مقالات
مقالات وحوارات وبحوث من مدوّنته «كلام» (kalaam.ir) بين عامي 2003 و2019، مرتّبة حسب الموضوع والسلسلة. المقالات باللغة الفارسية.
السلاسل
- ١٤ أجزاءخردگاه: حوارات عقديةعشر جلسات حوار مع فؤاد سجودي حول الحقيقة واليقين والعلية ووجود الله (2012).نخستین جلسه گفتگوی اعتقادی ـ خردگاه
- ٦ أجزاءشرح كتاب التوحيد للصدوقجلسات أسبوعية مع طلاب كلية علوم الحديث الافتراضية وبحوثهم.جلسۀ اینترنتی شرح کتاب توحید صدوق
- ٦ أجزاءمعنى الإمامة في القرآنامامت (۱)
- ٧ أجزاءأهمية المباحث العقديةاهمیت عقیده
- ٦ أجزاءواجب الوجود والتوحيدخلاصه گفتگویی مفصل در مورد علیت
حسب السنة
٢٠١٩
گلچینی از آیات قرآن
همهٔ آیات قرآن کریم زیبا و تعالی‌بخش است، اما کسانی که با این کتاب آسمانی سر و کار دارند، با برخی از آیات و فرازهای آن ارتباط نزدیک‌تری برقرار و با مرور این آیات، آثار معنوی بیشتری را احساس می‌کنند. بر این اساس با همفکری جمعی از دوستان در…
تفاوت تعصب و حمیّت با غیرت
بسیاری تصور می‌کنند تعصب و حمیّت بهمعنی غیرت است و با تقسیم آن به دو نوع خوب و بد، تعصب به باورهای درست و حمیّت در دفاع از مقدسات و بزرگان خود را پسندیده می‌دانند. در حالی که واژهٔ تعصب با عصبیت هم‌ریشه و بهمعنی طرفداری بدون دلیل منطقی…
تفاوت حجاب شرعی با پوشش اخلاقی
اگر چه میان حکم شرعی ستر بهمعنی حدود خاصی که باید به حکم دین از نامحرم پوشانده شود با مفهوم اخلاقی آن که نوعی پوشش عرفی است، پیوندی عمیق وجود دارد، ولی بی‌توجهی به تفاوت این دو، موجب اشتباهاتی بزرگ، هم در میان برخی ملتزمان به حجاب شرعی و…
الدين والأخلاقالمجتمع والسياسة
از عفاف تا حجاب
حکم پوشش بانوان در همان آغاز بعثت اعلام نشد. سیزده سال تلاش فکری و فرهنگی در مکه و چند سال زمینه‌سازی تربیتی در مدینه لازم بود تا این قانون به احکام اسلامی راه یابد. جالب اینجاست که قرآن در هنگام اعلام وجوب حجاب، حکمت آن را «شناخته شدن…
نگاه سطحی پاپ به شیطان
به‌گزارش دین‌آنلاین پاپ فرانسیس رسماً تغییر در دعای عشای ربانی را تأیید و عبارت «خداوندا به ما در مقابل وسوسه‌ها کمک کن» را به‌عنوان جایگزین «ما را به وسوسه نکشان» اعلام کرده است.
احترام به عقاید دیگران
توجه به تفاوت ظرفیت‌ها، شرایط و #زاویه_دید انسانها آثار و برکات فراوانی در پی دارد که احترام به عقاید دیگران و زندگی مسالمت‌آمیز با مردمان از آن جمله است.
آتش جهنم بی‌رحمانه نیست
یکی از موضوعاتی که این روزها برخی اذهان را به خود مشغول و بهانه‌ای برای تبلیغات ضد دینی فراهم کرده، تحلیل عذاب‌های سخت و وحشتناک خداوند در قیامت است. ابهام‌های این موضوع موجب شده تا از یک سو گروهی خداوند را موجودی بی‌رحم، ترسناک و دارای…
مهدویت، نقطهٔ اشتراک مذاهب اسلامی
فرازهایی از مقالهٔ امام مهدی (علیه السلام) از نگاه اهل سنت را که سالها پیش برای دانشنامهٔ آن حضرت نوشتم همراه با متن کامل آن تقدیم می‌کنم:
برای بهترین حال
آغاز بهار هنگام تبسم خدا و فرود آمدن رحمت ویزهٔ اوست. نه‌فقط به‌خاطر شکوفایی طبیعت، بلکه به‌یُمن فرهنگ زیبای کسانی که نوروز را گرامی می‌دارند و این لحظات را به صحنه‌های هم‌دلی، مهربانی، پاکی، زیبایی، لبخند، بخشش و شادی تبدیل می‌کنند.
