سُورَةُ النِّسَاءِ
یہ ترجمہ فارسی میں ہے۔ دوسری زبانوں کے تراجم شائع ہونے پر یہاں شامل کیے جائیں گے۔
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُوا۟ رَبَّكُمُ ٱلَّذِى خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍۢ وَٰحِدَةٍۢ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًۭا كَثِيرًۭا وَنِسَآءًۭ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ٱلَّذِى تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًۭا ﴿١﴾
ای مردم، پروای خداوندگارتان را داشته باشید که شما را از یک حقیقت و گوهر انسانی آفرید و همسرش را از جنس همان حقیقت خلق کرد و از آن دو، مردان و زنان فراوانی را پراکنده ساخت. و پروای خدایی که به حرمت او از یکدیگر مطالبه میکنید و پروای پیوند با خویشان را داشته باشید که بهراستی خدا همواره مراقب شماست.
وَءَاتُوا۟ ٱلْيَتَٰمَىٰٓ أَمْوَٰلَهُمْ ۖ وَلَا تَتَبَدَّلُوا۟ ٱلْخَبِيثَ بِٱلطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوٓا۟ أَمْوَٰلَهُمْ إِلَىٰٓ أَمْوَٰلِكُمْ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ حُوبًۭا كَبِيرًۭا ﴿٢﴾
و داراییهای یتیمان را به آنها بدهید و پلید را بهعنوان جایگزین پاکیزه نگیرید و داراییهای آنها را همراه داراییهایتان نخورید که بهراستی آن، حقخوری بزرگی است.
وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا۟ فِى ٱلْيَتَٰمَىٰ فَٱنكِحُوا۟ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ مَثْنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا۟ فَوَٰحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰٓ أَلَّا تَعُولُوا۟ ﴿٣﴾
و اگر بیم داشتید که نتوانید دربارهٔ یتیمان، نظامی عادلانه برقرار سازید، پس با زنانی که برایتان خوشایندند، دوتا دوتا و سهتا سهتا و چهارتا چهارتا ازدواج کنید؛ اما اگر بیم داشتید که عدالت نورزید، فقط یکی یا آنچه مالکش بودید. آن به اینکه گردنفرازی و زورگویی نکنید نزدیکتر است.
وَءَاتُوا۟ ٱلنِّسَآءَ صَدُقَٰتِهِنَّ نِحْلَةًۭ ۚ فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَىْءٍۢ مِّنْهُ نَفْسًۭا فَكُلُوهُ هَنِيٓـًۭٔا مَّرِيٓـًۭٔا ﴿٤﴾
و مهریههای زنان را بهخوبی و بدون چشمداشت به آنها بدهید؛ اما اگر با طیب خاطر چیزی از آن را به شما بخشیدند، پس نوشین و گوارا بخوریدش.
وَلَا تُؤْتُوا۟ ٱلسُّفَهَآءَ أَمْوَٰلَكُمُ ٱلَّتِى جَعَلَ ٱللَّهُ لَكُمْ قِيَٰمًۭا وَٱرْزُقُوهُمْ فِيهَا وَٱكْسُوهُمْ وَقُولُوا۟ لَهُمْ قَوْلًۭا مَّعْرُوفًۭا ﴿٥﴾
و داراییهایتان را که خدا مایهٔ برپا بودن شما قرار داده است به بیخردان ندهید و در آن روزی دهیدشان و بپوشانیدشان و با آنان سخنی پسندیده بگویید.
وَٱبْتَلُوا۟ ٱلْيَتَٰمَىٰ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغُوا۟ ٱلنِّكَاحَ فَإِنْ ءَانَسْتُم مِّنْهُمْ رُشْدًۭا فَٱدْفَعُوٓا۟ إِلَيْهِمْ أَمْوَٰلَهُمْ ۖ وَلَا تَأْكُلُوهَآ إِسْرَافًۭا وَبِدَارًا أَن يَكْبَرُوا۟ ۚ وَمَن كَانَ غَنِيًّۭا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۖ وَمَن كَانَ فَقِيرًۭا فَلْيَأْكُلْ بِٱلْمَعْرُوفِ ۚ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَٰلَهُمْ فَأَشْهِدُوا۟ عَلَيْهِمْ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ حَسِيبًۭا ﴿٦﴾
و یتیمان را بیازمایید تا وقتی که به حد ازدواج رسیدند، اگر از نزدیک، توانی برای تشخیص خوب و بد در آنها یافتید، داراییهایشان را در اختیارشان بگذارید و آن را از بیم اینکه بزرگ شوند، با زیادهروی و شتابان نخورید. و هر کس توانگر است باید خویشتنداری کند و آن که نیازمند است، طبق عرف بخورد. و هر گاه داراییهایشان را در اختیارشان گذاشتید، بر آنان گواه بگیرید؛ و خدا برای حسابرسی کافی است.
لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌۭ مِّمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٌۭ مِّمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ ۚ نَصِيبًۭا مَّفْرُوضًۭا ﴿٧﴾
مردان از آنچه والدین و نزدیکان باقی میگذارند قسمتی مشخص دارند و زنان نیز از آنچه والدین و نزدیکان باقی میگذارند قسمتی مشخص دارند؛ قسمتی مشخص و تعیینشده از آنچه کم باشد یا زیاد.
وَإِذَا حَضَرَ ٱلْقِسْمَةَ أُو۟لُوا۟ ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينُ فَٱرْزُقُوهُم مِّنْهُ وَقُولُوا۟ لَهُمْ قَوْلًۭا مَّعْرُوفًۭا ﴿٨﴾
و آنگاه که نزدیکان و یتیمان و بینوایان در تقسیم حضور یافتند، از آن روزیشان دهید و به شیوهای عرفپسند با آنان سخن بگویید.
وَلْيَخْشَ ٱلَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا۟ مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةًۭ ضِعَٰفًا خَافُوا۟ عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَلْيَقُولُوا۟ قَوْلًۭا سَدِيدًا ﴿٩﴾
و کسانی که اگر از پسِ خود دودمانی ناتوان باقی بگذارند بر آنها بیم دارند، باید بترسند و از خدا پروا کنند و سخنی استوار بگویند.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَٰلَ ٱلْيَتَٰمَىٰ ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِى بُطُونِهِمْ نَارًۭا ۖ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًۭا ﴿١٠﴾
بهراستی کسانی که ستمکارانه داراییهای یتیمان را میخورند، جز این نیست که در شکمهایشان آتشی را میخورند و بهزودی در معرض برافروختهای سوزان قرار خواهند گرفت.
يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِىٓ أَوْلَٰدِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۚ فَإِن كُنَّ نِسَآءًۭ فَوْقَ ٱثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۖ وَإِن كَانَتْ وَٰحِدَةًۭ فَلَهَا ٱلنِّصْفُ ۚ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَٰحِدٍۢ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُۥ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن لَّمْ يَكُن لَّهُۥ وَلَدٌۭ وَوَرِثَهُۥٓ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ ٱلثُّلُثُ ۚ فَإِن كَانَ لَهُۥٓ إِخْوَةٌۭ فَلِأُمِّهِ ٱلسُّدُسُ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصِى بِهَآ أَوْ دَيْنٍ ۗ ءَابَآؤُكُمْ وَأَبْنَآؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًۭا ۚ فَرِيضَةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًۭا ﴿١١﴾
خدا دربارهٔ فرزندانتان به شما سفارش میکند که بهرهٔ پسر همچون بهرهٔ دو دختر است؛ اما اگر بیش از دو زن باشند، دو سوم آنچه بهجا گذاشته، از آنِ ایشان است؛ و اگر یک زن باشد، نیمی برای اوست. و در صورتی که فرزندی داشته باشد، یک ششم از آنچه باقی گذاشته است برای هر یک از پدر و مادرش خواهد بود؛ اما اگر فرزندی نداشت و پدر و مادرش از او ارث میبردند، یک سوم برای مادرش است. و اگر برادرانی داشت، یک ششم از آنِ مادرش خواهد بود، پس از سفارشی که آن را وصیت میکند یا هر گونه بدهی. شما نمیدانید پدرانتان و فرزندانتان کدامشان در سودبخشی به شما نزدیکترند. این سفارش بهعنوان تقدیر و تعیینی از جانب خدا انجام میگیرد که بهراستی خدا همواره دانا و فرزانه است.
۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَٰجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌۭ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصِينَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍۢ ۚ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌۭ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم ۚ مِّنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ تُوصُونَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍۢ ۗ وَإِن كَانَ رَجُلٌۭ يُورَثُ كَلَٰلَةً أَوِ ٱمْرَأَةٌۭ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوْ أُخْتٌۭ فَلِكُلِّ وَٰحِدٍۢ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ ۚ فَإِن كَانُوٓا۟ أَكْثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَآءُ فِى ٱلثُّلُثِ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصَىٰ بِهَآ أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَآرٍّۢ ۚ وَصِيَّةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌۭ ﴿١٢﴾
و نیمی از آنچه همسران شما باقی میگذارند، در صورتی که آنان فرزندی نداشته باشند، از آنِ شماست؛ اما اگر فرزندی داشتند، یک چهارم آنچه باقی گذاشتهاند برای شما خواهد بود، پس از سفارشی که آن را وصیت میکنند یا هر نوع بدهی. و در صورتی که شما فرزندی نداشته باشید، یک چهارم آنچه باقی میگذارید برای آنهاست؛ اما اگر فرزندی داشتید، یک هشتم آنچه بهجا گذاشتید از آنِ ایشان خواهد بود، پس از سفارشی که آن را وصیت میکنید یا هر نوع بدهی. و اگر مرد یا زنی بود که بهصورت کلالهای از او ارث برده میشد و برادر یا خواهری داشت، برای هر یک از آن دو یک ششم خواهد بود؛ اما اگر بیشتر از آن بودند، آنان در یک سوم شریکاند، پس از سفارشی که به آن وصیت میشود یا هر نوع بدهی، بیآنکه وصیتکننده زیانرسان باشد. این سفارش بهعنوان وصیتی از جانب خدا بر آن تأکید میشود؛ و خدا دانا و بردبار است.
تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ ۚ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدْخِلْهُ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ ﴿١٣﴾
آنها قوانین قاطع خداست و هر کس از خدا و فرستادهاش فرمان برد، او را به باغهایی وارد میکند که از زیرشان جویها روان است، در حالی که در آنها جاودانه خواهند بود؛ و آن است کامیابی سترگ.
وَمَن يَعْصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُۥ يُدْخِلْهُ نَارًا خَٰلِدًۭا فِيهَا وَلَهُۥ عَذَابٌۭ مُّهِينٌۭ ﴿١٤﴾
و هر کس خدا و فرستادهاش را نافرمانی و از قوانین قاطعش تجاوز کند، او را وارد آتشی خواهد کرد، در حالی که در آن جاودانه خواهد بود و عذابی خوارکننده خواهد داشت.
وَٱلَّٰتِى يَأْتِينَ ٱلْفَٰحِشَةَ مِن نِّسَآئِكُمْ فَٱسْتَشْهِدُوا۟ عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةًۭ مِّنكُمْ ۖ فَإِن شَهِدُوا۟ فَأَمْسِكُوهُنَّ فِى ٱلْبُيُوتِ حَتَّىٰ يَتَوَفَّىٰهُنَّ ٱلْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ ٱللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًۭا ﴿١٥﴾
و آن کسانی از زنانتان که کار زشت آشکار بهجا میآورند، چهار تن از خودتان را بر ایشان گواه بگیرید؛ پس اگر گواهی دادند، آنها را در خانهها بازداشت کنید تا مرگ جانشان را بگیرد یا خدا برایشان راهی قرار دهد.
وَٱلَّذَانِ يَأْتِيَٰنِهَا مِنكُمْ فَـَٔاذُوهُمَا ۖ فَإِن تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا۟ عَنْهُمَآ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ تَوَّابًۭا رَّحِيمًا ﴿١٦﴾
و آن دو نفر از شما که آن را مرتکب میشوند، آزارشان دهید؛ اما اگر توبه و اصلاح کردند از آنها صرف نظر کنید که بهراستی خدا بسیار بازگشتکنندهٔ بر گناهکاران و مهربان است.
إِنَّمَا ٱلتَّوْبَةُ عَلَى ٱللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ ٱلسُّوٓءَ بِجَهَٰلَةٍۢ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍۢ فَأُو۟لَٰٓئِكَ يَتُوبُ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًۭا ﴿١٧﴾
بازگشت بر گناهکاران بر عهدهٔ خداست، تنها برای کسانی که از روی نادانی بد کرده، سپس بلافاصله توبه میکنند که خدا بر ایشان روی میآورد و خدا همواره دانا و فرزانه است.
