ترجمهٔ آیهٔ ۴۸ سورهٔ بقره
وَٱتَّقُوا۟ يَوْمًۭا لَّا تَجْزِى نَفْسٌ عَن نَّفْسٍۢ شَيْـًۭٔا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَٰعَةٌۭ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌۭ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ ﴿٤٨﴾
و پروای روزی را داشته باشید که کسی چیزی را بهجای کسی ادا نمیکند و از او اِعمالِ نفوذی نپذیرند و تاوانی از او گرفته نمیشود و حمایت نخواهند شد.
توضیح ترجمه
- تعبیر «تجزی عن» بهمعنای «جزا دیدن» یا «دفع کردن» و سایر معانی رایج در ترجمهها نیست؛ بلکه بهمعنی «پرداختن دیون کسی از طرف او» است.
- یکی از معانی واژهٔ «عدل» غرامتی است که معادل جرم از مجرم گرفته میشود. یعنی تاوانی که پرداخت میکند و از مجازات رها میشود.
- مادهٔ «شفع» بهمعنی «کنار هم قرار گرفتن برای تقویت و رسیدن به نتیجهٔ مطلوبتر» است؛ لذا به «قرار گرفتن در کنار شخص برای تقویت او و پیشبرد اهدافش» «شفاعت» گفته میشود. دقت به این ریشهٔ لغوی نشان میدهد ترجمهٔ مشهور آن به «وساطت» یا «میانجی شدن» چندان دقیق نیست؛ زیرا این تعابیر معمولاً برای ایجاد صلح و آشتی بهکار میرود، نه تقویت و پیشبرد کار. نزدیکترین تعبیر رایج برای مفهوم «شفاعت» که منطبق با معنای لغوی آن باشد، «اعمال نفوذ» است.
- مادهٔ «نصر» بهمعنی «یاری کردن در برابر کسی» است و با مادهٔ «عون» که مفهوم «یاری کردنِ بدون در نظر گرفتنِ طرف مقابل» را بیان میکند، تفاوت دارد. در فارسی برای کمک به یکی از طرفین نزاع معمولاً از تعبیر «حمایت کردن» استفاده میشود.