزنده و بردبار است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَكُونُوا۟ كَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَقَالُوا۟ لِإِخْوَٰنِهِمْ إِذَا ضَرَبُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ أَوْ كَانُوا۟ غُزًّۭى لَّوْ كَانُوا۟ عِندَنَا مَا مَاتُوا۟ وَمَا قُتِلُوا۟ لِيَجْعَلَ ٱللَّهُ ذَٰلِكَ حَسْرَةًۭ فِى قُلُوبِهِمْ ۗ وَٱللَّهُ يُحْىِۦ وَيُمِيتُ ۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌۭ ﴿١٥٦﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید همچون کسانی نباشید که حقپوشی کردند و دربارهٔ برادرانشان هنگامی که در زمین گام زدند یا رزمنده بودند گفتند: «اگر نزد ما میبودند، نمیمردند و کشته نمیشدند» تا خدا آن را افسوسی در دلهایشان قرار دهد؛ در حالی که خدا زنده میکند و میمیراند و خدا به آنچه میکنید بیناست.
وَلَئِن قُتِلْتُمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌۭ مِّمَّا يَجْمَعُونَ ﴿١٥٧﴾
و البته اگر در راه خدا کشته شوید یا بمیرید قطعاً آمرزش و رحمتی از جانب خدا از آنچه آنها میاندوزند بهتر است.
وَلَئِن مُّتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى ٱللَّهِ تُحْشَرُونَ ﴿١٥٨﴾
و البته اگر بمیرید یا کشته شوید قطعاً بهسوی خدا برانگیخته و گرد آورده خواهید شد.
فَبِمَا رَحْمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ ٱلْقَلْبِ لَٱنفَضُّوا۟ مِنْ حَوْلِكَ ۖ فَٱعْفُ عَنْهُمْ وَٱسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِى ٱلْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُتَوَكِّلِينَ ﴿١٥٩﴾
پس بر اثر رحمتی از جانب خدا با آنها نرمخو شدی و اگر تندخویی سختدل بودی قطعاً از گِردت پراکنده میشدند. پس از آنها در گذر و برایشان آمرزش بخواه و در کار با آنها مشورت کن؛ و چون به تصمیم رسیدی بر خدا اعتماد و تکیه کن که خدا توکلکنندگان را دوست دارد.
إِن يَنصُرْكُمُ ٱللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ ۖ وَإِن يَخْذُلْكُمْ فَمَن ذَا ٱلَّذِى يَنصُرُكُم مِّنۢ بَعْدِهِۦ ۗ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُؤْمِنُونَ ﴿١٦٠﴾
اگر خدا از شما حمایت کند، هیچکس بر شما فائق نخواهد آمد؛ و اگر فرو بگذاردتان، چه کسی پس از او حمایتتان خواهد کرد؟ و مؤمنان باید بر خدا اعتماد و تکیه کنند.
وَمَا كَانَ لِنَبِىٍّ أَن يَغُلَّ ۚ وَمَن يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۚ ثُمَّ تُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ ﴿١٦١﴾
و هیچ پیامبری را روا نیست که ناخالصانه رفتار کند؛ و هر کس ناخالصی ورزد، آن آلودگی را در روز رستاخیز میآورد و آنگاه هر کس آنچه را بهدست آورده باشد بهصورت کامل دریافت میکند در حالی که به آنها ستم نمیشود.
أَفَمَنِ ٱتَّبَعَ رِضْوَٰنَ ٱللَّهِ كَمَنۢ بَآءَ بِسَخَطٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَمَأْوَىٰهُ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ ﴿١٦٢﴾
پس آیا آن کس که در پی خشنودی خدا بود، همچون کسی است که به خشمی از جانب خدا در افتاد و دوزخ منزلگاه اوست؟ و چه بد سرانجامی است!
هُمْ دَرَجَٰتٌ عِندَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ بَصِيرٌۢ بِمَا يَعْمَلُونَ ﴿١٦٣﴾
آنها رتبههایی نزد خدایند و خدا به آنچه میکنند بیناست.