وَلَيْسَتِ ٱلتَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ حَتَّىٰٓ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ ٱلْمَوْتُ قَالَ إِنِّى تُبْتُ ٱلْـَٰٔنَ وَلَا ٱلَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًۭا ﴿١٨﴾
و توبه برای کسانی نیست که بدیها را انجام میدهند تا آنگاه که مرگ یکیشان فرا رسد، گوید: «بهراستی اکنون توبه کردم» و نه کسانی که در حال حقپوشی میمیرند؛ آنها برایشان عذابی دردناک حاضر کردهایم.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَن تَرِثُوا۟ ٱلنِّسَآءَ كَرْهًۭا ۖ وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا۟ بِبَعْضِ مَآ ءَاتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّآ أَن يَأْتِينَ بِفَٰحِشَةٍۢ مُّبَيِّنَةٍۢ ۚ وَعَاشِرُوهُنَّ بِٱلْمَعْرُوفِ ۚ فَإِن كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَىٰٓ أَن تَكْرَهُوا۟ شَيْـًۭٔا وَيَجْعَلَ ٱللَّهُ فِيهِ خَيْرًۭا كَثِيرًۭا ﴿١٩﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید برای شما روا نیست که بهاجبار از زنان ارث ببرید و برای اینکه بخشی از آنچه به آنها دادهاید را با خود ببرید، آنان را در تنگنا قرار ندهید، مگر اینکه مرتکب کار زشت آشکار و واضحی شوند. و با آنان بر اساس پسند عرف معاشرت کنید؛ و اگر از آنها بدتان آمد، چهبسا از چیزی بدتان بیاید و خدا در آن خوبی فراوانی قرار دهد.
وَإِنْ أَرَدتُّمُ ٱسْتِبْدَالَ زَوْجٍۢ مَّكَانَ زَوْجٍۢ وَءَاتَيْتُمْ إِحْدَىٰهُنَّ قِنطَارًۭا فَلَا تَأْخُذُوا۟ مِنْهُ شَيْـًٔا ۚ أَتَأْخُذُونَهُۥ بُهْتَٰنًۭا وَإِثْمًۭا مُّبِينًۭا ﴿٢٠﴾
و اگر خواستید همسری را جایگزین همسری کنید و به یکی از آنها دارایی هنگفتی داده بودید، چیزی از آن را پس نگیرید. آیا آن را پس میگیرید با آنکه این کار، بهتآور و کوتاهی آشکاری است؟!
وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُۥ وَقَدْ أَفْضَىٰ بَعْضُكُمْ إِلَىٰ بَعْضٍۢ وَأَخَذْنَ مِنكُم مِّيثَٰقًا غَلِيظًۭا ﴿٢١﴾
و چگونه آن را پس میگیرید با اینکه برای یکدیگر از خود گذشتگی کردهاید و زنان از شما تعهدی سخت گرفتهاند.
وَلَا تَنكِحُوا۟ مَا نَكَحَ ءَابَآؤُكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ فَٰحِشَةًۭ وَمَقْتًۭا وَسَآءَ سَبِيلًا ﴿٢٢﴾
و با آن زنانی که پدرانتان با آنها ازدواج کردهاند ازدواج نکنید؛ مگر آنچه قبلاً واقع شده است. بهراستی که آن همواره کاری بسیار زشت و نفرتانگیز بوده و بد راه و روشی است.
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَٰتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَٰتُكُمْ وَعَمَّٰتُكُمْ وَخَٰلَٰتُكُمْ وَبَنَاتُ ٱلْأَخِ وَبَنَاتُ ٱلْأُخْتِ وَأُمَّهَٰتُكُمُ ٱلَّٰتِىٓ أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَٰتُكُم مِّنَ ٱلرَّضَٰعَةِ وَأُمَّهَٰتُ نِسَآئِكُمْ وَرَبَٰٓئِبُكُمُ ٱلَّٰتِى فِى حُجُورِكُم مِّن نِّسَآئِكُمُ ٱلَّٰتِى دَخَلْتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمْ تَكُونُوا۟ دَخَلْتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَٰٓئِلُ أَبْنَآئِكُمُ ٱلَّذِينَ مِنْ أَصْلَٰبِكُمْ وَأَن تَجْمَعُوا۟ بَيْنَ ٱلْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا ﴿٢٣﴾
مادرانتان بر شما حرام شدهاند و نیز دخترانتان و خواهرانتان و عمههایتان و خالههایتان و دختران برادر و دختران خواهر و آن مادرانتان که به شما شیر دادهاند و خواهران شیری شما و مادران همسرانتان و آن دختران ناتنیتان که در دامان شمایند و از زنانتان که با آنها آمیزش داشتهاید هستند؛ اما اگر با آنها آمیزش نکرده بودید برای شما انحراف از حق بهحساب نمیآید، و همسران پسرانتان که از پشت شمایند و اینکه دو خواهر را با هم گرد آورید، مگر آنچه قبلاً واقع شده است. بهراستی خدا همواره آمرزنده و مهربان است.
۞ وَٱلْمُحْصَنَٰتُ مِنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْ ۖ كِتَٰبَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ ۚ وَأُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَآءَ ذَٰلِكُمْ أَن تَبْتَغُوا۟ بِأَمْوَٰلِكُم مُّحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَٰفِحِينَ ۚ فَمَا ٱسْتَمْتَعْتُم بِهِۦ مِنْهُنَّ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةًۭ ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَٰضَيْتُم بِهِۦ مِنۢ بَعْدِ ٱلْفَرِيضَةِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًۭا ﴿٢٤﴾
و زنانی که در حفاظ پاکدامنیاند؛ مگر آنچه مالکش باشید؛ بهعنوان چیزی که خدا بر شما مقرر کرده است. و غیر از آن برای شما حلال است تا در حالی که حفاظ پاکدامنی را نگه میدارید و بیبند و بار نیستید، با داراییهایتان بجویید. پس هر بهره و لذتی از آنان بردید، حتماً اجرتهایشان را طبق آنچه مشخص میکنید به آنها بدهید. و اینکه پس از تعیین، با هم به توافق برسید برای شما انحراف بهشمار نمیرود. بهراستی خدا همواره دانا و فرزانه است.
وَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنكُمْ طَوْلًا أَن يَنكِحَ ٱلْمُحْصَنَٰتِ ٱلْمُؤْمِنَٰتِ فَمِن مَّا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُم مِّن فَتَيَٰتِكُمُ ٱلْمُؤْمِنَٰتِ ۚ وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَٰنِكُم ۚ بَعْضُكُم مِّنۢ بَعْضٍۢ ۚ فَٱنكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَءَاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِٱلْمَعْرُوفِ مُحْصَنَٰتٍ غَيْرَ مُسَٰفِحَٰتٍۢ وَلَا مُتَّخِذَٰتِ أَخْدَانٍۢ ۚ فَإِذَآ أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَٰحِشَةٍۢ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى ٱلْمُحْصَنَٰتِ مِنَ ٱلْعَذَابِ ۚ ذَٰلِكَ لِمَنْ خَشِىَ ٱلْعَنَتَ مِنكُمْ ۚ وَأَن تَصْبِرُوا۟ خَيْرٌۭ لَّكُمْ ۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ ﴿٢٥﴾
و هر کس از شما که توان مالی برای ازدواج با زنان در حفاظ پاکدامنی را نداشت، پس از دختران رشدیافتهٔ باایمانتان که مالکشان بودید؛ و خدا به ایمان شما آگاهتر است؛ شما همچون یکدیگرید. پس در حالی که در حفاظ پاکدامنیاند و بیبند و بار نیستند و دوست پنهانی نمیگیرند، با اجازهٔ کسانشان با آنها ازدواج کنید و اجرتهایشان را مطابق پسند عرف به آنها بدهید. و هنگامی که در حفاظ پاکدامنی قرار گرفتند، اگر مرتکب کار زشت آشکاری شدند، مجازات آنها نیمی از عذاب تعیینشده برای زنان در حفاظ پاکدامنی است. آن برای کسانی از شماست که از به سختی افتادن بترسد؛ ولی اگر شکیبایی کنید برایتان بهتر خواهد بود. و خدا آمرزنده و مهربان است.
يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ ﴿٢٦﴾
خدا میخواهد راه و رسم کسانی را که پیش از شما بودند برایتان روشن و شما را به آن راهبری کند و بر شما روی آورد؛ و خدا دانا و فرزانه است.
وَٱللَّهُ يُرِيدُ أَن يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَيُرِيدُ ٱلَّذِينَ يَتَّبِعُونَ ٱلشَّهَوَٰتِ أَن تَمِيلُوا۟ مَيْلًا عَظِيمًۭا ﴿٢٧﴾
و خدا میخواهد بر شما روی آورد، ولی کسانی که از امیال نفسانی پیروی میکنند میخواهند به انحرافی سترگ کشیده شوید.
يُرِيدُ ٱللَّهُ أَن يُخَفِّفَ عَنكُمْ ۚ وَخُلِقَ ٱلْإِنسَٰنُ ضَعِيفًۭا ﴿٢٨﴾
خدا میخواهد بارتان را سبک کند؛ و انسان ناتوان آفریده شده است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَأْكُلُوٓا۟ أَمْوَٰلَكُم بَيْنَكُم بِٱلْبَٰطِلِ إِلَّآ أَن تَكُونَ تِجَٰرَةً عَن تَرَاضٍۢ مِّنكُمْ ۚ وَلَا تَقْتُلُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًۭا ﴿٢٩﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، داراییهایتان را در میان خود به ناحق نخورید، مگر اینکه آن معامله، تجارتی بر اساس توافقی از جانبتان باشد. و خودتان را نکشید که بهراستی خدا همواره با شما مهربان است.
وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ عُدْوَٰنًۭا وَظُلْمًۭا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارًۭا ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرًا ﴿٣٠﴾
و هر کس آن را تجاوزگرانه و ستمکارانه انجام دهد، در معرض آتشی قرارش خواهیم داد و آن همواره برای خدا آسان است.
إِن تَجْتَنِبُوا۟ كَبَآئِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنكُمْ سَيِّـَٔاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُم مُّدْخَلًۭا كَرِيمًۭا ﴿٣١﴾
اگر از گناهان بزرگی که از آن منع میشوید دوری کنید، بدیهایتان را پوشانده و نادیده میگیریم و شما را کریمانه وارد میکنیم.
وَلَا تَتَمَنَّوْا۟ مَا فَضَّلَ ٱللَّهُ بِهِۦ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ ۚ لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌۭ مِّمَّا ٱكْتَسَبُوا۟ ۖ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٌۭ مِّمَّا ٱكْتَسَبْنَ ۚ وَسْـَٔلُوا۟ ٱللَّهَ مِن فَضْلِهِۦٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمًۭا ﴿٣٢﴾
و چیزی را که خدا با آن برخی از شما را بر برخی دیگر برتری داده است آرزو نکنید. مردان قسمتی از آنچه بهدست آورند دارند و زنان قسمتی از آنچه بهدست آورند دارند. و از خدا افزونبخشیاش را درخواست کنید که بهراستی خدا همواره به هر چیزی داناست.
وَلِكُلٍّۢ جَعَلْنَا مَوَٰلِىَ مِمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ ۚ وَٱلَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَٰنُكُمْ فَـَٔاتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ شَهِيدًا ﴿٣٣﴾
و برای هر یک، از آنچه پدر و مادر و نزدیکان باقی بگذارند، برایش متولیانی قرار دادیم؛ و کسانی که با آنها پیمان محکم بستهاید، قسمتشان را بدهید که بهراستی خدا همواره بر هر چیزی گواه است.
ٱلرِّجَالُ قَوَّٰمُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ بِمَا فَضَّلَ ٱللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ وَبِمَآ أَنفَقُوا۟ مِنْ أَمْوَٰلِهِمْ ۚ فَٱلصَّٰلِحَٰتُ قَٰنِتَٰتٌ حَٰفِظَٰتٌۭ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ ٱللَّهُ ۚ وَٱلَّٰتِى تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَٱهْجُرُوهُنَّ فِى ٱلْمَضَاجِعِ وَٱضْرِبُوهُنَّ ۖ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا۟ عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيًّۭا كَبِيرًۭا ﴿٣٤﴾
مردان بهخاطر برتریهای خدادادی افراد نسبت به یکدیگر و بهخاطر هزینههایی که از داراییهایشان میکنند، به پا خاستگانی کوشا برای ادارهٔ امور زناناند؛ و زنانِ شایسته، فرمانبرانی فروتن و - بهخاطر آنچه خدا نگاه داشته است - مراقبانی برای امور پنهانیاند. و زنانی که بیم ناسازگاریشان را دارید، پندشان دهید و در خوابگاهها ترکشان کنید و از آنها رویگردان شوید؛ اما اگر از شما فرمان بردند، دیگر در پی راهی برای سلطه بر آنها نباشید که بهراستی خدا همواره بلندمرتبهای بزرگ است.
وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَٱبْعَثُوا۟ حَكَمًۭا مِّنْ أَهْلِهِۦ وَحَكَمًۭا مِّنْ أَهْلِهَآ إِن يُرِيدَآ إِصْلَٰحًۭا يُوَفِّقِ ٱللَّهُ بَيْنَهُمَآ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًۭا ﴿٣٥﴾
و اگر از رخ دادن ستیزهای میان آنها بیم داشتید، پس یک داور از خانوادهٔ مرد و یک داور از خانوادهٔ زن بگمارید که اگر قصد اصلاح داشته باشند خدا میان آن دو سازگاری ایجاد میکند. بهراستی خدا همواره دانا و آگاه است.
۞ وَٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا۟ بِهِۦ شَيْـًۭٔا ۖ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَٰنًۭا وَبِذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْجَارِ ذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْجَارِ ٱلْجُنُبِ وَٱلصَّاحِبِ بِٱلْجَنۢبِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالًۭا فَخُورًا ﴿٣٦﴾
و خدا را بندگی کنید و چیزی را شریک او قرار ندهید و نسبت به پدر و مادر، کاملاً نیکوکاری کنید و به نزدیکان و یتیمان و بینوایان و همسایهٔ نزدیک و همسایهٔ دور و همنشین و در راه مانده و آنچه مالکش شدید. بهراستی خدا کسی را که خودبزرگبین و فخرفروش باشد دوست ندارد.
ٱلَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ ٱلنَّاسَ بِٱلْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ ۗ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَٰفِرِينَ عَذَابًۭا مُّهِينًۭا ﴿٣٧﴾
همان کسانی که بخل میورزند و مردم را به بخل فرمان میدهند و آنچه را خدا از افزونبخشی خود به ایشان داده است کتمان میکنند. و ما برای حقپوشان عذابی خوارکننده حاضر کردهایم.
وَٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَٰلَهُمْ رِئَآءَ ٱلنَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَلَا بِٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ ۗ وَمَن يَكُنِ ٱلشَّيْطَٰنُ لَهُۥ قَرِينًۭا فَسَآءَ قَرِينًۭا ﴿٣٨﴾
و آنان که داراییهای خود را انفاق میکنند تا مردم ببینند و به خدا و روز واپسین ایمان ندارند. و هر کس شیطان همدم او باشد، چه بد همدمی دارد.
وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ وَأَنفَقُوا۟ مِمَّا رَزَقَهُمُ ٱللَّهُ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِهِمْ عَلِيمًا ﴿٣٩﴾
و چه زیانی برایشان داشت اگر به خدا و روز واپسین ایمان میآوردند و از آنچه خدا روزیشان داده است انفاق میکردند؟ و خدا همواره آنان را میشناسد.
إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍۢ ۖ وَإِن تَكُ حَسَنَةًۭ يُضَٰعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًۭا ﴿٤٠﴾
بهراستی خدا همسنگ ذرهای ستم روا نمیدارد و اگر کار نیکی باشد آن را چند برابر میکند و از پیشگاه خودش مزدی سترگ میدهد.
فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أُمَّةٍۭ بِشَهِيدٍۢ وَجِئْنَا بِكَ عَلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِ شَهِيدًۭا ﴿٤١﴾
پس چگونه خواهند بود وقتی که از هر امتی گواهی بیاوریم و تو را بهعنوان گواه بر آنان حاضر کنیم؟
يَوْمَئِذٍۢ يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَعَصَوُا۟ ٱلرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّىٰ بِهِمُ ٱلْأَرْضُ وَلَا يَكْتُمُونَ ٱللَّهَ حَدِيثًۭا ﴿٤٢﴾
در آن روز کسانی که حقپوشی کرده و این فرستاده را فرمان نبرده بودند، آرزو میکنند کاش با خاک یکسان میشدند و هیچ سخنی را از خدا کتمان نمیکنند.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَقْرَبُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنتُمْ سُكَٰرَىٰ حَتَّىٰ تَعْلَمُوا۟ مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِى سَبِيلٍ حَتَّىٰ تَغْتَسِلُوا۟ ۚ وَإِن كُنتُم مَّرْضَىٰٓ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَآءَ أَحَدٌۭ مِّنكُم مِّنَ ٱلْغَآئِطِ أَوْ لَٰمَسْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمْ تَجِدُوا۟ مَآءًۭ فَتَيَمَّمُوا۟ صَعِيدًۭا طَيِّبًۭا فَٱمْسَحُوا۟ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا ﴿٤٣﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید در حالی که مستید به نماز نزدیک نشوید، تا زمانی که بدانید چه میگویید. و همچنین وقتی جنبید، مگر در شرایطی که از راهی میگذرید، تا زمانی که غسل کنید. و اگر بیمار یا در سفر بودید یا یکی از شما از دستشویی آمد یا با زنان رابطه داشتید و آبی پیدا نکردید، با خاکی پاکیزه تیمم کنید. پس بخشی از صورت و دستهایتان را مسح کنید. بهراستی خدا همواره باگذشت و آمرزنده است.
أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ نَصِيبًۭا مِّنَ ٱلْكِتَٰبِ يَشْتَرُونَ ٱلضَّلَٰلَةَ وَيُرِيدُونَ أَن تَضِلُّوا۟ ٱلسَّبِيلَ ﴿٤٤﴾
آیا کسانی را که قسمتی از کتاب به آنها داده شده است ندیدی؟ که گمراهی را میستانند و میخواهند شما راه را گم کنید.
وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَآئِكُمْ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَلِيًّۭا وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ نَصِيرًۭا ﴿٤٥﴾
و خدا دشمنانتان را بهتر میشناسد و خدا بهعنوان سرپرست بس است و خدا بهعنوان حامی بس است.
مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُوا۟ يُحَرِّفُونَ ٱلْكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِۦ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَٱسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍۢ وَرَٰعِنَا لَيًّۢا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًۭا فِى ٱلدِّينِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا۟ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَٱسْمَعْ وَٱنظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًۭا لَّهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَٰكِن لَّعَنَهُمُ ٱللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًۭا ﴿٤٦﴾
برخی از کسانی که یهودی شدند، سخنان را از جایگاههای خودش منحرف میسازند و با پیچ و تاب دادن زبان و بهمنظور لطمه زدن به دین میگویند: «شنیدیم و نافرمانی کردیم و بشنو و نشنیده بگیر و عهدهدار امور ما باش.» ولی اگر آنها میگفتند: «شنیدیم و فرمان بردیم و بشنو و ناظر ما باش» برایشان بهتر و پایدارتر بود؛ ولی خدا آنان را بهخاطر حقپوشی کردنشان از رحمتش دور ساخته است، و از همین رو جز اندکی ایمان نمیآورند.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ ءَامِنُوا۟ بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًۭا لِّمَا مَعَكُم مِّن قَبْلِ أَن نَّطْمِسَ وُجُوهًۭا فَنَرُدَّهَا عَلَىٰٓ أَدْبَارِهَآ أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّآ أَصْحَٰبَ ٱلسَّبْتِ ۚ وَكَانَ أَمْرُ ٱللَّهِ مَفْعُولًا ﴿٤٧﴾
ای کسانی که کتاب به شما داده شده است، به آنچه بهعنوان تأییدکنندهٔ چیزی که با شماست فرو فرستادیم ایمان آورید، پیش از آنکه چهرههایی را آنچنان له کنیم که به پشتشان برشان گردانیم یا همانگونه که شنبهایها را از رحمت خود دور ساختیم آنان را نیز دور سازیم، که فرمان خدا همواره تحقّقش قطعی است.
إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِۦ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُ ۚ وَمَن يُشْرِكْ بِٱللَّهِ فَقَدِ ٱفْتَرَىٰٓ إِثْمًا عَظِيمًا ﴿٤٨﴾
بهراستی خدا اینکه به او شرک ورزیده شود را نمیآمرزد، ولی جز آن را برای هر کس بخواهد میآمرزد. و هر کس به خدا شرک ورزد، قطعاً با دروغ بستن، کوتاهی سترگی را مرتکب شده است.
أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنفُسَهُم ۚ بَلِ ٱللَّهُ يُزَكِّى مَن يَشَآءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا ﴿٤٩﴾
آیا کسانی که خود را به پاکی و رشدیافتگی میستایند ندیدی؟ این در حالی است که خدا به هر کس بخواهد پاکی و رشدیافتگی میدهد؛ و بهاندازهٔ رشتهٔ نازکی به آنها ستم نخواهد شد.
ٱنظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ ۖ وَكَفَىٰ بِهِۦٓ إِثْمًۭا مُّبِينًا ﴿٥٠﴾
بنگر چگونه بر خدا دروغ میبندند؛ و این خود، تقصیری آشکار است.
أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ نَصِيبًۭا مِّنَ ٱلْكِتَٰبِ يُؤْمِنُونَ بِٱلْجِبْتِ وَٱلطَّٰغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا۟ هَٰٓؤُلَآءِ أَهْدَىٰ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ سَبِيلًا ﴿٥١﴾
آیا کسانی را که قسمتی از کتاب به آنها داده شده است نمیبینی که به متکبر کمخرد و جلوهگاه گردنکشی ایمان میآورند و دربارهٔ کسانی که حقپوشی کردند میگویند: «آنها از کسانی که ایمان آوردند راهیافتهترند»؟
أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ ۖ وَمَن يَلْعَنِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ نَصِيرًا ﴿٥٢﴾
آنها کسانیاند که خدا از رحمتش دورشان ساخته است؛ و هر کس خدا از رحمت خود دورش کند، هرگز برایش حمایتکنندهای نخواهی یافت.
أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌۭ مِّنَ ٱلْمُلْكِ فَإِذًۭا لَّا يُؤْتُونَ ٱلنَّاسَ نَقِيرًا ﴿٥٣﴾
مگر آنان قسمتی از فرمانروایی دارند؟ که اگر چنین باشد، ارزنی به مردم نمیدهند.
أَمْ يَحْسُدُونَ ٱلنَّاسَ عَلَىٰ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ ۖ فَقَدْ ءَاتَيْنَآ ءَالَ إِبْرَٰهِيمَ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَءَاتَيْنَٰهُم مُّلْكًا عَظِيمًۭا ﴿٥٤﴾
یا مگر به مردم بهخاطر آنچه خدا از افزونبخشی خود به آنها داده است، حسادت میورزند؟ که البته ما به خاندان ابراهیم کتاب و حکمت دادهایم و به آنها فرمانروایی سترگی عطا کردهایم.
فَمِنْهُم مَّنْ ءَامَنَ بِهِۦ وَمِنْهُم مَّن صَدَّ عَنْهُ ۚ وَكَفَىٰ بِجَهَنَّمَ سَعِيرًا ﴿٥٥﴾
و از جملهٔ آنان کسی است که بدان ایمان آورده و از جملهٔ آنان کسی است که از آن روی برتافته است. و دوزخ بهعنوان برافروختهای سوزان کافی است.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًۭا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَٰهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا۟ ٱلْعَذَابَ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًۭا ﴿٥٦﴾
بهراستی کسانی را که نسبت به نشانههای ما حقپوشی کردند در معرض آتشی قرار خواهیم داد، و هر چه پوستشان پخته شود، بهجایش پوستهای دیگری به آنها میدهیم تا عذاب را بچشند. بهراستی خدا همواره عزتمند و فرزانه است.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًۭا ۖ لَّهُمْ فِيهَآ أَزْوَٰجٌۭ مُّطَهَّرَةٌۭ ۖ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّۭا ظَلِيلًا ﴿٥٧﴾
و کسانی را که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، به باغهایی وارد خواهیم کرد که جویها از زیرشان روان است، در حالی که برای همیشه در آنها جاودانه خواهند بود، و همسرانی پاکیزه خواهند داشت، و آنها را به سایهساری پایدار وارد خواهیم کرد.
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا۟ ٱلْأَمَٰنَٰتِ إِلَىٰٓ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحْكُمُوا۟ بِٱلْعَدْلِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِۦٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ سَمِيعًۢا بَصِيرًۭا ﴿٥٨﴾
بهراستی خدا به شما فرمان میدهد که امانتها را به صاحبانش بازگردانید، و هر گاه میان مردم داوری کردید، به عدالت داوری کنید. حقیقتاً چه خوب چیزی است آنچه خدا بدان پندتان میدهد. بهراستی خدا همواره شنوا و بیناست.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُوا۟ ٱلرَّسُولَ وَأُو۟لِى ٱلْأَمْرِ مِنكُمْ ۖ فَإِن تَنَٰزَعْتُمْ فِى شَىْءٍۢ فَرُدُّوهُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱلرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌۭ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا ﴿٥٩﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، از خدا فرمان برید و از این فرستاده و کسانی از خودتان که کار دست آنهاست فرمان برید؛ و در صورتی که در چیزی با هم به کشمکش پرداختید، اگر به خدا و روز واپسین ایمان دارید، آن را به خدا و این فرستاده ارجاع دهید. آن بهتر و نیکسرانجامتر است.
أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ ءَامَنُوا۟ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَن يَتَحَاكَمُوٓا۟ إِلَى ٱلطَّٰغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوٓا۟ أَن يَكْفُرُوا۟ بِهِۦ وَيُرِيدُ ٱلشَّيْطَٰنُ أَن يُضِلَّهُمْ ضَلَٰلًۢا بَعِيدًۭا ﴿٦٠﴾
آیا ندیدی کسانی را که به خیال خود فکر میکنند به آنچه بهسوی تو فرو فرستاده شده و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده ایمان آوردهاند، با اینکه میخواهند داوری میان خود را به جلوهگاه گردنکشی بسپارند؟! این در حالی است که به آنان فرمان داده شده بود به او بیاعتنا باشند. و شیطان میخواهد به گمراهی دور و درازی دچارشان کند.
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا۟ إِلَىٰ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ وَإِلَى ٱلرَّسُولِ رَأَيْتَ ٱلْمُنَٰفِقِينَ يَصُدُّونَ عَنكَ صُدُودًۭا ﴿٦١﴾
و چون به آنها گفته شود: «بهسوی آنچه خدا نازل کرده است و بهسوی این فرستاده بیایید»، منافقان را میبینی که بهشدّت از تو رو برمیگردانند.