دربارهٔ انتخابی شدن قاضی القضات
پس از بازنشر مطلبی دربارهٔ انتخابی شدن ریاست قوهٔ قضائیه (https://t.me/hamidhossaini/1127)، با پیام برادر عزیزی که از دیرباز به ایشان ارادت داشته‌ام، گفتگویی شکل گرفت که نقل بخشهایی از آن را خالی از فایده نمی‌دانم:
خطری برای اسلام
من برخی انتقادات داشته‌ام و در نوشتههای خود هم تصریح کرده‌ام که مراجع، فوق انتقاد به مفهوم صحیح این کلمه نیستند، و معتقد بوده و هستم هر مقام غیرمعصومی که در وضع غیرقابل‌انتقاد قرار گیرد، هم برای خودش خطر است و هم برای اسلام.
حفظ نظام یا عدالت؟
برادری بزرگوار در بخشی از یک سخنرانی (https://t.me/kashani1395/2711)، یادداشت اولویت عدالت بر حکومت دینی (https://t.me/hamidhossaini/1103) را نقد کرده و عنوان و توضیحات آن را مغالطه دانسته است. خلاصهٔ فرمایش وی این است که آنجا گفته‌‌ام…
نقد التديّنأسئلة وشبهاتالعقل والإيمان
آزادی بیان و دین آگاهانه
قرآن کریم در آیات فراوان و ازجمله در آیهٔ ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زمر ما را به شنیدن سخن مخالف و انتخاب آگاهانه از میان دیدگاه‌های گوناگون دعوت می‌کند:
نقد التديّنالمجتمع والسياسةحوارات
گفتگویی دربارهٔ دست‌بوسی
پس از انتشار مطلب «دنباله‌روی و دست‌بوسی ممنوع» (https://t.me/hamidhossaini/1105) یکی از همراهان کانال، خدیث رفاعه از امام صادق (علیه‌السلام) که خدیثی صحیح است را برایم ارسال کرد.
نقد التديّنأسئلة وشبهاتالمجتمع والسياسة
دنباله‌روی و دست‌بوسی ممنوع
امام صادق (علیه‌السلام) به ابوحمزه ثمالی فرمودند:
نقد التديّنالنبي وأهل البيتالمجتمع والسياسة
اولویت عدالت بر حکومت دینی
نمونه‌هایی از تأکید امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در نهج‌البلاغه بر این نکته که رعایت اخلاق و عدالت، واجب‌تر و مهم‌تر از استقرار و حفظ حکومت اسلامی است:
نقد التديّنأسئلة وشبهاتالعقل والإيمان
قولوا قَولاً سَدیداً
اخیراً یکی از مراجع محترم تقلید عامل بالا بودن بهرهٔ هوشی ایرانیان را استفاده از گوشت حلال اعلام کرده و ارتقای فکر و اندیشه را از آثار خوردن چنین گوشتی دانسته‌اند.
نقد التديّنالدين والأخلاقأسئلة وشبهات
نمایندهٔ خدا تکذیب کرد
امام زمان (عجل‌الله‌فرجه) در آخرین نامه به وکیل خود اطلاع دادند غیبت کامل آغاز شده و از این پس هر کس ادعایی دربارهٔ مشاهده و ارتباط با آن حضرت داشته باشد دروغگویی افترازننده است.
برهان تُف
پاسخ استاد مطهری به گلایهٔ دوستانی که انتقاد علنی از حاکمان و عالمان دینی را به‌مصلحت نمی‌دانند:
٢٠١٨
التوحيد ومعرفة اللهالمجتمع والسياسةالروحانية
غصّه نخور
إنْ کانَ کُلُّ شیءٍ بقَضاءٍ وقَدَرٍ، فالحُزْنُ لِماذا؟! من أصْبَحَ على الدُّنیا حَزیناً أصْبَحَ على اللَّهِ ساخِطاً.
این کشور اسلامی است؟
اینجا مسئولانش از دینی دم می‌زنند که پیام‌آورش فرمود:
نقد التديّنالمجتمع والسياسةالفضاء الافتراضي
شاهدی بر بی‌کفایتی ما
در این بیست سالی که بهصورت تخصصی فعالیت‌های دینی در فضای مجازی را پیگیری و طرح‌های روزآمد و اثربخش ادیان و مذاهب را در اینترنت رصد می‌کنم، پروژه‌ای به بزرگی و جامعیت وب‌سایت شاهدان یَهُوَه (https://www.jw.org/fa) ندیده‌ام.