لَقَدْ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًۭا مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا۟ مِن قَبْلُ لَفِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍ ﴿١٦٤﴾
قطعاً خدا بر مؤمنان منّت نهاد که فرستادهای از خودشان را در میانشان بر انگیخت که نشانههایش را بر آنان تلاوت میکند و ایشان را پاکی و رشد میدهد و به آنها کتاب و حکمت میآموزد، با اینکه پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند.
أَوَلَمَّآ أَصَٰبَتْكُم مُّصِيبَةٌۭ قَدْ أَصَبْتُم مِّثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّىٰ هَٰذَا ۖ قُلْ هُوَ مِنْ عِندِ أَنفُسِكُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ ﴿١٦٥﴾
چرا وقتی مصیبتی به شما رسید که دو برابرش را ایجاد کرده بودید، گفتید: «چگونه چنین شد؟!» بگو: «آن از جانب خودتان بود.» بهراستی خدا بر هر کاری تواناست.
وَمَآ أَصَٰبَكُمْ يَوْمَ ٱلْتَقَى ٱلْجَمْعَانِ فَبِإِذْنِ ٱللَّهِ وَلِيَعْلَمَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿١٦٦﴾
و آنچه در روز رویارویی دو جمعیت به شما رسید، به اذن خدا و برای این بود که مؤمنان را بشناسد.
وَلِيَعْلَمَ ٱلَّذِينَ نَافَقُوا۟ ۚ وَقِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا۟ قَٰتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ أَوِ ٱدْفَعُوا۟ ۖ قَالُوا۟ لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًۭا لَّٱتَّبَعْنَٰكُمْ ۗ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَٰنِ ۚ يَقُولُونَ بِأَفْوَٰهِهِم مَّا لَيْسَ فِى قُلُوبِهِمْ ۗ وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُونَ ﴿١٦٧﴾
و تا کسانی را که نفاق ورزیدند بشناسد. و به آنها گفته شد: «بیایید در راه خدا بجنگید یا دفاع کنید.» گفتند: «اگر میدانستیم جنگی خواهد بود، حتماً در پی شما میآمدیم.» آنها در آن روز به حقپوشی نزدیکتر بودند تا به ایمان؛ دهانشان را به سخنانی باز میکنند که در دلهایشان نیست و خدا به آنچه کتمان میکنند داناتر است.
ٱلَّذِينَ قَالُوا۟ لِإِخْوَٰنِهِمْ وَقَعَدُوا۟ لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا۟ ۗ قُلْ فَٱدْرَءُوا۟ عَنْ أَنفُسِكُمُ ٱلْمَوْتَ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ ﴿١٦٨﴾
آنان که در حالی که وا نشستند دربارهٔ برادرانشان گفتند: «اگر از ما فرمان برده بودند، کشته نمیشدند.» بگو: «اگر راست میگویید مرگ را از خودتان کنار بزنید.
وَلَا تَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ قُتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ أَمْوَٰتًۢا ۚ بَلْ أَحْيَآءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ ﴿١٦٩﴾
و مبادا کسانی را که در راه خدا کشته شدهاند مرده بشماری؛ بلکه آنها زندهاند و نزد خداوندگارشان روزی داده میشوند.
فَرِحِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِٱلَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا۟ بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿١٧٠﴾
به آنچه خدا از افزونبخشی خود به آنها داده است شادمانند و از اینکه میفهمند کسانی که از پشت سرشان به آنها ملحق نشدهاند، نه هیچ بیمی بر ایشان میرود و نه اندوهگین میشوند، شادی میکنند.
۞ يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَفَضْلٍۢ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿١٧١﴾
بهخاطر نعمتی از جانب خدا و افزونبخشیای و اینکه خدا مزد مؤمنان را از بین نمیبرد، شادی میکنند.