فَكَيْفَ إِذَآ أَصَٰبَتْهُم مُّصِيبَةٌۢ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَآءُوكَ يَحْلِفُونَ بِٱللَّهِ إِنْ أَرَدْنَآ إِلَّآ إِحْسَٰنًۭا وَتَوْفِيقًا ﴿٦٢﴾
پس چگونه خواهند بود آن هنگام که بر اثر آنچه دستاوردشان از پیش فرستاده، مصیبتی به آنها برسد؛ سپس نزد تو آمده و به خدا سوگند میخورند که قصدی جز نیکوکاری و سازش دادن نداشتیم.
أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ يَعْلَمُ ٱللَّهُ مَا فِى قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُل لَّهُمْ فِىٓ أَنفُسِهِمْ قَوْلًۢا بَلِيغًۭا ﴿٦٣﴾
آنها کسانیاند که خدا از آنچه در دلهایشان است آگاهی دارد؛ پس از آنان صرف نظر کن و پندشان ده و با آنان دربارهٔ درونشان بهگونهای رسا سخن بگو.
وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذ ظَّلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ جَآءُوكَ فَٱسْتَغْفَرُوا۟ ٱللَّهَ وَٱسْتَغْفَرَ لَهُمُ ٱلرَّسُولُ لَوَجَدُوا۟ ٱللَّهَ تَوَّابًۭا رَّحِيمًۭا ﴿٦٤﴾
و هیچ فرستادهای را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خدا از او اطاعت شود. و اگر آنان وقتی به خود ستم کردند، نزد تو آمده و از خدا آمرزش میخواستند و این فرستاده برایشان آمرزش میطلبید، قطعاً خدا را بسیار بازگشتکنندهٔ به گناهکاران و مهربان مییافتند.
فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا۟ فِىٓ أَنفُسِهِمْ حَرَجًۭا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا۟ تَسْلِيمًۭا ﴿٦٥﴾
نه، اینگونه نیست؛ به خداوندگارت سوگند که آنها ایمان نمیآورند مگر اینکه تو را در آنچه میانشان رخ داد داور قرار دهند و از حکمی که صادر کردی هیچ تنگنایی در درون خود احساس نکنند و کاملاً تسلیم باشند.
وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ ٱقْتُلُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ أَوِ ٱخْرُجُوا۟ مِن دِيَٰرِكُم مَّا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٌۭ مِّنْهُمْ ۖ وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا۟ مَا يُوعَظُونَ بِهِۦ لَكَانَ خَيْرًۭا لَّهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتًۭا ﴿٦٦﴾
و اگر بر آنان مقرر کنیم که خودتان را بکشید یا از سرزمینتان بیرون روید، جز اندکی از ایشان انجامش نمیدهند؛ ولی اگر آنها آنچه را که بدان پند داده میشوند انجام دهند، برایشان بهتر و استحکامبخشتر خواهد بود.
وَإِذًۭا لَّءَاتَيْنَٰهُم مِّن لَّدُنَّآ أَجْرًا عَظِيمًۭا ﴿٦٧﴾
و اگر چنین کنند، قطعاً از پیشگاه خودمان به آنان پاداشی سترگ خواهیم داد.
وَلَهَدَيْنَٰهُمْ صِرَٰطًۭا مُّسْتَقِيمًۭا ﴿٦٨﴾
و قطعاً به راهی درست و استوار راهبریشان خواهیم کرد.
وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَٱلرَّسُولَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ مَعَ ٱلَّذِينَ أَنْعَمَ ٱللَّهُ عَلَيْهِم مِّنَ ٱلنَّبِيِّۦنَ وَٱلصِّدِّيقِينَ وَٱلشُّهَدَآءِ وَٱلصَّٰلِحِينَ ۚ وَحَسُنَ أُو۟لَٰٓئِكَ رَفِيقًۭا ﴿٦٩﴾
و هر کس از خدا و این فرستاده فرمان برد، چنین افرادی با کسانی خواهند بود که خدا بر ایشان نعمت بخشیده است، یعنی پیامبران و راستمنشان و گواهان و شایستگان؛ و چه نیکو همدمانیاند ایشان.
ذَٰلِكَ ٱلْفَضْلُ مِنَ ٱللَّهِ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ عَلِيمًۭا ﴿٧٠﴾
آن افزونبخشی از جانب خداست و خدا بهعنوان دانا بس است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ خُذُوا۟ حِذْرَكُمْ فَٱنفِرُوا۟ ثُبَاتٍ أَوِ ٱنفِرُوا۟ جَمِيعًۭا ﴿٧١﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، آمادگی و هوشیاری خود را بر گیرید و دستهدسته رهسپار شوید، یا همه با هم رهسپار شوید.
وَإِنَّ مِنكُمْ لَمَن لَّيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَٰبَتْكُم مُّصِيبَةٌۭ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ ٱللَّهُ عَلَىَّ إِذْ لَمْ أَكُن مَّعَهُمْ شَهِيدًۭا ﴿٧٢﴾
و بهراستی از میان شما کسی است که حتماً حتماً امروز و فردا میکند؛ پس اگر مصیبتی به شما برسد، میگوید: «خدا بر من نعمت بخشیده است که همراه آنان حاضر نبودم.
وَلَئِنْ أَصَٰبَكُمْ فَضْلٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَن لَّمْ تَكُنۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُۥ مَوَدَّةٌۭ يَٰلَيْتَنِى كُنتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزًا عَظِيمًۭا ﴿٧٣﴾
ولی اگر افزونبخشی خاصی از جانب خدا به شما برسد، حتماً حتماً - چنان که گویی میان شما و او دوستی خاصی نبوده است - میگوید: «ای کاش همراه آنان بودم تا به کامیابی سترگی دست مییافتم.
۞ فَلْيُقَٰتِلْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱلَّذِينَ يَشْرُونَ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا بِٱلْءَاخِرَةِ ۚ وَمَن يُقَٰتِلْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًۭا ﴿٧٤﴾
پس کسانی که زندگی دنیا را با سرای واپسین مبادله میکنند، همواره باید در راه خدا بجنگند. و هر کس در راه خدا بجنگد و کشته یا پیروز شود، بهزودی به او پاداشی سترگ خواهیم داد.
وَمَا لَكُمْ لَا تُقَٰتِلُونَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ ٱلرِّجَالِ وَٱلنِّسَآءِ وَٱلْوِلْدَٰنِ ٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَآ أَخْرِجْنَا مِنْ هَٰذِهِ ٱلْقَرْيَةِ ٱلظَّالِمِ أَهْلُهَا وَٱجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ وَلِيًّۭا وَٱجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ نَصِيرًا ﴿٧٥﴾
و شما را چه میشود که در راه خدا و مردان و زنان و فرزندان مستضعفی پیکار نمیکنید که میگویند: «ای خداوندگار ما، ما را از این آبادی که اهلش ستمگرند خارج کن و از پیشگاهت برای ما سرپرستی قرار ده و از پیشگاهت برای ما حمایتکنندهای قرار ده.
ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ يُقَٰتِلُونَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يُقَٰتِلُونَ فِى سَبِيلِ ٱلطَّٰغُوتِ فَقَٰتِلُوٓا۟ أَوْلِيَآءَ ٱلشَّيْطَٰنِ ۖ إِنَّ كَيْدَ ٱلشَّيْطَٰنِ كَانَ ضَعِيفًا ﴿٧٦﴾
کسانی که ایمان آوردهاند در راه خدا میجنگند و کسانی که حقپوشی کردهاند در راه جلوهگاه گردنکشی پیکار میکنند؛ پس با گردانندگان امور شیطان بجنگید که بهراستی نیرنگ شیطان سست است.
أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوٓا۟ أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ ٱلْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌۭ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ ٱلنَّاسَ كَخَشْيَةِ ٱللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةًۭ ۚ وَقَالُوا۟ رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا ٱلْقِتَالَ لَوْلَآ أَخَّرْتَنَآ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ قَرِيبٍۢ ۗ قُلْ مَتَٰعُ ٱلدُّنْيَا قَلِيلٌۭ وَٱلْءَاخِرَةُ خَيْرٌۭ لِّمَنِ ٱتَّقَىٰ وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا ﴿٧٧﴾
آیا کسانی را که به آنها گفته شد: «دست نگه دارید و نماز را بر پا دارید و زکات بدهید» ندیدی؟ که همین که جنگیدن بر آنان مقرر شد، ناگاه گروهی از آنها همچون ترس از خدا یا با ترسی شدیدتر، از مردم میترسیدند و گفتند: «ای خداوندگار ما، چرا بر ما جنگیدن را مقرر کردی؟! و چرا تا مهلتی نزدیک به ما فرصت ندادی؟!» بگو: «بهرهمندی دنیا اندک است و سرای واپسین برای کسی که پروا کند بهتر خواهد بود؛ و بهاندازهٔ رشتهای نازک به شما ستم نخواهد شد.
أَيْنَمَا تَكُونُوا۟ يُدْرِككُّمُ ٱلْمَوْتُ وَلَوْ كُنتُمْ فِى بُرُوجٍۢ مُّشَيَّدَةٍۢ ۗ وَإِن تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌۭ يَقُولُوا۟ هَٰذِهِۦ مِنْ عِندِ ٱللَّهِ ۖ وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌۭ يَقُولُوا۟ هَٰذِهِۦ مِنْ عِندِكَ ۚ قُلْ كُلٌّۭ مِّنْ عِندِ ٱللَّهِ ۖ فَمَالِ هَٰٓؤُلَآءِ ٱلْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًۭا ﴿٧٨﴾
هر جا که باشید، مرگ شما را فرا خواهد گرفت؛ حتی اگر در برجهایی مستحکم و مرتفع باشید. و اگر به آنها خوبی برسد، میگویند: «این از جانب خداست.» و اگر به آنها بدی برسد، میگویند: «این از جانب توست.» بگو: «همگی از نزد خداست.» پس این گروه را چه میشود که نزدیک نیست هیچ سخنی را بفهمند؟
مَّآ أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍۢ فَمِنَ ٱللَّهِ ۖ وَمَآ أَصَابَكَ مِن سَيِّئَةٍۢ فَمِن نَّفْسِكَ ۚ وَأَرْسَلْنَٰكَ لِلنَّاسِ رَسُولًۭا ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًۭا ﴿٧٩﴾
هر گونه خوبی که به تو برسد از جانب خداست و هر گونه بدی که به تو برسد از جانب خود توست؛ و تو را بهعنوان فرستاده برای مردم فرستادیم و خدا بهعنوان گواه بس است.
مَّن يُطِعِ ٱلرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ ٱللَّهَ ۖ وَمَن تَوَلَّىٰ فَمَآ أَرْسَلْنَٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًۭا ﴿٨٠﴾
هر کس از این فرستاده فرمان برد، قطعاً از خدا فرمان برده است؛ و هر کس رویگردان شود، تو را که بهعنوان نگهدارندهٔ اجباری آنان نفرستادهایم.
وَيَقُولُونَ طَاعَةٌۭ فَإِذَا بَرَزُوا۟ مِنْ عِندِكَ بَيَّتَ طَآئِفَةٌۭ مِّنْهُمْ غَيْرَ ٱلَّذِى تَقُولُ ۖ وَٱللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ ۖ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًا ﴿٨١﴾
و میگویند: «اطاعت!» ولی چون از نزد تو بیرون آمده و جلوهگر شوند، گروهی از آنان شبانه برخلاف آنچه میگویی توطئه میکنند؛ و خدا آنچه را توطئه میکنند مینویسد. پس از آنان صرف نظر نما و بر خدا تکیه و اعتماد کن که خدا بهعنوان تکیهگاه بس است.
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلْقُرْءَانَ ۚ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ ٱللَّهِ لَوَجَدُوا۟ فِيهِ ٱخْتِلَٰفًۭا كَثِيرًۭا ﴿٨٢﴾
پس آیا به راز درستی قرآن پی نمیبرند؟ این در حالی است که اگر از نزد غیر خدا بود، در آن اختلاف فراوانی مییافتند.
وَإِذَا جَآءَهُمْ أَمْرٌۭ مِّنَ ٱلْأَمْنِ أَوِ ٱلْخَوْفِ أَذَاعُوا۟ بِهِۦ ۖ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى ٱلرَّسُولِ وَإِلَىٰٓ أُو۟لِى ٱلْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ ٱلَّذِينَ يَسْتَنۢبِطُونَهُۥ مِنْهُمْ ۗ وَلَوْلَا فَضْلُ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُۥ لَٱتَّبَعْتُمُ ٱلشَّيْطَٰنَ إِلَّا قَلِيلًۭا ﴿٨٣﴾
و اگر موضوعی از قبیل امنیت یا نگرانی برایشان پیش آید، آن را پخش میکنند؛ این در حالی است که اگر آن را به این فرستاده و به کسانی از خودشان که کار دستشان است ارجاع میدادند، قطعاً کسانی از آنها که در پی بیرون کشیدن چند و چونش باشند، از آن آگاه میشدند. و اگر افزوندهی خدا بر شما و رحمت او نبود، قطعاً جز اندکی از شیطان پیروی میکردید.
فَقَٰتِلْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ ۚ وَحَرِّضِ ٱلْمُؤْمِنِينَ ۖ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَكُفَّ بَأْسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۚ وَٱللَّهُ أَشَدُّ بَأْسًۭا وَأَشَدُّ تَنكِيلًۭا ﴿٨٤﴾
پس در راه خدا پیکار کن که جز دربارهٔ خودت تکلیفی نداری و مؤمنان را یکدله کن! چهبسا خدا ناملایمات کسانی را که حقپوشی کردند از شما باز دارد. و خدا در پدید آوردن ناملایمات، قویتر و در ایجاد تنگنا و منع، توانمندتر است.