کلاه‌گیس یا کلاه‌برداری؟
کاش عالم بزرگواری که از تذکر به مسئولان به‌خاطر استفادهٔ دختران از کلاه‌گیس در یک تئاتر خبر می‌دهند، گاهی دربارهٔ تذکراتی که در زمینهٔ کلاهبرداری‌ها و تضییع حقوق مردم به مسئولان داده‌اند نیز سخن بگویند تا برخی با شنیدن این خبر یاد چنین…
قانونی برای بازنشستگان فکری
قانون منع به‌کارگیری بازنشستگان، اگر با استثناها بی‌خاصیت نشود، راهکار خوبی خواهد بود برای کنار گذاشتن کسانی که دورهٔ مفید مسئولیت اداری آنها گذشته، ولی حاضر نیستند مناصب خود را ترک کنند و تجربیاتشان را از راه‌های دیگری چون مشاوره و آموزش…
خردگرایی
یک خردگرا شخصی است که برای او یادگیری از اثبات حقانیت خود مهم‌تر است، کسی که مایل به یادگیری از دیگران است؛ نه فقط با مصادرهٔ عقاید دیگران، بلکه با اجازهٔ رضایتمندانه به دیگران برای نقد عقاید خود و علاقه به نقد عقاید دیگران …
النبي وأهل البيتالعقل والإيمانالمجتمع والسياسة
پیام‌آور عقل و آگاهی
انس بن مالک می‌گوید: مردى نزد پیامبر خدا آمد و عرض کرد: اى رسول خدا کدام عمل برتر است؟ حضرت فرمود: علم و معرفت به خداوند. عرض کرد: اى فرستادهٔ خدا، من از عمل مى‌پرسم و تو از علم مى‌گویى؟ رسول خدا فرمود:
فرهنگ استبداد
یکی از موقعیت‌هایی که می‌توان روحیات اجتماعی و آگاهی جوامع را نسبت به حقوق و وظایفشان سنجید، گذرگاه‌های عابر پیاده است.
نقد التديّنالنبي وأهل البيتالدين والأخلاق
وحدت در انسانیت
واقع مطلب این است که شیعه باورهایی دارد و اهل سنت نیز عقایدی و پیروان این مذاهب نمی‌توانند عقاید خود را کنار بگذارند.
چگونه حضرت زهرا را شاد کنیم؟
آنچه از برخی شیعیان تکفیری سرمی‌زند، با آنکه به‌نام شادی حضرت زهرا (سلام الله علیها) انجام می‌گیرد، دقیقاً برخلاف چیزی است که آن بزرگواران را شاد می‌کند.
٢٠١٦
مرامنامه شیعیان غالی یا شیعیان خاص؟
زیارت جامعه کبیره یکی از بهترین زیارت‌نامه‌هایی است که خواندن آن در همه حرم‌های اهل بیت (علیهم‌السلام) توصیه شده و بیشترین اثر را در افزایش معرفت و ارتباط معنوی با اولیای الهی به‌همراه دارد.
الفضاء الافتراضيأخبار وإعلانات
افتتاح سامانه حامیم و چند خواهش
بالاخره پس از سالها انتظار و نزدیک به دو سال تلاش جدی، سامانه آموزش الکترونیکی حامیم با هدف همگانی‌سازی یادگیری علوم و معارف قرآنی راه‌اندازی شد. به این مناسبت یادداشت زیر را که در کانال تلگرامی منتشر کرده‌ام در اینجا نیز تقدیم می‌کنم.
تفاوت تعصب و حمیّت با غیرت
بسیاری تصور می‌کنند تعصب و حمیّت بهمعنی غیرت است و با تقسیم آن به دو نوع خوب و بد، تعصب به باورهای درست و حمیّت در دفاع از مقدسات و بزرگان خود را پسندیده می‌دانند.
اخلاق، معیار ایمان و کفر
با مروری بر احادیث «کتاب الایمان و الکفر» از مجموعه ارزشمند «اصول کافی» مشخص می‌شود: ملاک اصلی ایمان چیزی جز پایبندی به اخلاق نیست و معیار اخلاق، تسلیم در برابر همان چیزی است که هر کس می‌فهمد.
اعتقاد مهم‌تر است یا اخلاق؟
مشهور در میان ما این است که اعتقادات، اصول دین و احکام، فروع دین را تشکیل می‌دهد و بخش سوم دین را هم اخلاق می‌دانیم. همین تقسیم و نام‌گذاری موجب شده بسیاری تصور کنند اهمیت و اولویت این مسائل نیز به همین ترتیب است.
یک بی‌دقتی در ترویج نام اهل بیت
امروز در یکی از گروه‌های تلگرام، یکی از اعضا تصویر فوق را برای عرض ارادت به جایگاه اهل بیت (علیهم‌السلام) ارسال کرد. من نیز از فرصت استفاده کردم و اشکالی را که در این طرح و بسیاری از طرح‌ها و کتیبه‌های مذهبی وجود دارد، متذکر شدم. این موضوع…
٢٠١٥
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمان
علت منع کلام درباره کیفیت خدا
یکی از موضوعاتی که در متون دینی و توصیه‌هّای پیشوایان اسلام مورد تأکید قرار گرفته و یکی از ابواب کتاب التوحید کافی نیز به آن اختصاص یافته، «نهی از سخن گفتن درباره کیفیت خداوند» و هشدار به کسانی است که درباره چیستی خالق هستی به بحث و گفتگو…
درنگی در مفهوم زمان و آغاز خلقت
مفهوم و تعریف «زمان» یکی از پیچیده‌ترین و دشوارترین مسائل عقلی و فلسفی بشر است که نظریات گوناگون و ابهام‌های فراوانی را در پی داشته است.