ٱلَّذِينَ ٱسْتَجَابُوا۟ لِلَّهِ وَٱلرَّسُولِ مِنۢ بَعْدِ مَآ أَصَابَهُمُ ٱلْقَرْحُ ۚ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ مِنْهُمْ وَٱتَّقَوْا۟ أَجْرٌ عَظِيمٌ ﴿١٧٢﴾
آنان که با وجود زخمی شدن، به خدا و این فرستاده پاسخ مثبت دادند، آن دسته از آنها که نیکی و پرواداری کنند، مزدی سترگ خواهند داشت.
ٱلَّذِينَ قَالَ لَهُمُ ٱلنَّاسُ إِنَّ ٱلنَّاسَ قَدْ جَمَعُوا۟ لَكُمْ فَٱخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَٰنًۭا وَقَالُوا۟ حَسْبُنَا ٱللَّهُ وَنِعْمَ ٱلْوَكِيلُ ﴿١٧٣﴾
همان کسانی که مردم به آنها گفتند: «بهراستی مردمان به قصد شما گرد آمدهاند، پس از آنها بترسید.» ولی ایمانشان را افزایش داد و گفتند: «خدا ما را بس است و چه خوب تکیهگاهی است.
فَٱنقَلَبُوا۟ بِنِعْمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَفَضْلٍۢ لَّمْ يَمْسَسْهُمْ سُوٓءٌۭ وَٱتَّبَعُوا۟ رِضْوَٰنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ ﴿١٧٤﴾
پس در حالی که هیچ گزندی به ایشان نرسیده بود، با نعمت و افزونبخشی خاصی از جانب خدا بازگشتند و خشنودی خدا را پیگیری کردند. و خدا دارای افزونبخشی سترگی است.
إِنَّمَا ذَٰلِكُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَآءَهُۥ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ ﴿١٧٥﴾
بهراستی جز این نیست که آن شیطان است که گردانندگان امور خود را میترساند؛ پس از آنها نترسید و اگر مؤمناید، از من بترسید.
وَلَا يَحْزُنكَ ٱلَّذِينَ يُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْكُفْرِ ۚ إِنَّهُمْ لَن يَضُرُّوا۟ ٱللَّهَ شَيْـًۭٔا ۗ يُرِيدُ ٱللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّۭا فِى ٱلْءَاخِرَةِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿١٧٦﴾
و مبادا کسانی که در حقپوشی شتاب میکنند تو را اندوهگین سازند که بهراستی آنها هرگز هیچ زیانی به خدا نخواهند رساند. خدا میخواهد در سرای واپسین بهرهای برای آنها قرار ندهد و عذابی سترگ خواهند داشت.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ٱشْتَرَوُا۟ ٱلْكُفْرَ بِٱلْإِيمَٰنِ لَن يَضُرُّوا۟ ٱللَّهَ شَيْـًۭٔا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ ﴿١٧٧﴾
بهراستی کسانی که حقپوشی را به بهای ایمان ستاندند، هیچ زیانی به خدا نخواهند رساند؛ و عذابی دردناک دارند.
وَلَا يَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَنَّمَا نُمْلِى لَهُمْ خَيْرٌۭ لِّأَنفُسِهِمْ ۚ إِنَّمَا نُمْلِى لَهُمْ لِيَزْدَادُوٓا۟ إِثْمًۭا ۚ وَلَهُمْ عَذَابٌۭ مُّهِينٌۭ ﴿١٧٨﴾
و کسانی که حقپوشی کردند، مبادا اینکه به آنان مهلت میدهیم را برای خودشان بهتر بپندارند؛ جز این نیست که به آنها مهلت میدهیم تا کوتاهی آنها فزونی یابد؛ و عذابی خوارکننده دارند.