مَّن يَشْفَعْ شَفَٰعَةً حَسَنَةًۭ يَكُن لَّهُۥ نَصِيبٌۭ مِّنْهَا ۖ وَمَن يَشْفَعْ شَفَٰعَةًۭ سَيِّئَةًۭ يَكُن لَّهُۥ كِفْلٌۭ مِّنْهَا ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ مُّقِيتًۭا ﴿٨٥﴾
هر کس اعمال نفوذ نیکویی انجام دهد، قسمتی از آن خواهد داشت و هر کس اعمال نفوذ بدی انجام دهد، سهم معینی از آن خواهد داشت. و خدا همواره بر هر چیزی توانبخشی دارد.
وَإِذَا حُيِّيتُم بِتَحِيَّةٍۢ فَحَيُّوا۟ بِأَحْسَنَ مِنْهَآ أَوْ رُدُّوهَآ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ حَسِيبًا ﴿٨٦﴾
و هر گاه با درودی به شما سلام گفته شد، شما با نیکوتر از آن درود گویید یا همان را برگردانید. بهراستی خدا همواره حسابرس همه چیز است.
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۚ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ ۗ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ ٱللَّهِ حَدِيثًۭا ﴿٨٧﴾
خدا که معبودی جز او نیست، حتماً حتماً شما را بهسوی روز رستاخیز گرد خواهد آورد که تردیدی در آن نیست. و چه کسی در سخن از خدا راستگوتر است؟
۞ فَمَا لَكُمْ فِى ٱلْمُنَٰفِقِينَ فِئَتَيْنِ وَٱللَّهُ أَرْكَسَهُم بِمَا كَسَبُوٓا۟ ۚ أَتُرِيدُونَ أَن تَهْدُوا۟ مَنْ أَضَلَّ ٱللَّهُ ۖ وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ سَبِيلًۭا ﴿٨٨﴾
پس شما را چه شده است که دربارهٔ منافقان دو دسته شدهاید؟ در حالی که خدا آنان را بهخاطر آنچه بهدست آوردند وارونه ساخت. آیا میخواهید کسی را که خدا گمراه کرده است به راه آورید؟ حال آنکه خدا هر کس را گمراه کند، هرگز راهی برایش نخواهی یافت.
وَدُّوا۟ لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُوا۟ فَتَكُونُونَ سَوَآءًۭ ۖ فَلَا تَتَّخِذُوا۟ مِنْهُمْ أَوْلِيَآءَ حَتَّىٰ يُهَاجِرُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۚ فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَخُذُوهُمْ وَٱقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ ۖ وَلَا تَتَّخِذُوا۟ مِنْهُمْ وَلِيًّۭا وَلَا نَصِيرًا ﴿٨٩﴾
دوست دارند همانگونه که حقپوشی کردهاند، حقپوشی کنید تا یکسان باشید. پس از میان ایشان گردانندگانی برای امور بر نگزینید، مگر آنکه در راه خدا هجرت کنند. اما اگر رویگردان شدند، پس هر جا آنها را یافتید بگیریدشان و بکشیدشان و از میان آنها گردانندهای برای امور و حمایتکنندهای بر نگزینید.
إِلَّا ٱلَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَىٰ قَوْمٍۭ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَٰقٌ أَوْ جَآءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن يُقَٰتِلُوكُمْ أَوْ يُقَٰتِلُوا۟ قَوْمَهُمْ ۚ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَٰتَلُوكُمْ ۚ فَإِنِ ٱعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَٰتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا۟ إِلَيْكُمُ ٱلسَّلَمَ فَمَا جَعَلَ ٱللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًۭا ﴿٩٠﴾
مگر کسانی را که با گروهی که میان شما و میان آنها تعهدی است، پیوند برقرار میکنند؛ یا در حالی که سینههاشان از جنگیدن با شما یا جنگیدن با قومشان به تنگ آمده است، نزد شما آیند. و اگر خدا میخواست قطعاً آنان را بر شما مسلط میکرد، آنگاه حتماً با شما میجنگیدند. اما اگر از شما کنارهگیری کردند و با شما نجنگیدند و طرح آشتی بهسویتان افکندند، دیگر خدا برای شما راه سلطهای بر آنان قرار نداده است.
سَتَجِدُونَ ءَاخَرِينَ يُرِيدُونَ أَن يَأْمَنُوكُمْ وَيَأْمَنُوا۟ قَوْمَهُمْ كُلَّ مَا رُدُّوٓا۟ إِلَى ٱلْفِتْنَةِ أُرْكِسُوا۟ فِيهَا ۚ فَإِن لَّمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَيُلْقُوٓا۟ إِلَيْكُمُ ٱلسَّلَمَ وَيَكُفُّوٓا۟ أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَٱقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ ۚ وَأُو۟لَٰٓئِكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطَٰنًۭا مُّبِينًۭا ﴿٩١﴾
بهزودی دیگرانی را خواهید یافت که میخواهند از شما ایمنی یابند و از قوم خود نیز در امان باشند - هر چه بهسوی آشوب و آزمایش بازگردانده شوند در آن واژگون میشوند - پس اگر از شما کنارهگیری نکردند و با شما طرح آشتی نیفکندند و دستانشان را باز نداشتند، هر جا آنها را شناسایی کردید، بگیریدشان و بکشیدشان؛ و در برابر چنین کسانی برای شما دلیلی برتریبخش و آشکار قرار دادهایم.
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَـًۭٔا ۚ وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًۭٔا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍۢ مُّؤْمِنَةٍۢ وَدِيَةٌۭ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦٓ إِلَّآ أَن يَصَّدَّقُوا۟ ۚ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّۢ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌۭ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍۢ مُّؤْمِنَةٍۢ ۖ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍۭ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَٰقٌۭ فَدِيَةٌۭ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍۢ مُّؤْمِنَةٍۢ ۖ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًۭا ﴿٩٢﴾
و هیچ مؤمنی حق ندارد مؤمنی را بکشد، مگر به اشتباه؛ و هر کس مؤمنی را اشتباهاً به قتل برساند، پس، آزادسازی بردهای مؤمن و خونبهایی واسپاری شده به خانوادهاش، مگر آنکه صادقانه ببخشند. اما اگر با آنکه مؤمن است از گروهی باشد که دشمن شمایند، پس آزادسازی بردهای مؤمن. ولی اگر از گروهی بود که میان شما و میان آنها تعهدی است، پس خونبهایی واسپاری شده به خانوادهاش و آزادسازی بردهای مؤمن. و کسی که پیدا نکرد، پس روزهٔ دو ماه پیاپی بهعنوان توبهای از جانب خدا. و خدا همواره دانا و فرزانه است.
وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِنًۭا مُّتَعَمِّدًۭا فَجَزَآؤُهُۥ جَهَنَّمُ خَٰلِدًۭا فِيهَا وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُۥ وَأَعَدَّ لَهُۥ عَذَابًا عَظِيمًۭا ﴿٩٣﴾
و هر کس عمداً مؤمنی را بکشد، مجازاتش دوزخ است در حالی که در آن جاودانه خواهد بود و خدا بر او خشم گیرد و از رحمتش دور سازد و عذابی سترگ برایش فراهم آورد.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا ضَرَبْتُمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ فَتَبَيَّنُوا۟ وَلَا تَقُولُوا۟ لِمَنْ أَلْقَىٰٓ إِلَيْكُمُ ٱلسَّلَٰمَ لَسْتَ مُؤْمِنًۭا تَبْتَغُونَ عَرَضَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا فَعِندَ ٱللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌۭ ۚ كَذَٰلِكَ كُنتُم مِّن قَبْلُ فَمَنَّ ٱللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوٓا۟ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًۭا ﴿٩٤﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، هر گاه در راه خدا حرکت کردید، ابهام را برطرف سازید و به کسی که طرح آشتی بهسوی شما افکند نگویید: «مؤمن نیستی». شما کالای زندگی دنیا را میخواهید، ولی نزد خدا غنیمتهایی فراوان است. شما هم قبلاً همانگونه بودید و خدا بر شما منت نهاد. پس ابهام را برطرف کنید که بهراستی خدا همواره به آنچه انجام میدهید آگاه است.
لَّا يَسْتَوِى ٱلْقَٰعِدُونَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُو۟لِى ٱلضَّرَرِ وَٱلْمُجَٰهِدُونَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمْوَٰلِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ ۚ فَضَّلَ ٱللَّهُ ٱلْمُجَٰهِدِينَ بِأَمْوَٰلِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ عَلَى ٱلْقَٰعِدِينَ دَرَجَةًۭ ۚ وَكُلًّۭا وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْحُسْنَىٰ ۚ وَفَضَّلَ ٱللَّهُ ٱلْمُجَٰهِدِينَ عَلَى ٱلْقَٰعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًۭا ﴿٩٥﴾
مؤمنانی که بدون اینکه آسیبدیده باشند نشستهاند، با آنان که با داراییها و جانهایشان در راه خدا جهاد میکنند یکسان نیستند. خدا جهادگران با جانهایشان و داراییهایشان را در رتبهای برتر از نشستگان قرار داده است. و خدا همگان را وعدهٔ نیکو داده است. و خدا مجاهدان را بر نشستگان به پاداشی سترگ برتری بخشیده است.
دَرَجَٰتٍۢ مِّنْهُ وَمَغْفِرَةًۭ وَرَحْمَةًۭ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًا ﴿٩٦﴾
به رتبههایی از سوی خودش و آمرزشی و رحمتی؛ و خدا همواره آمرزنده و مهربان است.
إِنَّ ٱلَّذِينَ تَوَفَّىٰهُمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ ظَالِمِىٓ أَنفُسِهِمْ قَالُوا۟ فِيمَ كُنتُمْ ۖ قَالُوا۟ كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِى ٱلْأَرْضِ ۚ قَالُوٓا۟ أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةًۭ فَتُهَاجِرُوا۟ فِيهَا ۚ فَأُو۟لَٰٓئِكَ مَأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَسَآءَتْ مَصِيرًا ﴿٩٧﴾
بهراستی کسانی که فرشتگان جانشان را در حالی که به خود ستم میکنند میگیرند، گویند: «در چه حالی بودید؟» میگویند: «ما مستضعفانی در زمین بودیم.» گویند: «مگر زمین خدا گسترده نبود تا در آن مهاجرت کنید؟» پس آنان منزلگاهشان دوزخ خواهد بود؛ که چه بد سرانجامی است!
إِلَّا ٱلْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ ٱلرِّجَالِ وَٱلنِّسَآءِ وَٱلْوِلْدَٰنِ لَا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةًۭ وَلَا يَهْتَدُونَ سَبِيلًۭا ﴿٩٨﴾
مگر مستضعفان از قبیل مردان و زنان و فرزندانی که توان چارهای ندارند و راه به جایی نمیبرند.
فَأُو۟لَٰٓئِكَ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَعْفُوَ عَنْهُمْ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَفُوًّا غَفُورًۭا ﴿٩٩﴾
که آنان چهبسا خدا از ایشان در گذرد و خدا همواره باگذشت و آمرزنده است.
۞ وَمَن يُهَاجِرْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ يَجِدْ فِى ٱلْأَرْضِ مُرَٰغَمًۭا كَثِيرًۭا وَسَعَةًۭ ۚ وَمَن يَخْرُجْ مِنۢ بَيْتِهِۦ مُهَاجِرًا إِلَى ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ يُدْرِكْهُ ٱلْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا ﴿١٠٠﴾
و هر کس در راه خدا مهاجرت کند، در زمین آرامشگاههایی فراوان و گشایشی خواهد یافت. و هر کس در حال مهاجرت بهسوی خدا و فرستادهٔ او از خانهاش بیرون آید و مرگ او را در یابد، قطعاً پاداشش بر عهدهٔ خدا خواهد افتاد. و خدا همواره آمرزنده و مهربان است.
وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِى ٱلْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا۟ مِنَ ٱلصَّلَوٰةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ ۚ إِنَّ ٱلْكَٰفِرِينَ كَانُوا۟ لَكُمْ عَدُوًّۭا مُّبِينًۭا ﴿١٠١﴾
و هر گاه در زمین حرکت کردید، اگر بیم داشتید کسانی که حقپوشی کردهاند برایتان آشفتگی ایجاد کنند، اینکه نماز را کوتاه کنید، انحرافی برای شما بهشمار نمیرود. بهراستی حقپوشان همواره دشمنی آشکار برای شمایند.
وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَلْتَقُمْ طَآئِفَةٌۭ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُوٓا۟ أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا۟ فَلْيَكُونُوا۟ مِن وَرَآئِكُمْ وَلْتَأْتِ طَآئِفَةٌ أُخْرَىٰ لَمْ يُصَلُّوا۟ فَلْيُصَلُّوا۟ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا۟ حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ ۗ وَدَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُم مَّيْلَةًۭ وَٰحِدَةًۭ ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن كَانَ بِكُمْ أَذًۭى مِّن مَّطَرٍ أَوْ كُنتُم مَّرْضَىٰٓ أَن تَضَعُوٓا۟ أَسْلِحَتَكُمْ ۖ وَخُذُوا۟ حِذْرَكُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَٰفِرِينَ عَذَابًۭا مُّهِينًۭا ﴿١٠٢﴾
و هر گاه در میان آنها بودی و نماز را برایشان بر پا کردی، باید گروهی از آنان همراه تو بایستند و باید سلاحهایشان را بر گیرند؛ پس وقتی به سجده رفتند باید پشت شما باشند و گروه دیگری که نماز نخواندهاند باید بیایند و با تو نماز بگزارند و آمادگی و هوشیاری و سلاحهایشان را بر گیرند. کسانی که حقپوشی کردهاند دوست دارند شما از سلاحها و وسائلتان غافل شوید تا یکباره بر شما هجوم آورند. و اگر از باران ناراحتی و رنجی داشتید یا بیمار بودید، اینکه سلاحهایتان را زمین بگذارید برای شما انحرافی بهشمار نمیرود؛ ولی هوشیاری و آمادگی خود را بر گیرید. بهراستی خدا برای حقپوشان عذابی خوارکننده فراهم آورده است.
فَإِذَا قَضَيْتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ قِيَٰمًۭا وَقُعُودًۭا وَعَلَىٰ جُنُوبِكُمْ ۚ فَإِذَا ٱطْمَأْنَنتُمْ فَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ ۚ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ كَانَتْ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ كِتَٰبًۭا مَّوْقُوتًۭا ﴿١٠٣﴾
پس هر گاه نماز را به پایان رساندید، ایستاده و نشسته و بر پهلوهایتان خدا را یاد کنید. پس هر گاه آرامش یافتید، نماز را بر پا دارید که بهراستی نماز همواره بهصورت زمانبندیشده بر مؤمنان مقرّر گردیده است.
وَلَا تَهِنُوا۟ فِى ٱبْتِغَآءِ ٱلْقَوْمِ ۖ إِن تَكُونُوا۟ تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ ۖ وَتَرْجُونَ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا ﴿١٠٤﴾
و در تعقیب آن گروه سست نشوید؛ اگر شما درد میکشید، آنها نیز همانگونه که شما درد میکشید درد میکشند، ولی شما به چیزی از جانب خدا امید دارید که آنها امید ندارند. و خدا همواره دانا و فرزانه است.
إِنَّآ أَنزَلْنَآ إِلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ بِٱلْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ ٱلنَّاسِ بِمَآ أَرَىٰكَ ٱللَّهُ ۚ وَلَا تَكُن لِّلْخَآئِنِينَ خَصِيمًۭا ﴿١٠٥﴾
بهراستی ما کتاب را بر مبنایی درست بهسوی تو فرو فرستادیم تا بر اساس آنچه خدا نشانت داد میان مردم داوری کنی. و دشمنی پرخاشگر و جدالکننده بهسود خیانتکاران مباش.
وَٱسْتَغْفِرِ ٱللَّهَ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا ﴿١٠٦﴾
و از خدا آمرزش بخواه که بهراستی خدا همواره آمرزنده و مهربان است.
وَلَا تُجَٰدِلْ عَنِ ٱلَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنفُسَهُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًۭا ﴿١٠٧﴾
و برای دفاع از کسانی که به خود خیانت میکنند بگومگو نکن. بهراستی خدا کسی را که بسیار خیانتکار و اهل کوتاهی باشد دوست ندارد.
يَسْتَخْفُونَ مِنَ ٱلنَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ ٱللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَىٰ مِنَ ٱلْقَوْلِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا ﴿١٠٨﴾
با مردم پنهانکاری میکنند، ولی با خدا نمیتوانند پنهانکاری کنند؛ در حالی که او هنگامی که شبانه مرتکب سخنی میشوند که نمیپسندد، همراه آنهاست. و خدا به آنچه انجام میدهند احاطه دارد.
هَٰٓأَنتُمْ هَٰٓؤُلَآءِ جَٰدَلْتُمْ عَنْهُمْ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا فَمَن يُجَٰدِلُ ٱللَّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ أَم مَّن يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلًۭا ﴿١٠٩﴾
هان شما همان کسانی هستید که در زندگی دنیا برای دفاع از آنان بگومگو کردید؛ اما چه کسی در روز قیامت در برابر خدا برای جانبداری از آنها بگومگو خواهد کرد؟ یا چه کسی متولی امورشان خواهد بود؟
وَمَن يَعْمَلْ سُوٓءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُۥ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ ٱللَّهَ يَجِدِ ٱللَّهَ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا ﴿١١٠﴾
و هر کس کار بدی انجام دهد یا به خودش ستم کند، آنگاه از خدا آمرزش بخواهد، خدا را آمرزنده و مهربان خواهد یافت.
وَمَن يَكْسِبْ إِثْمًۭا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُۥ عَلَىٰ نَفْسِهِۦ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًۭا ﴿١١١﴾
و هر کس در پی بهدست آوردن نوعی کوتاهی باشد، تنها آن را بهزیان خودش بهدست میآورد. و خدا همواره دانا و فرزانه است.
وَمَن يَكْسِبْ خَطِيٓـَٔةً أَوْ إِثْمًۭا ثُمَّ يَرْمِ بِهِۦ بَرِيٓـًۭٔا فَقَدِ ٱحْتَمَلَ بُهْتَٰنًۭا وَإِثْمًۭا مُّبِينًۭا ﴿١١٢﴾
و هر کس در پی بهدست آوردن کاری نادرست یا نوعی کوتاهی باشد، آنگاه آن را به گردن بیگناهی بیندازد، قطعاً مسئولیت کاری بهتآور و کوتاهی آشکاری را بر دوش کشیده است.
وَلَوْلَا فَضْلُ ٱللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُۥ لَهَمَّت طَّآئِفَةٌۭ مِّنْهُمْ أَن يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمْ ۖ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِن شَىْءٍۢ ۚ وَأَنزَلَ ٱللَّهُ عَلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُن تَعْلَمُ ۚ وَكَانَ فَضْلُ ٱللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًۭا ﴿١١٣﴾
و اگر افزونبخشی خدا بر تو و رحمتش نبود، قطعاً گروهی از آنان عزم میکردند که گمراهت سازند؛ با اینکه جز خودشان را گمراه نمیکنند و هیچگونه زیانی به تو نمیرسانند. ولی خدا کتاب و حکمت را بر تو فرو فرستاد و آنچه را نمیدانستی به تو آموخت. و همواره افزونبخشی خدا بر تو سترگ است.
۞ لَّا خَيْرَ فِى كَثِيرٍۢ مِّن نَّجْوَىٰهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَٰحٍۭ بَيْنَ ٱلنَّاسِ ۚ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ ٱبْتِغَآءَ مَرْضَاتِ ٱللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًۭا ﴿١١٤﴾
در بسیاری از سخنان درگوشی آنها خیری نیست، مگر کسی که به بخششی صادقانه یا کاری پسندیده یا آشتی دادن میان مردم فرمان دهد. و هر کس برای طلب خشنودی خدا چنان کند، به او پاداشی سترگ خواهیم داد.
وَمَن يُشَاقِقِ ٱلرَّسُولَ مِنۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ ٱلْهُدَىٰ وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ ٱلْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِۦ مَا تَوَلَّىٰ وَنُصْلِهِۦ جَهَنَّمَ ۖ وَسَآءَتْ مَصِيرًا ﴿١١٥﴾
و هر کس پس از آنکه راهبری برایش آشکار گردد، راه اختلاف و جدایی از این فرستاده را در پیش گیرد و غیر راه مؤمنان را پیروی کند، رویش را به همان سویی بگردانیم که به آن رو کرده است و در معرض دوزخ قرارش دهیم که بد سرانجامی است.
إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِۦ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُ ۚ وَمَن يُشْرِكْ بِٱللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَٰلًۢا بَعِيدًا ﴿١١٦﴾
بهراستی خدا اینکه برای او شریک قرار داده شود را نمیآمرزد، ولی جز آن را برای هر که بخواهد میآمرزد. و هر کس برای خدا شریکی قرار دهد، قطعاً به گمراهی دور و درازی دچار شده است.
إِن يَدْعُونَ مِن دُونِهِۦٓ إِلَّآ إِنَٰثًۭا وَإِن يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَٰنًۭا مَّرِيدًۭا ﴿١١٧﴾
بهجای او جز مؤنثهایی را نمیخوانند و جز شیطانی سرکش را نمیخوانند.
لَّعَنَهُ ٱللَّهُ ۘ وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيبًۭا مَّفْرُوضًۭا ﴿١١٨﴾
خدا او را از رحمتش دور ساخت و گفت: «حتماً حتماً از بندگانت قسمتی مشخص و تعیینشده خواهم گرفت.
وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَءَامُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ ءَاذَانَ ٱلْأَنْعَٰمِ وَلَءَامُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ ٱللَّهِ ۚ وَمَن يَتَّخِذِ ٱلشَّيْطَٰنَ وَلِيًّۭا مِّن دُونِ ٱللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًۭا مُّبِينًۭا ﴿١١٩﴾
و حتماً حتماً گمراهشان میسازم و حتماً حتماً در دلشان آرزو میافکنم و حتماً حتماً فرمانشان میدهم و آنها حتماً حتماً گوش دامها را میبرند و حتماً حتماً فرمانشان میدهم و حتماً حتماً آفرینش خدا را تغییر میدهند. و هر کس شیطان را بهعنوان سرپرستی بهجای خدا بر گزیند، قطعاً دچار زیانی آشکار شده است.
يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ ۖ وَمَا يَعِدُهُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ إِلَّا غُرُورًا ﴿١٢٠﴾
به آنان وعده میدهد و در دلشان آرزو میافکند. و شیطان جز برای فریب به آنها وعده نمیدهد.
أُو۟لَٰٓئِكَ مَأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ وَلَا يَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصًۭا ﴿١٢١﴾
چنین کسانی منزلگاهشان دوزخ است و گریزی از آن نمییابند.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًۭا ۖ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقًّۭا ۚ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ ٱللَّهِ قِيلًۭا ﴿١٢٢﴾
و کسانی را که ایمان آورند و کارهای شایسته انجام دهند، به باغهایی وارد خواهیم کرد که جویها از زیرشان روان است، در حالی که برای همیشه در آنها جاودانه خواهند بود؛ وعدهای که خدا بهدرستی میدهد. و کیست که در گفتار از خدا راستگوتر باشد؟
لَّيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَآ أَمَانِىِّ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ ۗ مَن يَعْمَلْ سُوٓءًۭا يُجْزَ بِهِۦ وَلَا يَجِدْ لَهُۥ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيًّۭا وَلَا نَصِيرًۭا ﴿١٢٣﴾
نه به دلخواه شماست و نه به دلخواه اهل کتاب؛ هر کس بدی کند، به آن مجازات خواهد شد و جز خدا سرپرست و حمایتکنندهای برای خودش نخواهد یافت.
وَمَن يَعْمَلْ مِنَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌۭ فَأُو۟لَٰٓئِكَ يَدْخُلُونَ ٱلْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًۭا ﴿١٢٤﴾
و هر کس چه مرد و چه زن، در حالی که مؤمن باشد، از کارهای شایسته انجام دهد، چنین کسانی به بهشت در آیند و ارزنی به آنها ستم نخواهد شد.
وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًۭا مِّمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُۥ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌۭ وَٱتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَٰهِيمَ حَنِيفًۭا ۗ وَٱتَّخَذَ ٱللَّهُ إِبْرَٰهِيمَ خَلِيلًۭا ﴿١٢٥﴾
و چه کسی دینش نیکوتر است از آن کس که رویش را در حالی که نیکوکار باشد، تسلیم خدا سازد و از آیین حقطلبانهٔ ابراهیم پیروی کند؟ و خدا ابراهیم را بهعنوان دوستی صمیمی برگزید.
وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍۢ مُّحِيطًۭا ﴿١٢٦﴾
و آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است از آنِ خداست و خدا همواره به هر چیزی احاطه دارد.
وَيَسْتَفْتُونَكَ فِى ٱلنِّسَآءِ ۖ قُلِ ٱللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فِى ٱلْكِتَٰبِ فِى يَتَٰمَى ٱلنِّسَآءِ ٱلَّٰتِى لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَن تَنكِحُوهُنَّ وَٱلْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ ٱلْوِلْدَٰنِ وَأَن تَقُومُوا۟ لِلْيَتَٰمَىٰ بِٱلْقِسْطِ ۚ وَمَا تَفْعَلُوا۟ مِنْ خَيْرٍۢ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِهِۦ عَلِيمًۭا ﴿١٢٧﴾
و از تو دربارهٔ زنان نظر میخواهند. بگو: «خدا دربارهٔ آنها برایتان نظر میدهد و دربارهٔ آنچه در کتاب بر شما تلاوت میشود در خصوص زنان یتیمی که با آنکه میل دارید با آنها ازدواج کنید، آنچه را برایشان مقرر شده است به آنها نمیدهید و در خصوص فرزندان مستضعف و در خصوص اینکه نظامی عادلانه برای یتیمان برپا کنید. و هر کار خوبی انجام دهید، بهراستی خدا همواره به آن داناست.