نکته‌ای در زمینه ایام محسنیه
چند سالی است موضوع دهه محسنیه و عناوین دیگری که برای افزایش ایام عزاداری در میان اقشار مذهبی رواج یافته، محل بحث و نقد قرار گرفته است.
النبي وأهل البيتالمجتمع والسياسةالفضاء الافتراضي
مطالعه گروهی کافی در تلگرام
یکی از بهره‌هایی که از برنامه تلگرام می‌برم، مشارکت در مدیریت گروهی تخصصی است که برای مطالعه کتاب کافی ایجاد کرده‌ایم. چند ماهی است با استفاده از این امکان خوب، اوقاتی را به مطالعه مهم‌ترین کتاب حدیثی شیعه اختصاص داده‌ایم و با حضور استادان…
نقد التديّنالنبي وأهل البيتالتوحيد ومعرفة الله
انتشار کتاب گفتگوی باورها
کتاب گفتگوی باورها با همت انتشارات بهار دل‌ها به چاپ رسید و علاوه بر نسخه مکتوب، در قالب نسخه الکترونیکی نیز در اختیار عموم علاقمندان قرار گرفت.
ای کوکب هدایت
مشکل اصلی این است که هنوز حقیقت بی‌کسی و سرگردانی خود را درک نکرده‌ایم و با راه‌های دیگر نیاز خود را رفع شده می‌دانیم.
تقدم اخلاق بر دین در اصول کافی
مقاله منتشر شده اینجانب در شماره ۷۳ مجله علمی ـ پژوهشی علوم حدیث
دانش نوین نیز سالم ماندن قرآن از تحریف را تأیید کرد
چندی پیش خبر کشف قدیمی‌ترین نسخه قرآن کریم در دانشگاه توبینگن کشور آلمان توجهم را جلب کرد. چرا که این یافته از جنبه‌های گوناگون دارای اهمیت است و مسائل متعددی از دانش‌هایی چون تاریخ اسلام، کلام و علوم قرآنی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. با این…
چرا از نماز لذت نمی‌بریم؟
بخشی از پاسخ به نامه یکی از خوانندگان عزیز که برای حل مشکل لذت نبردن از نماز و احساس تکراری بودن آن نسخه خواسته بودند:
٢٠١٤
التوحيد ومعرفة اللهأسئلة وشبهات
نقدی متفاوت بر برهان شر
اگر چه تمرکز اصلی بی‌خدایان در تلاش برای مقابله با دین بر تردیدافکنی و حاشیه‌سازی است، ولی گاهی برای ادعاهای خود استدلال نیز ارائه می‌دهند. یکی از معدود استدلال‌های مطرح شده از سوی منکران وجود خدا «برهان شر» است. از آنجا که این روزها…
التوحيد ومعرفة اللهأسئلة وشبهاتحوارات
فیزیکالیسم و خدای رخنه‌پوش
بخشی از گفتگوی اینترنتی با یکی از دانش‌آموختگان رشته فیزیک:
آیا عذاب شدید جهنم بی‌رحمانه نیست؟
یکی از موضوعاتی که این روزها برخی از اذهان را به خود مشغول و بهانه‌ای برای تبلیغات ضد دینی فراهم کرده، تحلیل عذاب‌های سخت و وحشتناک خداوند در قیامت است. ابهام‌های این موضوع موجب شده تا از یک سو گروهی خداوند را موجودی بی‌رحم، ترسناک و دارای…
التوحيد ومعرفة اللهأسئلة وشبهاتالعقل والإيمان
آیا علوم تجربی هدفمندی جهان را رد می‌کند؟
برخی از منکران وجود خدا تصور می‌کنند یافته‌های جدید علمی ادعای ادیان را در زمینه هدفدار بودن هستی زیر سؤال می‌برد. آنها می‌گویند وقتی در بیش از ۹۹.۹۹۹۹ در صد از تاریخ کیهان اثری از انسان دیده نمی‌شود، چگونه می‌توان پذیرفت که هدف نهایی…
التوحيد ومعرفة اللهأسئلة وشبهاتالعقل والإيمان
نکاتی راهگشا درباره فرگشت
فرگشت یا تکامل زیستی یکی از دیدگاه‌هایی است که از هزاران سال پیش در زمینه منشأ پیدایش انسان و دیگر موجودات مطرح بوده و در دوره‌های اخیر با تلاش زیست‌شناسانی چون چارلز داروین، شواهد علمی قوی‌تری پیدا کرده و به‌عنوان نظریه‌ای غالب در محافل…
تعبد یا تعقل؟ تأملی در اولویت‌های آموزش و فرهنگ‌سازی