مَّا كَانَ ٱللَّهُ لِيَذَرَ ٱلْمُؤْمِنِينَ عَلَىٰ مَآ أَنتُمْ عَلَيْهِ حَتَّىٰ يَمِيزَ ٱلْخَبِيثَ مِنَ ٱلطَّيِّبِ ۗ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى ٱلْغَيْبِ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَجْتَبِى مِن رُّسُلِهِۦ مَن يَشَآءُ ۖ فَـَٔامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ ۚ وَإِن تُؤْمِنُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌۭ ﴿١٧٩﴾
ارادهٔ خدا بر این نیست که مؤمنان را در شرایطی که شما دارید وا گذارد، تا پلید را از پاکیزه جدا سازد؛ و اینگونه نیست که خدا از ماوراء آگاهتان کند؛ بلکه خدا از میان فرستادگانش هر کس را بخواهد بر میگزیند. پس به خدا و فرستادگان او ایمان آورید. و اگر ایمان بیاورید و پروا کنید، مزدی سترگ خواهید داشت.
وَلَا يَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ هُوَ خَيْرًۭا لَّهُم ۖ بَلْ هُوَ شَرٌّۭ لَّهُمْ ۖ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا۟ بِهِۦ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۗ وَلِلَّهِ مِيرَٰثُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌۭ ﴿١٨٠﴾
و کسانی که نسبت به آنچه خدا از افزونبخشی خود به آنها داده است بخل میورزند، مبادا بپندارند که آن برایشان بهتر است؛ بلکه آن برای آنها بد است. بهزودی در روز قیامت آنچه نسبت به آن بخل ورزیدهاند به دور گردنشان بسته خواهد شد. میراث آسمانها و زمین از آنِ خداست و خدا به آنچه انجام میدهید آگاه است.
لَّقَدْ سَمِعَ ٱللَّهُ قَوْلَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ فَقِيرٌۭ وَنَحْنُ أَغْنِيَآءُ ۘ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا۟ وَقَتْلَهُمُ ٱلْأَنۢبِيَآءَ بِغَيْرِ حَقٍّۢ وَنَقُولُ ذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلْحَرِيقِ ﴿١٨١﴾
قطعاً خدا سخن کسانی را که گفتند: «بهراستی خدا نیازمند است و ما توانگریم» شنید. بهزودی آنچه را گفتند و پیامبرکشیهای ناحقشان را ثبت خواهیم کرد و میگوییم: «عذاب سوزان را بچشید.
ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍۢ لِّلْعَبِيدِ ﴿١٨٢﴾
آن بهخاطر چیزی است که دستاوردتان از پیش فرستاده است و اینکه بهراستی خدا روادارندهٔ ستم فراوان در حق بندگان نیست.
ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَآ أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّىٰ يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍۢ تَأْكُلُهُ ٱلنَّارُ ۗ قُلْ قَدْ جَآءَكُمْ رُسُلٌۭ مِّن قَبْلِى بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَبِٱلَّذِى قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ ﴿١٨٣﴾
کسانی که گفتند: «بهراستی خدا به ما سفارش کرده است که به هیچ فرستادهای ایمان نیاوریم مگر آنکه برایمان قربانیی بیاورد که آتش آن را در کام کشد.» بگو: «فرستادگانی پیش از من دلایلی روشن و همان چیزی را که گفتید برایتان آوردند، پس اگر راست میگویید چرا آنها را کشتید؟
فَإِن كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌۭ مِّن قَبْلِكَ جَآءُو بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَٱلزُّبُرِ وَٱلْكِتَٰبِ ٱلْمُنِيرِ ﴿١٨٤﴾
اما اگر تکذیبت کردند، خوب، پیش از تو فرستادگانی تکذیب شدهاند که دلایل روشن و نوشتههای ثابت و کتاب روشنیبخش آورده بودند.
كُلُّ نَفْسٍۢ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۖ فَمَن زُحْزِحَ عَنِ ٱلنَّارِ وَأُدْخِلَ ٱلْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَآ إِلَّا مَتَٰعُ ٱلْغُرُورِ ﴿١٨٥﴾
هر شخصی چشندهٔ مرگ است و جز این نیست که در روز قیامت مزدهایتان بهصورت کامل به شما داده خواهد شد. پس هر کس از آتش دور نگه داشته و به بهشت در آورده شود، قطعاً کامیاب شده است. و زندگی دنیا جز مایهٔ فریب نیست.