وَإِنِ ٱمْرَأَةٌ خَافَتْ مِنۢ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًۭا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ أَن يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًۭا ۚ وَٱلصُّلْحُ خَيْرٌۭ ۗ وَأُحْضِرَتِ ٱلْأَنفُسُ ٱلشُّحَّ ۚ وَإِن تُحْسِنُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًۭا ﴿١٢٨﴾
و اگر زنی از شوهرش بیم ناسازگاری یا بیاعتنایی داشت، برای آن دو انحرافی از حق حساب نمیشود که میان خود با سازش آشتی برقرار کنند که سازش بهتر است؛ ولی بخل شدید در جانها استقرار پیدا کرده است. و اگر نیکوکاری و پروا کنید، قطعاً خدا همواره به آنچه انجام میدهید آگاه است.
وَلَن تَسْتَطِيعُوٓا۟ أَن تَعْدِلُوا۟ بَيْنَ ٱلنِّسَآءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ ۖ فَلَا تَمِيلُوا۟ كُلَّ ٱلْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَٱلْمُعَلَّقَةِ ۚ وَإِن تُصْلِحُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا ﴿١٢٩﴾
و هرگز نخواهید توانست میان زنان به عدالت رفتار کنید، حتی اگر حریص باشید؛ پس با تمام گرایش تمایل پیدا نکنید که او را همچون چیزی بیثبات و بلاتکلیف رها خواهید ساخت. و اگر اصلاح و پروا کنید، قطعاً خدا همواره آمرزنده و مهربان است.
وَإِن يَتَفَرَّقَا يُغْنِ ٱللَّهُ كُلًّۭا مِّن سَعَتِهِۦ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ وَٰسِعًا حَكِيمًۭا ﴿١٣٠﴾
و اگر از یکدیگر جدا شوند، خدا هر یک را از گسترهٔ خود بینیاز خواهد کرد و خدا همواره در بر گیرندهای فرزانه است.
وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِن قَبْلِكُمْ وَإِيَّاكُمْ أَنِ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ وَإِن تَكْفُرُوا۟ فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَنِيًّا حَمِيدًۭا ﴿١٣١﴾
و آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است از آنِ خداست و البته به کسانی که پیش از شما به آنها کتاب داده شد و به شما سفارش کردیم که پروای خدا را داشته باشید؛ و اگر حقپوشی کنید، پس بهراستی آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است از آنِ خداست و خدا همواره بینیازی ستوده است.
وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًا ﴿١٣٢﴾
و آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است از آنِ خداست و خدا بهعنوان تکیهگاه بس است.
إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ أَيُّهَا ٱلنَّاسُ وَيَأْتِ بِـَٔاخَرِينَ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ قَدِيرًۭا ﴿١٣٣﴾
اگر بخواهد ــ ای مردم ــ شما را میبرد و دیگرانی را میآورد؛ و خدا همواره بر آن تواناست.
مَّن كَانَ يُرِيدُ ثَوَابَ ٱلدُّنْيَا فَعِندَ ٱللَّهِ ثَوَابُ ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعًۢا بَصِيرًۭا ﴿١٣٤﴾
هر کس پاداش دنیا را میخواهد، پس پاداش دنیا و سرای واپسین نزد خداست و خدا همواره شنوا و بیناست.
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُونُوا۟ قَوَّٰمِينَ بِٱلْقِسْطِ شُهَدَآءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمْ أَوِ ٱلْوَٰلِدَيْنِ وَٱلْأَقْرَبِينَ ۚ إِن يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيرًۭا فَٱللَّهُ أَوْلَىٰ بِهِمَا ۖ فَلَا تَتَّبِعُوا۟ ٱلْهَوَىٰٓ أَن تَعْدِلُوا۟ ۚ وَإِن تَلْوُۥٓا۟ أَوْ تُعْرِضُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًۭا ﴿١٣٥﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، بپا خاستگانی کوشا برای برپایی نظام عادلانه و گواهانی برای خدا باشید، حتی اگر به زیان خودتان یا پدر و مادر و نزدیکان باشد. چه بینیاز باشند چه فقیر، خدا که برای بر عهده گرفتن امورشان سزاوارتر است. پس هوس را پیروی نکنید که نمیگذارد عدالت بورزید. و اگر بپیچانید یا بیاعتنایی کنید، بهراستی خدا همواره به آنچه انجام میدهید آگاه است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ ءَامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَٱلْكِتَٰبِ ٱلَّذِى نَزَّلَ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَٱلْكِتَٰبِ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ مِن قَبْلُ ۚ وَمَن يَكْفُرْ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَٰلًۢا بَعِيدًا ﴿١٣٦﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، به خدا و فرستادهٔ او و کتابی که بر فرستادهاش فرو فرستاد و کتابی که قبلاً فرو فرستاده بود ایمان آورید. و هر کس نسبت به خدا و فرشتگانش و کتابهایش و فرستادگانش و روز واپسین حقپوشی کند، قطعاً به گمراهی دور و درازی دچار شده است.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ثُمَّ كَفَرُوا۟ ثُمَّ ءَامَنُوا۟ ثُمَّ كَفَرُوا۟ ثُمَّ ٱزْدَادُوا۟ كُفْرًۭا لَّمْ يَكُنِ ٱللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلًۢا ﴿١٣٧﴾
بهراستی کسانی که ایمان آورده، سپس حقپوشی کردند، آنگاه ایمان آورده و باز حقپوشی کردند و بر حقپوشی خود افزودند، خدا نه بنا دارد آنها را بیامرزد و نه به راهی راهبریشان کند.
بَشِّرِ ٱلْمُنَٰفِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا ﴿١٣٨﴾
منافقان را مژده بده که عذابی دردناک خواهند داشت!
ٱلَّذِينَ يَتَّخِذُونَ ٱلْكَٰفِرِينَ أَوْلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلْمُؤْمِنِينَ ۚ أَيَبْتَغُونَ عِندَهُمُ ٱلْعِزَّةَ فَإِنَّ ٱلْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًۭا ﴿١٣٩﴾
همان کسانی که حقپوشان را بهجای مؤمنان بهعنوان گردانندگان امور بر میگزینند؛ آیا نزد آنان در پی عزتند؟! با اینکه بهراستی عزت، جملگی از آنِ خداست.
وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِى ٱلْكِتَٰبِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوا۟ مَعَهُمْ حَتَّىٰ يَخُوضُوا۟ فِى حَدِيثٍ غَيْرِهِۦٓ ۚ إِنَّكُمْ إِذًۭا مِّثْلُهُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ جَامِعُ ٱلْمُنَٰفِقِينَ وَٱلْكَٰفِرِينَ فِى جَهَنَّمَ جَمِيعًا ﴿١٤٠﴾
و البته در کتاب بر شما فرو فرستاده است که هر گاه شنیدید نسبت به نشانههای خدا حقپوشی و استهزا میشود، با آنان ننشینید تا در سخنی دیگر غرق سرگرمی شوند، که در آن صورت شما نیز همچون آنها خواهید بود. بهراستی خدا منافقان و حقپوشان را جملگی در دوزخ گرد خواهد آورد.
ٱلَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِن كَانَ لَكُمْ فَتْحٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ قَالُوٓا۟ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ وَإِن كَانَ لِلْكَٰفِرِينَ نَصِيبٌۭ قَالُوٓا۟ أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُم مِّنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ۚ فَٱللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۗ وَلَن يَجْعَلَ ٱللَّهُ لِلْكَٰفِرِينَ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا ﴿١٤١﴾
همان کسانی که شما را رصد میکنند و اگر پیروزی خاصی از جانب خدا داشته باشید، گویند: «مگر ما همراه شما نبودیم؟» و اگر حقپوشان قسمت خاصی داشته باشند، گویند: «مگر بر شما تسلط نیافتیم و با این حال، در برابر مؤمنان محافظتتان نکردیم؟» پس خدا در روز رستاخیز در میان شما داوری خواهد کرد و خدا هرگز برای حقپوشان راه تسلطی بر مؤمنان قرار نخواهد داد.
إِنَّ ٱلْمُنَٰفِقِينَ يُخَٰدِعُونَ ٱللَّهَ وَهُوَ خَٰدِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوٓا۟ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ قَامُوا۟ كُسَالَىٰ يُرَآءُونَ ٱلنَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ ٱللَّهَ إِلَّا قَلِيلًۭا ﴿١٤٢﴾
بهراستی منافقان با خدا نیرنگبازی میکنند، در حالی که او فریبدهندهٔ آنهاست؛ و هر گاه به نماز برخیزند با بیمیلی برخیزند و با مردم ریاکاری میکنند و خدا را جز اندکی به یاد نمیآورند.
مُّذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذَٰلِكَ لَآ إِلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِ وَلَآ إِلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِ ۚ وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ سَبِيلًۭا ﴿١٤٣﴾
در حالی که در آن میان بلاتکلیفاند، نه به سمت اینهایند و نه به سمت آنها. و هر کس خدا گمراهش کند، هرگز راهی برایش نخواهی یافت.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَّخِذُوا۟ ٱلْكَٰفِرِينَ أَوْلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلْمُؤْمِنِينَ ۚ أَتُرِيدُونَ أَن تَجْعَلُوا۟ لِلَّهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَٰنًۭا مُّبِينًا ﴿١٤٤﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، حقپوشان را بهجای مؤمنان بهعنوان گردانندگان امور بر نگزینید؛ آیا میخواهید به زیان خود، دلیل برتریبخش و آشکاری برای خدا قرار دهید؟
إِنَّ ٱلْمُنَٰفِقِينَ فِى ٱلدَّرْكِ ٱلْأَسْفَلِ مِنَ ٱلنَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا ﴿١٤٥﴾
بهراستی که منافقان در پایینترین طبقهٔ آتشاند و هرگز حمایتکنندهای برایشان نخواهی یافت.
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُوا۟ وَأَصْلَحُوا۟ وَٱعْتَصَمُوا۟ بِٱللَّهِ وَأَخْلَصُوا۟ دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُو۟لَٰٓئِكَ مَعَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ۖ وَسَوْفَ يُؤْتِ ٱللَّهُ ٱلْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمًۭا ﴿١٤٦﴾
مگر کسانی که توبه و اصلاح کنند و خود را با خدا محفوظ دارند و دین خود را برای خدا خالص سازند که چنین کسانی همراه مؤمنان خواهند بود و خدا به مؤمنان پاداشی سترگ خواهد داد.
مَّا يَفْعَلُ ٱللَّهُ بِعَذَابِكُمْ إِن شَكَرْتُمْ وَءَامَنتُمْ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ شَاكِرًا عَلِيمًۭا ﴿١٤٧﴾
اگر قدردان باشید و ایمان آورید، خدا چرا باید شما را عذاب کند؟! و خدا همواره قدرشناس و داناست.
۞ لَّا يُحِبُّ ٱللَّهُ ٱلْجَهْرَ بِٱلسُّوٓءِ مِنَ ٱلْقَوْلِ إِلَّا مَن ظُلِمَ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا ﴿١٤٨﴾
خدا بلند کردن صدا به گفتار بد را دوست ندارد؛ مگر کسی که به او ستم شده باشد. و خدا همواره شنوا و داناست.
إِن تُبْدُوا۟ خَيْرًا أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُوا۟ عَن سُوٓءٍۢ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَفُوًّۭا قَدِيرًا ﴿١٤٩﴾
اگر کار خیری را آشکار کنید یا پنهانش سازید یا از کار بدی در گذرید، بهراستی خدا همواره باگذشت و تواناست.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيُرِيدُونَ أَن يُفَرِّقُوا۟ بَيْنَ ٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍۢ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍۢ وَيُرِيدُونَ أَن يَتَّخِذُوا۟ بَيْنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا ﴿١٥٠﴾
بهراستی کسانی که نسبت به خدا و فرستادگانش حقپوشی میکنند و میخواهند میان خدا و فرستادگان او فرق بگذارند و میگویند: «به برخی ایمان داریم و دربارهٔ برخی حقپوشی میکنیم.» و میخواهند در آن میان راهی را برگزینند؛
أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْكَٰفِرُونَ حَقًّۭا ۚ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَٰفِرِينَ عَذَابًۭا مُّهِينًۭا ﴿١٥١﴾
چنین کسانی حقپوشان واقعیاند. و ما برای حقپوشان عذابی خوارکننده حاضر کردهایم.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَلَمْ يُفَرِّقُوا۟ بَيْنَ أَحَدٍۢ مِّنْهُمْ أُو۟لَٰٓئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا ﴿١٥٢﴾
و آنان که به خدا و فرستادگان او ایمان آورده و میان هیچیک از آنها فرق نگذارند، به چنین کسانی پاداشهایشان را خواهد داد. و خدا همواره آمرزنده و مهربان است.
يَسْـَٔلُكَ أَهْلُ ٱلْكِتَٰبِ أَن تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَٰبًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ ۚ فَقَدْ سَأَلُوا۟ مُوسَىٰٓ أَكْبَرَ مِن ذَٰلِكَ فَقَالُوٓا۟ أَرِنَا ٱللَّهَ جَهْرَةًۭ فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّٰعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ۚ ثُمَّ ٱتَّخَذُوا۟ ٱلْعِجْلَ مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَتْهُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ فَعَفَوْنَا عَن ذَٰلِكَ ۚ وَءَاتَيْنَا مُوسَىٰ سُلْطَٰنًۭا مُّبِينًۭا ﴿١٥٣﴾
اهل کتاب از تو درخواست میکنند که از آسمان کتابی برایشان فرو آوری؛ که البته بزرگتر از آن را از موسی خواسته و گفته بودند: «خدا را آشکارا به ما نشان بده!» پس بهسبب ستمشان صاعقه آنها را گرفت، آنگاه پس از آنکه دلایل روشن برایشان آمد، گوساله را برگزیدند، ولی از آن در گذشتیم و به موسی دلیلی برتریبخش و آشکار دادیم.
وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ ٱلطُّورَ بِمِيثَٰقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ٱدْخُلُوا۟ ٱلْبَابَ سُجَّدًۭا وَقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوا۟ فِى ٱلسَّبْتِ وَأَخَذْنَا مِنْهُم مِّيثَٰقًا غَلِيظًۭا ﴿١٥٤﴾
و بهخاطر تعهدی که از آنها گرفتیم، طور را بر فرازشان بر افراشتیم و به آنها گفتیم: «سجدهکنان از در وارد شوید.» و به آنها گفتیم: «در شنبه حرمتشکنی نکنید.» و از آنان تعهدی سخت گرفتیم.
فَبِمَا نَقْضِهِم مِّيثَٰقَهُمْ وَكُفْرِهِم بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَقَتْلِهِمُ ٱلْأَنۢبِيَآءَ بِغَيْرِ حَقٍّۢ وَقَوْلِهِمْ قُلُوبُنَا غُلْفٌۢ ۚ بَلْ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًۭا ﴿١٥٥﴾
که بهسبب تعهدشکنی آنها بود و بهخاطر حقپوشیشان نسبت به نشانههای خدا و پیامبرکشیهای ناحقشان و این سخنشان که: «دلهای ما نامختون است.» بلکه خدا بهخاطر حقپوشیشان بر دلهایشان قالب زد و در نتیجه جز اندکی ایمان نمیآورند.
وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلَىٰ مَرْيَمَ بُهْتَٰنًا عَظِيمًۭا ﴿١٥٦﴾
و بهخاطر حقپوشی آنها و سخنشان بر ضد مریم که بهشدت بهتآور بود.
وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا ٱلْمَسِيحَ عِيسَى ٱبْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ ٱللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِن شُبِّهَ لَهُمْ ۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ لَفِى شَكٍّۢ مِّنْهُ ۚ مَا لَهُم بِهِۦ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا ٱتِّبَاعَ ٱلظَّنِّ ۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًۢا ﴿١٥٧﴾
و بهخاطر این سخنشان که: «ما مسیح، عیسی پسر مریم، فرستادهٔ خدا را کشتیم» با آنکه او را نکشتند و به صلیب نکشیدند؛ بلکه دچار اشتباه شدند. و بهراستی کسانی که دربارهٔ او اختلاف پیدا کردند، قطعاً در این زمینه مردّدند و هیچ علمی به آن ندارند - مگر پیروی از آنچه به نظر میرسد - و او را بهصورت یقینی نکشتند.
بَل رَّفَعَهُ ٱللَّهُ إِلَيْهِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًۭا ﴿١٥٨﴾
بلکه خدا او را بهسوی خودش بالا برد و خدا همواره عزتمند و فرزانه است.
وَإِن مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِۦ قَبْلَ مَوْتِهِۦ ۖ وَيَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًۭا ﴿١٥٩﴾
و از اهل کتاب کسی نیست مگر آنکه پیش از مرگش حتماً حتماً به او ایمان میآورد و در روز قیامت بر آنان گواه خواهد بود.
فَبِظُلْمٍۢ مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُوا۟ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَٰتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ كَثِيرًۭا ﴿١٦٠﴾
پس بهسبب ستمی از جانب کسانی که یهودی شدند و بهخاطر باز داشتن فراوانشان از راه خدا، چیزهای پاکیزهای را که برایشان حلال شده بود، بر آنها حرام کردیم.
وَأَخْذِهِمُ ٱلرِّبَوٰا۟ وَقَدْ نُهُوا۟ عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَٰلَ ٱلنَّاسِ بِٱلْبَٰطِلِ ۚ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَٰفِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًۭا ﴿١٦١﴾
و بهخاطر ربا گرفتنشان - با آنکه از آن نهی شده بودند - و بهسبب به ناروا مال مردم خوردنشان. و برای حقپوشانِ آنها عذابی دردناک حاضر کردهایم.
لَّٰكِنِ ٱلرَّٰسِخُونَ فِى ٱلْعِلْمِ مِنْهُمْ وَٱلْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ ۚ وَٱلْمُقِيمِينَ ٱلصَّلَوٰةَ ۚ وَٱلْمُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلْمُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ أُو۟لَٰٓئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْرًا عَظِيمًا ﴿١٦٢﴾
ولی از میان آنها استواران در دانش و مؤمنان و بهویژه برپا دارندگان نماز و همچنین پرداختکنندگان زکات و مؤمنان به خدا و روز واپسین، به آنچه بهسوی تو فرو فرستاده شده و به آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است ایمان میآورند؛ به چنین کسانی پاداشی سترگ خواهیم داد.
۞ إِنَّآ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ كَمَآ أَوْحَيْنَآ إِلَىٰ نُوحٍۢ وَٱلنَّبِيِّۦنَ مِنۢ بَعْدِهِۦ ۚ وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْمَٰعِيلَ وَإِسْحَٰقَ وَيَعْقُوبَ وَٱلْأَسْبَاطِ وَعِيسَىٰ وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَٰرُونَ وَسُلَيْمَٰنَ ۚ وَءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ زَبُورًۭا ﴿١٦٣﴾
بهراستی ما به تو وحی کردیم همانگونه که به نوح و پیامبران پس از او وحی کردیم. و به ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و نوادگان و عیسی و ایوب و یونس و هارون و سلیمان وحی کردیم و به داوود زبور دادیم.
وَرُسُلًۭا قَدْ قَصَصْنَٰهُمْ عَلَيْكَ مِن قَبْلُ وَرُسُلًۭا لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ ۚ وَكَلَّمَ ٱللَّهُ مُوسَىٰ تَكْلِيمًۭا ﴿١٦٤﴾
و فرستادگانی که قبلاً برایت بازگو کردهایم و فرستادگانی که برایت بازگو نکردهایم؛ و خدا واقعاً با موسی سخن گفت.
رُّسُلًۭا مُّبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى ٱللَّهِ حُجَّةٌۢ بَعْدَ ٱلرُّسُلِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًۭا ﴿١٦٥﴾
فرستادگانی مژدهدهنده و هشداردهنده، تا بعد از این فرستادگان، مردم دلیلی بیپاسخ علیه خدا نداشته باشند. و خدا همواره عزتمند و فرزانه است.
لَّٰكِنِ ٱللَّهُ يَشْهَدُ بِمَآ أَنزَلَ إِلَيْكَ ۖ أَنزَلَهُۥ بِعِلْمِهِۦ ۖ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةُ يَشْهَدُونَ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًا ﴿١٦٦﴾
آری خدا به آنچه بهسویت فرو فرستاده است گواهی میدهد؛ آن را با علمش فرو فرستاده است و فرشتگان نیز گواهی میدهند و خدا بهعنوان گواه کافی است.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوا۟ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ قَدْ ضَلُّوا۟ ضَلَٰلًۢا بَعِيدًا ﴿١٦٧﴾
بهراستی کسانی که حقپوشی کردند و از راه خدا باز داشتند، به گمراهی دور و درازی دچار شدهاند.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَظَلَمُوا۟ لَمْ يَكُنِ ٱللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقًا ﴿١٦٨﴾
بهراستی کسانی که حقپوشی و ستم کردند خدا نه بنا دارد آنها را بیامرزد و نه به راهی راهبریشان کند.
إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًۭا ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرًۭا ﴿١٦٩﴾
مگر به راه دوزخ که برای همیشه در آن جاودانه خواهند بود؛ و چنان کاری همواره برای خدا آسان است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَكُمُ ٱلرَّسُولُ بِٱلْحَقِّ مِن رَّبِّكُمْ فَـَٔامِنُوا۟ خَيْرًۭا لَّكُمْ ۚ وَإِن تَكْفُرُوا۟ فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًۭا ﴿١٧٠﴾
ای مردم، این فرستاده حقیقت را از جانب خداوندگارتان برایتان آورده، پس ایمان بیاورید که برایتان بهتر است؛ ولی اگر حقپوشی کنید، بدانید که بهراستی آنچه در آسمانها و زمین است از آنِ خداست و خدا همواره دانا و فرزانه است.
يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لَا تَغْلُوا۟ فِى دِينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلْحَقَّ ۚ إِنَّمَا ٱلْمَسِيحُ عِيسَى ٱبْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ ٱللَّهِ وَكَلِمَتُهُۥٓ أَلْقَىٰهَآ إِلَىٰ مَرْيَمَ وَرُوحٌۭ مِّنْهُ ۖ فَـَٔامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ ۖ وَلَا تَقُولُوا۟ ثَلَٰثَةٌ ۚ ٱنتَهُوا۟ خَيْرًۭا لَّكُمْ ۚ إِنَّمَا ٱللَّهُ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ ۖ سُبْحَٰنَهُۥٓ أَن يَكُونَ لَهُۥ وَلَدٌۭ ۘ لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًۭا ﴿١٧١﴾
ای اهل کتاب، در دین خود زیادهروی نکنید و نسبت به خدا جز حق نگویید. بهراستی مسیح، عیسی پسر مریم فقط فرستادهٔ خدا و کلمهٔ اوست که بهسوی مریم افکندش و روحی است از جانب او. پس به خدا و فرستادگانش ایمان بیاورید و نگویید: «سه تاست.» دست بر دارید که برایتان بهتر است! بهراستی خدا فقط خدایی یگانه است. او از اینکه فرزندی داشته باشد پاک و منزه است. هر آنچه در آسمانها و هر آنچه در زمین است از آنِ اوست و خدا بهعنوان تکیهگاه بس است.
لَّن يَسْتَنكِفَ ٱلْمَسِيحُ أَن يَكُونَ عَبْدًۭا لِّلَّهِ وَلَا ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ ٱلْمُقَرَّبُونَ ۚ وَمَن يَسْتَنكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِۦ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًۭا ﴿١٧٢﴾
نه مسیح هرگز از اینکه بندهای برای خدا باشد سر باز خواهد زد و نه فرشتگان مقرب؛ و هر کس از بندگی او سر باز زند و خواهان بزرگی کردن شود، خدا همگی آنها را بهسوی خود بر خواهد انگیخت و گرد خواهد آورد.
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُم مِّن فَضْلِهِۦ ۖ وَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱسْتَنكَفُوا۟ وَٱسْتَكْبَرُوا۟ فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا أَلِيمًۭا وَلَا يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيًّۭا وَلَا نَصِيرًۭا ﴿١٧٣﴾
و اما کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دهند، پاداشهایشان را تمام و کمال به آنها خواهد داد و از افزونبخشی خود، افزونترشان خواهد بخشید؛ اما کسانی که سر باز زنند و خواهان بزرگی شوند، به عذابی دردناک معذبشان خواهد کرد و جز خدا برای خود سرپرست و حمایتکنندهای نخواهند یافت.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَكُم بُرْهَٰنٌۭ مِّن رَّبِّكُمْ وَأَنزَلْنَآ إِلَيْكُمْ نُورًۭا مُّبِينًۭا ﴿١٧٤﴾
ای مردم برایتان از جانب خداوندگارتان دلیلی روشن آمده است و نوری آشکار بهسوی شما فرو فرستادیم.
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَٱعْتَصَمُوا۟ بِهِۦ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِى رَحْمَةٍۢ مِّنْهُ وَفَضْلٍۢ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِرَٰطًۭا مُّسْتَقِيمًۭا ﴿١٧٥﴾
و اما کسانی که به خدا ایمان آورده و خود را با خدا محفوظ دارند، آنها را در رحمت و افزونبخشی خاصی از جانب خود وارد خواهد ساخت و به راهی راست و استوار بهسوی خودش راهبریشان خواهد کرد.
يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ ٱللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِى ٱلْكَلَٰلَةِ ۚ إِنِ ٱمْرُؤٌا۟ هَلَكَ لَيْسَ لَهُۥ وَلَدٌۭ وَلَهُۥٓ أُخْتٌۭ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ ۚ وَهُوَ يَرِثُهَآ إِن لَّمْ يَكُن لَّهَا وَلَدٌۭ ۚ فَإِن كَانَتَا ٱثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا ٱلثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ ۚ وَإِن كَانُوٓا۟ إِخْوَةًۭ رِّجَالًۭا وَنِسَآءًۭ فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۗ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّوا۟ ۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌۢ ﴿١٧٦﴾
از تو نظر میخواهند. بگو: «خدا دربارهٔ کلاله برایتان نظر میدهد. اگر شخصی نابود شود در حالی که فرزندی ندارد، ولی خواهری داشته باشد، پس نیمی از آنچه باقی گذاشته از آنِ خواهر اوست. و اگر آن خواهر فرزندی نداشته باشد، او نیز از وی ارث میبرد. حال اگر خواهرها دو تا باشند، دو سوم آنچه باقی گذاشته برای آن دو است. و اگر خواهر و برادرها چند مرد و زن باشند، مانند بهرهٔ دو مؤنث از آنِ مذکر خواهد بود. خدا برای شما روشنگری میکند تا مبادا گمراه شوید و خدا به هر چیزی داناست.