بسیاری از ما مذهبی‌ها ترویج مناسک و تعبد دینی را مهم‌تر از عقل‌گرایی و روحیه نقد و بررسی علمی می‌دانیم. لذا اگر کسی از تقدم عقل و اخلاق بر دین سخن بگوید، نگران و آزرده می‌شویم. اما آیا قرآن و پیشوایان حقیقی دین، این نوع نگاه و چنین احساسی…
الدين والأخلاقالمجتمع والسياسةأخبار وإعلانات
سخنرانی اینترنتی با موضوع اخلاق دینی یا دین اخلاقی
در ماه مبارک رمضان به دعوت جمعی از دانشجویان ایرانی مقیم ژاپن در محل رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در توکیو جلساتی برگزار میشد که سخنرانی و پرسش و پاسخ آن بر عهده اینجانب گذاشته شده بود و من از طریق ارتباط آن‌لاین اینترنتی در خدمت…
نقد التديّنالنبي وأهل البيتالدين والأخلاق
دایره مدارا و گذشت امیر مؤمنان (علیه‌السلام)
ترم گذشته در یکی از پرسشهای آزمون درس «سیره پیشوایان دینی» از دانشجویان پرسیده بودم:
آیا علی (علیه‌السلام) فرموده به ایرانی‌ها سلام نکنید؟
یکی از مطالبی که مخالفان اسلام در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی به آن دامن می‌زنند، ایجاد تصور دشمنی و ضدیت پیشوایان اسلام با مردم ایران است. این در حالی است که اساس اسلام بر پایه نفی تبعیض نژادی و جایگزین کردن قبیله‌گرایی با ارزش‌های…
مهدویت از نگاه اهل سنت
ضمن تبریک میلاد مسعود سرور و مولایمان حضرت صاحب الزمان (عجل الله تعالی فرجه)، متن اصلی مقاله‌ای را که به عنوان یکی از بیان‌های دانشنامه امام مهدی (علیه‌السلام) نوشته بودم در اینجا تقدیم می‌کنم. البته توضیحات و مطالب فراوانی در پاورقی و…
التوحيد ومعرفة اللهأسئلة وشبهاتحوارات
خدایی که کمک نمی‌کنه چرا باید باشه؟
من آفریدگار را قبول دارم. ولی با دلایلی که عنوان می‌کنم، این باور را دارم که خدا آفریده و دیگه کاری به کار ما نداره. اگر روز حسابی باشه اون موقع میاد فقط برا بررسی. یعنی در زمان حیات ما کاری به کارهای ما نداره. دلیل: اشخاصی که جنایت‌های…
النبي وأهل البيتالدين والأخلاق
نگاهی نو به فضیلت‌های اخلاقی در کتاب کافی
مدتی است مقاله اینجانب با عنوان «نگاهی نو به فضیلت‌های اخلاقی در کتاب کافی» در نشریهٔ تخصصی حدیث حوزه انتشار یافته است. در این مدت منتظر بودم مشکل فنی پایگاه اینترنتی این نشریه مرتفع شود تا بتوانم هم‌زمان با ارائهٔ آن در این صفحه لینک متن…
نقد التديّنأسئلة وشبهاتالعقل والإيمان
آیا علم، اسلامی و غیر اسلامی دارد؟
این متن قطعه‌ای از جزوه درس «جایگاه حدیث در علوم مختلف» است که ترم‌های گذشته هنگام تدریس آن در مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث به دانشجویان ارائه کردم. اگر وقت و حوصله مطالعه کامل آن را ندارید، سه بند آخر را که دیدگاه برگزیده…
دو نگاه متفاوت به دین و اخلاق
پس از اعلام انتشار مقاله معیار فعل اخلاقی، یکی از فضلای فعال در گوگل‌پلاس گفتگویی طلبگی و جالب را آغاز کرد و نکات مهمی میان ما رد و بدل شد که از دو نگاه کاملاً متفاوت به دین و اخلاق حکایت می‌کرد. توصیه می‌کنم متن این گفتگو را با دقت مطالعه…
نگاهی نو به معیار رفتار اخلاقی
بالاخره پس از مدتها انتظار، مقاله‌ام در زمینه معیار اخلاقی بودن رفتار انسان در شماره جدید نشریه علمی ـ پژوهشی علوم حدیث منتشر شد. تصورم این است که در این مقاله توانسته‌ام با مراجعه به متون دینی، معیاری متفاوت از آنچه تا کنون در منابع و…
من نماز نمی‌خونم
من نماز نمی‌خونم. یعنی اراده ندارم. اعتقادی به حرفایی که همه می‌گن ندارم.
