مادهٔ «فرض»

توضیح در ترجمهٔ سوره نساء ۱۱

يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِىٓ أَوْلَٰدِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۚ فَإِن كُنَّ نِسَآءًۭ فَوْقَ ٱثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۖ وَإِن كَانَتْ وَٰحِدَةًۭ فَلَهَا ٱلنِّصْفُ ۚ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَٰحِدٍۢ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُۥ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن لَّمْ يَكُن لَّهُۥ وَلَدٌۭ وَوَرِثَهُۥٓ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ ٱلثُّلُثُ ۚ فَإِن كَانَ لَهُۥٓ إِخْوَةٌۭ فَلِأُمِّهِ ٱلسُّدُسُ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصِى بِهَآ أَوْ دَيْنٍ ۗ ءَابَآؤُكُمْ وَأَبْنَآؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًۭا ۚ فَرِيضَةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًۭا

خدا دربارهٔ فرزندانتان به شما سفارش می‌کند که بهرهٔ پسر همچون بهرهٔ دو دختر است؛ اما اگر بیش از دو زن باشند، دو سوم آنچه به‌جا گذاشته، از آنِ ایشان است؛ و اگر یک زن باشد، نیمی برای اوست. و در صورتی که فرزندی داشته باشد، یک ششم از آنچه باقی گذاشته است برای هر یک از پدر و مادرش خواهد بود؛ اما اگر فرزندی نداشت و پدر و مادرش از او ارث می‌بردند، یک سوم برای مادرش است. و اگر برادرانی داشت، یک ششم از آنِ مادرش خواهد بود، پس از سفارشی که آن را وصیت می‌کند یا هر گونه بدهی. شما نمی‌دانید پدرانتان و فرزندانتان کدامشان در سودبخشی به شما نزدیک‌ترند. این سفارش به‌عنوان تقدیر و تعیینی از جانب خدا انجام می‌گیرد که به‌راستی خدا همواره دانا و فرزانه است.

«فریضة» مصدری از مادهٔ «فرض» به‌معنی «تقدیر و تعیین» است و ترجمهٔ رایج «فریضةً من الله» به «این فریضه‌ای از جانب خداست» با منصوب بودن این واژه که عاملش «یوصیکم» در ابتدای آیه است، سازگار نیست.