ترجمهٔ آیهٔ ۲۶ سورهٔ بقره
۞ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَسْتَحْىِۦٓ أَن يَضْرِبَ مَثَلًۭا مَّا بَعُوضَةًۭ فَمَا فَوْقَهَا ۚ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ ۖ وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فَيَقُولُونَ مَاذَآ أَرَادَ ٱللَّهُ بِهَٰذَا مَثَلًۭا ۘ يُضِلُّ بِهِۦ كَثِيرًۭا وَيَهْدِى بِهِۦ كَثِيرًۭا ۚ وَمَا يُضِلُّ بِهِۦٓ إِلَّا ٱلْفَٰسِقِينَ ﴿٢٦﴾
بی‌تردید خدا از اینکه از پشه گرفته تا بالاتر از آن را به‌عنوان مثال مطرح کند، شرم ندارد؛ اما کسانی که ایمان آورده‌اند می‌دانند که قطعاً آن، کاری به‌جا از سوی خداوندگارشان بوده است، ولی آنان که حق‌پوشی کردند می‌گویند: «خدا از این مثال چه منظوری داشت؟» بسیاری را با آن گمراه و بسیاری را با آن راهبری می‌کند؛ حال‌آنکه جز نابه‌کاران را با آن گمراه نخواهد کرد.
توضیح ترجمه
- این آیه بلافاصله بعد از توصیف بهشت به باغ و درخت و نهر در آیهٔ قبل آمده است. این یعنی آنچه دربارهٔ بهشت و آخرت برای شما بیان می‌شود فقط در حد مثال زدن از چیزی است که ذهن شما با آن آشنایی دارد و بیان حقایق آن سرا برای کسی که در حبس دنیا باشد بدون چنین مثال‌هایی ممکن نیست. گویا با این تعبیر خدا می‌خواهد بفرماید اموری چون باغ و درخت و حوری و امثال آن در برابر حقیقت آن سرا همانند مثال زدن به حقیرترین اموری است که از این دنیا می‌شناسیم و با آن سر و کار داریم. یعنی خدا برای آنکه آن حقایق بلند را در حد فهم شما بیان کند، از این شرم ندارد که هر مثالی «از پشه بگیر تا بالاتر از آن» را به‌کار گیرد.
- «حق» در لغت به‌معنی «ثابت، مطابق با واقع و به‌جا» است و با توجه به بیان حق بودن تمثیل الهی در آیه، با تعبیر «کاری به‌جا» ترجمه شد.
- «فاسق» به‌معنی کسی است که از پوستهٔ اطاعت و رفتار درست خارج می‌شود؛ لذا برای معادل آن از تعبیر «نابه‌کار» که تا حدودی مفهوم «در مسیر رفتار درست نبودن» را می‌رساند استفاده شد.
- واو در «وما یضل به...» حالیه در نظر گرفته شد.
یادداشت‌ها، مقاله‌ها و گفتارهایی که به این آیه استناد کرده‌اند
ارجاع در توضیح آیات دیگر
بقره ۹۹ بقره ۱۹۷ آل عمران ۸۲ آل عمران ۱۱۰ مائده ۳ مائده ۲۵ مائده ۴۷ مائده ۵۹ مائده ۸۱ مائده ۱۰۸ انعام ۴۹ انعام ۱۲۱ انعام ۱۴۵ اعراف ۱۰۲ اعراف ۱۴۵ اعراف ۱۶۳ توبه ۵۳ توبه ۶۷ توبه ۸۰ توبه ۸۴