التوحيد ومعرفة اللهأسئلة وشبهاتحوارات
گفتگویی درباره ویژگی‌های خدا و فلسفه عبادت او
خب اینکه به چه چیزی نیازمند باشد توسط خالق او تعیین شده است؟
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانحوارات
گفتگویی درباره برهان علیت
چندی پیش یکی از خداناباوران در بحث شکاکیت و آتئیسم، که یکی از انجمن‌های شبکه اجتماعی گوگل‌پلاس است، مطلبی را درباره بطلان برهان علیت منتشر ساخت. انتقاد کوتاه من به این مطلب، بحثی مفصل را در پی داشت که در موضوع علیت محدود نماند و به مبانی…
أسئلة وشبهاتالعقل والإيمانحوارات
اسلام موروثی از گاوپرستی موروثی بهتر است؟
یه نفر می‌گفت: یکی از دلایلی که باعث شد بی‌دین بشم این بود که دیدم خدا روش معقولی برای تقسیم بهشت و جهنم نداره. توی قران گفته که دینی غیر از اسلام پذیرفته نیست. پس بین کسانی که توی یه کشور مسلمون به دنیا میان با کسانی که توی یه کشور یهودی…
٢٠١٣
الگوی پایبندی به احکام خدا
یکی از درس‌های مهم در زندگی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)، پایبندی دقیق و محکم آن حضرت نسبت به فرمان خداوند متعال است. در نگاه ایشان، عمل به احکام و فرائض الهی، نخستین و مهم‌ترین اولویت زندگی و رمز دست‌یابی به سعادت دنیا و آخرت بوده…
أسئلة وشبهاتالتوحيد ومعرفة الله
تأملی در احادیث طینت
طینت به معنی سرشت و خمیرمایه اصلی وجود انسان است. همان چیزی که از آن با عنوان ذات افراد یاد می‌کنیم. در این زمینه آموزه‌های فراوانی در متون اسلامی وجود دارد. به عنوان مثال در مهم‌ترین منبع حدیثی شیعه یعنی کتاب کافی، چند باب به این موضوع…
الدين والأخلاقالعقل والإيمانحوارات
انسان عقلگرا بنده خدا نیست؟
چندی پیش، بخشی از گفتگوی خود با یکی از دوستان مذهبی را در زمینه رابطه دین و اخلاق تقدیم کردم. اخیرا همان دوست عزیز پیگیری مجددی در آن رابطه داشت که بخشی از گفتگوی جدید خود را با ایشان در اینجا ارائه می‌دهم:
النبي وأهل البيتأسئلة وشبهاتحوارات
یعنی می‌گید شیعه بشم؟
ساسان: خوب هستید شما؟ من یه سؤال داشتم ازتون.
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانحوارات
چرا بعضی از عاقلان وجود خدا را نمی‌پذیرند؟
شما مگه نمی‌گید که خدا رو میشه با دلایل عقلی اثبات کرد؟ من کلی آدم می‌شناسم که واقعا عاقلند ولی با این استدلالا قانع نشدن.
گفتگویی اعتقادی در دفاع از تشیع
چند سال قبل در یادداشتی با عنوان «نقدی بر مهم‌ترین دلیل اهل سنت» به موضوع خلافت بلافصل امیر مؤمنان علی (علیه‌السلام) اشاره کردم و مهم‌ترین استدلالی را که اهل سنت برای مقابله با دلایل نصب آن حضرت مطرح می‌کنند، با استفاده از منابع خود آنها…
چی فکر می‌کردیم چی شد
بخشی از گفتگو با یکی از دوستان مذهبی درباره رابطه دین و اخلاق
گفتگویی درباره سود و زیان روزه‌داری
معمولا هر سال با آغاز ماه مبارک رمضان، فضای مجازی نیز تحت تأثیر این مناسبت مذهبی قرار می‌گیرد. از جمله این تأثیرات، مطالبی است که در مخالفت یا انتقاد نسبت به حکم روزه‌داری مطرح می‌شود و در شبکه‌های اجتماعی به صورت گسترده مورد بحث و نظر…
أخبار وإعلاناتحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ١٤ من ١٤
پی دی اف متن گفتگوهای خردگاه
متن کامل گفتگوهای جلسات خردگاه که با همت و لطف خانم الماسی پیاده و ارائه شده بود، با زحمات ایشان بهصورت یک‌جا و در قالب پی دی اف تنظیم و عرضه شد. این مجموعه با عنوان «بررسی مقدمات باور به وجود خدا» در ۱۵۲ صفحه، متن گفتگوهای انجام شده طی…
چگونه خدا را احساس کنیم؟
در یادداشت قبل، بخشهایی از مکاتبه یکی از خوانندگان گرامی را درباره خداشناسی نقل کردم. از آنجا که در بخشی از پاسخم، راه دل را به عنوان راه اصلی خداشناسی مطرح کرده و مثال آتش را زده بودم، ایشان در بخشی از نامه بعدی خود، این موضوع را پیگیری…