۞ لَتُبْلَوُنَّ فِىٓ أَمْوَٰلِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشْرَكُوٓا۟ أَذًۭى كَثِيرًۭا ۚ وَإِن تَصْبِرُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ ٱلْأُمُورِ ﴿١٨٦﴾
قطعاً در زمینهٔ داراییها و جانهایتان آزمایش خواهید شد و قطعاً از کسانی که پیش از شما به آنها کتاب داده شده است و از کسانی که شرک ورزیدهاند آزار فراوانی خواهید شنید؛ ولی اگر شکیبایی و پروا کنید، بهراستی آن از جنس ارادهٔ قاطع در کارهاست.
وَإِذْ أَخَذَ ٱللَّهُ مِيثَٰقَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ لَتُبَيِّنُنَّهُۥ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُۥ فَنَبَذُوهُ وَرَآءَ ظُهُورِهِمْ وَٱشْتَرَوْا۟ بِهِۦ ثَمَنًۭا قَلِيلًۭا ۖ فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ ﴿١٨٧﴾
و آنگاه که خدا از کسانی که به آنها کتاب داده شده است تعهد گرفت که حتماً حتماً آن را برای مردم بیان میکنید و کتمانش نمیکنید؛ ولی آن را پشت سرشان انداختند و به بهای اندکی فروختندش؛ و چه بد است آنچه میستانند.
لَا تَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَآ أَتَوا۟ وَّيُحِبُّونَ أَن يُحْمَدُوا۟ بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا۟ فَلَا تَحْسَبَنَّهُم بِمَفَازَةٍۢ مِّنَ ٱلْعَذَابِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ ﴿١٨٨﴾
مبادا بپنداری کسانی را که بهخاطر آنچه انجام دادهاند شادی میکنند و دوست دارند بهخاطر آنچه نکردهاند ستایش شوند، مبادا آنها را در جایگاه نجات از عذاب بپنداری؛ و عذابی دردناک خواهند داشت.
وَلِلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌ ﴿١٨٩﴾
و زمامداری آسمانها و زمین تنها از آنِ خداست و خدا بر هر کاری تواناست.
إِنَّ فِى خَلْقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَٱخْتِلَٰفِ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ لَءَايَٰتٍۢ لِّأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ ﴿١٩٠﴾
بهراستی در آفرینش آسمانها و زمین و پیاپی آمدن شب و روز، نشانههایی برای صاحبدلان است.
ٱلَّذِينَ يَذْكُرُونَ ٱللَّهَ قِيَٰمًۭا وَقُعُودًۭا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِى خَلْقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَٰطِلًۭا سُبْحَٰنَكَ فَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ ﴿١٩١﴾
همانان که خدا را ایستاده و نشسته و خوابیده بر پهلویشان یاد میکنند و در آفرینش آسمانها و زمین میاندیشند: «ای خداوندگار ما، این را بیهوده نیافریدی؛ تو پاک و منزهی، پس ما را از عذاب آتش حفظ کن.
رَبَّنَآ إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ ٱلنَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُۥ ۖ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنْ أَنصَارٍۢ ﴿١٩٢﴾
ای خداوندگار ما، بهراستی تو هر کس را که وارد آتش سازی قطعاً درماندهاش کردهای و ستمگران را حامیانی نخواهد بود.
