مادهٔ «ربب»

توضیح در ترجمهٔ سوره آل عمران ۷۹

مَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُؤْتِيَهُ ٱللَّهُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحُكْمَ وَٱلنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا۟ عِبَادًۭا لِّى مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰكِن كُونُوا۟ رَبَّٰنِيِّۦنَ بِمَا كُنتُمْ تُعَلِّمُونَ ٱلْكِتَٰبَ وَبِمَا كُنتُمْ تَدْرُسُونَ

هیچ بشری را روا نیست که خدا به او کتاب و مأموریت و پیامبری دهد، پس به مردم بگوید: «به‌جای خدا بندگانی برای من باشید!» بلکه «به‌خاطر اینکه کتاب را آموزش می‌دادید و به‌خاطر اینکه در خواندن ممارست داشتید عالمانی ربّانی باشید.

«ربّانی» می‌تواند صفت مشبهه از مادهٔ «ربب» به‌معنی «کسی که خدایی شده و واسطهٔ هدایت الهی است» یا برگرفته از واژهٔ «ربّان» در زبان عبری به‌معنی «معلم و خاخام» باشد و در هر صورت با توجه به توضیح لغویان و نیز احادیث ذیل آیه، در اینجا به‌معنی «عالم فقیه» است که در تعابیر رایج فارسی به‌صورت «عالم ربّانی» به‌کار می‌رود.