النبي وأهل البيتالمجتمع والسياسة
پرسشی درباره کارگزاران امام علی علیه‌السلام
چند روز پیش خانم +Zahra Fayyaz به تناسب موضوع انتخابات، پرسشی رو درباره شیوه انتخاب کارگزاران امام علی (علیه‌السلام) مطرح کردن. ابتدا در بخش نظرات نوشتم که این موضوع نیازمند تحقیق دقیق علمیه و نمیشه به سادگی در موردش اظهار نظر کرد، ولی بعد…
التوحيد ومعرفة اللهأسئلة وشبهات
جایگاه خدا در طبیعت
چندی پیش یکی از خوانندگان گرامی طی نامه‌ای برایم نوشته بود که با توحید افعالی و خدایی که در قرآن مطرح شده مشکل دارد. او گفته بود: چنین خدایی را نمی‌بیند و برایش واضح نیست که خدا باران را می‌فرستد یا درختان را سبز می‌کند. وی در ادامه نوشته…
آیا ادیسون به جهنم می‌رود؟
کمی پیش از ایام نوروز، هنگام تشییع پیکر یکی از عزیزان از دست رفته، در سالن انتظار غسالخانه بهشت زهرا با گفتگو و پرسشی مواجه شدم که با یادداشت قبلی این صفحه کاملا مرتبط بود. گروهی از مشایعت‌کنندگان تحت تأثیر آن فضای تکان‌دهنده، در این باره…
الدين والأخلاقأسئلة وشبهاتحوارات
عیبی داره خوب باشیم اما مذهبی نباشیم؟
ببینید، من سعی می‌کنم اون چیزی رو که می‌فهمم انجام بدم و به کسی بدی نکنم. ولی دین و مذهب رو قبول ندارم. به نظر شما اگه آخرتی باشه، من باید عذاب بشم؟
دین مقدم است یا عقل؟
یکی از موضوعات بسیار مهم و زیربنایی در اندیشه انسانی و دینی، که در همه عرصه‌های زندگی حتی مسائل سیاسی و اجتماعی نیز تأثیر جدی دارد، تعیین رابطه عقل با دین است. بسیاری از دینداران معتقدند با وجود ارزش و اهمیت بالای عقل، در جایی که میان عقل…
النبي وأهل البيتالعقل والإيمان
پیامبر دانایی و آگاهی
میلاد نبی اکرم، حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلم بر همه حقیقت‌جویان و خردگرایان مبارک باد. این عید بزرگ و روز نورانی، بهانه مناسبی است تا کمی با زندگی و روحیات آن انسان بی‌نظیر و دوست‌داشتنی بیشتر آشنا شویم. لذا فرصت را مغتنم…
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ١٣ من ١٤
جمع‌بندی جلسات ده‌گانه خردگاه و استمداد از دوستان
دور نخست جلسات گفتگوی اعتقادی که با عنوان خردگاه و در محیط هنگ‌اوت گوگل پلاس به صورت هفتگی برگزار میشد، پس از ده جلسه به پایان رسید. در این جلسات، اینجانب و آقای فؤاد سجودی به بررسی زیربنایی‌ترین موضوعات اعتقادی پرداختیم و در فضایی جدی…
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ١٢ من ١٤
جلسه دهم خردگاه
سلسله گفتگوهای آن‌لاین اعتقادی ـ خردگاه جلسه دهم متن دهمین برنامه از جلسات گفتگوی اعتقادی میان آقایان سید حمید حسینی و فؤاد سجودی فریمانی که در تاریخ۱۳ دی ۱۳۹۱ با موضوع پرسشهایی درباره‌ی موجود قائم به ذات در محیط هنگ‌اوت گوگل‌پلاس برگزار…
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ١١ من ١٤
جلسه نهم خردگاه
سلسله گفتگوهای آن‌لاین اعتقادی ـ خردگاه جلسه نهم
٢٠١٢
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ١٠ من ١٤
جلسه هشتم خردگاه
سلسله گفتگوهای آن‌لاین اعتقادی ـ خردگاه جلسه هشتم
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ٩ من ١٤
جلسه هفتم خردگاه
سلسله گفتگوهای آن‌لاین اعتقادی ـ خردگاه جلسه هفتم
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ٨ من ١٤
جلسه ششم خردگاه
سلسله گفتگوهای آن‌لاین اعتقادی ـ خردگاه جلسه ششم
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ٦ من ١٤
جلسه پنجم خردگاه
سلسله گفتگوهای آن‌لاین اعتقادی ـ خردگاه جلسه پنجم متن پنجمین برنامه از جلسات گفتگوی اعتقادی میان آقایان سید حمید حسینی و فؤاد سجودی فریمانی که در تاریخ ۱ آذر ۱۳۹۱ با موضوع مفهوم خدا و مقدمات اثبات او در محیط هنگ‌اوت گوگل‌پلاس برگزار شد و…