رَّبَّنَآ إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًۭا يُنَادِى لِلْإِيمَٰنِ أَنْ ءَامِنُوا۟ بِرَبِّكُمْ فَـَٔامَنَّا ۚ رَبَّنَا فَٱغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّـَٔاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ ٱلْأَبْرَارِ ﴿١٩٣﴾
ای خداوندگار ما، بهراستی ما شنیدیم فراخوانندهای برای ایمان آوردن فرا میخواند که: «به خداوندگارتان ایمان آورید.» پس ایمان آوردیم. ای خداوندگار ما، پس گناهانمان را برایمان بیامرز و بدیهایمان را بپوشان و از ما نادیده بگیر و جانمان را در حالی که همراه نیکان باشیم بستان.
رَبَّنَا وَءَاتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۗ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ ٱلْمِيعَادَ ﴿١٩٤﴾
و ای خداوندگار ما، آنچه را بر اساس فرستادگانت به ما وعده دادی عطایمان فرما و در روز رستاخیز ما را درمانده مکن؛ که بهراستی تو وعده را پشت گوش نمیاندازی.
فَٱسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّى لَآ أُضِيعُ عَمَلَ عَٰمِلٍۢ مِّنكُم مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ ۖ بَعْضُكُم مِّنۢ بَعْضٍۢ ۖ فَٱلَّذِينَ هَاجَرُوا۟ وَأُخْرِجُوا۟ مِن دِيَٰرِهِمْ وَأُوذُوا۟ فِى سَبِيلِى وَقَٰتَلُوا۟ وَقُتِلُوا۟ لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّـَٔاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ ثَوَابًۭا مِّنْ عِندِ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسْنُ ٱلثَّوَابِ ﴿١٩٥﴾
پس خداوندگارشان به آنها پاسخ مثبت داد که: «بهراستی من عمل هیچ کنشگری از شما، از مرد یا زن، - که همگی همچون یکدیگرید - را از بین نمیبرم. پس آنان که هجرت کردند و از سرزمینشان اخراج شدند و در راه من آزار دیدند و جنگیدند و کشته شدند، قطعاً بدیهایشان را خواهم پوشاند و از ایشان نادیده خواهم گرفت و قطعاً بهعنوان پاداشی از نزد خدا آنها را به باغهایی که از زیرشان جویها روان است وارد خواهم کرد؛ و خدا نزد اوست پاداش نیکو.
لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فِى ٱلْبِلَٰدِ ﴿١٩٦﴾
مبادا فراز و فرود کسانی که حقپوشی کردند، در سرزمینها، تو را بفریبد.
مَتَٰعٌۭ قَلِيلٌۭ ثُمَّ مَأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ ٱلْمِهَادُ ﴿١٩٧﴾
بهرهمندی اندکی است، سپس منزلگاهشان دوزخ خواهد بود؛ و چه بد جایگاهی است.
لَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّٰتٌۭ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا نُزُلًۭا مِّنْ عِندِ ٱللَّهِ ۗ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيْرٌۭ لِّلْأَبْرَارِ ﴿١٩٨﴾
ولی کسانی که از خداوندگارشان پروا کنند، از جانب خدا بهعنوان پذیرایی، باغهایی خواهند داشت که از زیرشان جویها روان است، در حالی که در آنها جاودانه خواهند بود؛ و آنچه نزد خداست برای نیکان بهتر است.
وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ لَمَن يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْكُمْ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْهِمْ خَٰشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ ثَمَنًۭا قَلِيلًا ۗ أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلْحِسَابِ ﴿١٩٩﴾
و البته از میان اهل کتاب قطعاً کسانی هستند که با افتادهحالی در برابر خدا، به خدا و آنچه بهسوی شما فرو فرستاده شده و آنچه بهسوی آنان فرو فرستاده شده ایمان میآورند و نشانههای خدا را به بهایی اندک نمیفروشند؛ آنان مزدشان نزد خداوندگارشان (محفوظ) است؛ بهراستی خدا باسرعت محاسبه میکند.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱصْبِرُوا۟ وَصَابِرُوا۟ وَرَابِطُوا۟ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿٢٠٠﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، شکیبا باشید و استقامت ورزید و پیوندهایتان را محکم کنید و پروای خدا را داشته باشید، باشد که رستگار شوید.