مادهٔ «رقب»
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَـًۭٔا ۚ وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًۭٔا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍۢ مُّؤْمِنَةٍۢ وَدِيَةٌۭ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦٓ إِلَّآ أَن يَصَّدَّقُوا۟ ۚ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّۢ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌۭ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍۢ مُّؤْمِنَةٍۢ ۖ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍۭ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَٰقٌۭ فَدِيَةٌۭ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍۢ مُّؤْمِنَةٍۢ ۖ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًۭا
و هیچ مؤمنی حق ندارد مؤمنی را بکشد، مگر به اشتباه؛ و هر کس مؤمنی را اشتباهاً به قتل برساند، پس، آزادسازی بردهای مؤمن و خونبهایی واسپاری شده به خانوادهاش، مگر آنکه صادقانه ببخشند. اما اگر با آنکه مؤمن است از گروهی باشد که دشمن شمایند، پس آزادسازی بردهای مؤمن. ولی اگر از گروهی بود که میان شما و میان آنها تعهدی است، پس خونبهایی واسپاری شده به خانوادهاش و آزادسازی بردهای مؤمن. و کسی که پیدا نکرد، پس روزهٔ دو ماه پیاپی بهعنوان توبهای از جانب خدا. و خدا همواره دانا و فرزانه است.
«رقبة» صفت مشبهه از مادهٔ «رقب» است که در اصل، مفهوم «مراقبت و نظارت» را بیان میکند و از آنجا که سر و گردن، مظهر و مرکز مدیریت مراقبتهاست، برای کنایه از شخصیت و زندگی و اختیار افراد از این واژه استفاده میشود. همانگونه که در فارسی نیز تعابیری چون «گردن نهادن» و «گردن زدن» کاربرد دارد. به هر حال این واژه اصطلاحی است برای بیان کنایی «برده» و گاهی برای ملک و زمین نیز استفاده میشود.