أخبار وإعلاناتحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ٧ من ١٤
متن، صوت و فیلم شش جلسه اول خردگاه
به لطف خداوند و با همت و پیگیری آقای فؤاد سجودی، جلسات گفتگوی اعتقادی (خردگاه) همچنان در حال برگزاری است. موضوع این جلسات کم‌کم به بحثهای حساس‌تر و چالشی‌تر نزدیک می‌شود و امیدوارم همین سیر در جلسات آینده نیز ادامه یابد و برای طرفین گفتگو…
العقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ٥ من ١٤
جلسه چهارم خردگاه
سلسله گفتگوهای آن‌لاین اعتقادی ـ خردگاه جلسه چهارم
العقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ٤ من ١٤
جلسه سوم خردگاه
متن سومین برنامه از جلسات گفتگوی اعتقادی میان آقایان سید حمید حسینی و فؤاد سجودی فریمانی که در تاریخ ۱۷ آبان ۱۳۹۱ با موضوع پاسخ به پرسش بینندگان و بررسی مفهوم بدیهی در محیط هنگ‌اوت گوگل‌پلاس برگزار شد و فایل فیلم و صوت آن از این نشانی قابل…
العقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ٣ من ١٤
جلسه دوم خردگاه
متن دومین برنامه از جلسات گفتگوی اعتقادی میان آقایان سید حمید حسینی و فؤاد سجودی فریمانی که در تاریخ ۳ آبان ۱۳۹۱ با موضوع بررسی امکان رسیدن به یقین در محیط هنگ‌اوت گوگل‌پلاس برگزار شد و فایل فیلم و صوت آن از این نشانی قابل دریافت می‌باشد،…
العقل والإيمانحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ٢ من ١٤
جلسه اول خردگاه
متن نخستین برنامه از جلسات گفتگوی اعتقادی میان آقایان سید حمید حسینی و فؤاد سجودی فریمانی که در تاریخ ۲۶ مهر ۱۳۹۱ با موضوع معارفه و تعریف حقیقت و واقعیت در محیط هنگ‌اوت گوگل‌پلاس برگزار شد و فایل فیلم و صوت آن از این نشانی قابل دریافت…
أخبار وإعلاناتحواراتخردگاه: حوارات عقدية · الجزء ١ من ١٤
نخستین جلسه گفتگوی اعتقادی ـ خردگاه
بیش از سه سال از اعلام سکوت در این وبلاگ گذشت. گمان می‌کنم در این مدت بسیاری از دوستان متقاعد شده باشند که حق با سکوت بوده است و به‌تدریج، افراد بیشتری نیز به این نکته پی خواهند برد. اکنون بنا دارم به یاری خداوند متعال، بار دیگر، فضای…
٢٠١٠
التوحيد ومعرفة اللهشرح كتاب التوحيد للصدوق · الجزء ٦ من ٦
ساختار مباحث کتاب توحید
نشانی · عبارت‌های کتاب · موضوع اخص · موضوع فرعی · موضوع اصلی
التوحيد ومعرفة اللهأخبار وإعلاناتشرح كتاب التوحيد للصدوق · الجزء ٥ من ٦
جلسات شرح کتاب توحید صدوق (ره)
چند سالی است با گروهی از دانشجویان دانشکدۀ مجازی علوم حدیث و دیگر علاقه‌مندان مباحث حدیثی و اعتقادی، برنامه‌ای مستمر را برای انس با متن احادیث اعتقادی آغاز کرده‌ایم و تقریبا هر هفته جلساتی را به صورت آن‌لاین برگزار می‌کنیم. در این جلسات،…
٢٠٠٩
المجتمع والسياسةالنبي وأهل البيت
خلافت مردم
در این که انسان و تمامی موجودات، تحت ولایت مطلق و حاکمیت انحصاری خداوند قرار دارند تردیدی نیست و همۀ معتقدان به توحید بدون هیچ اختلافی خداوند متعال را تنها منشا اصیل حق می‌دانند. بیشتر اختلافات از برداشت‌های گوناگون دربارۀ نحوۀ اعمال…
فتنه
یکی از ویژگی‌های شرایط فتنه این است که حق و باطل به هم آمیخته می‌شود و راه درست را به آسانی نمی‌توان شناخت. اساسا اگر حق به صورت خالص در برابر مردم قرار بگیرد دیگر جایی برای اختلاف باقی نمی‌ماند و اگر باطل بدون نقاب حق چهرۀ خود را نشان دهد…
آزمون انتخابات
به دلایل گوناگون بنا نداشته‌ام در صف‌بندی‌های انتخاباتی و جناحی وارد شوم و همچنان اعتقاد دارم ورود به چنین عرصه‌هایی برای کسانی که وظایف مهم‌تر فرهنگی بر عهده دارند به کار اصلی آنها لطمه می‌زند. به‌ویژه آنکه معمولا در این رقابت‌ها شاهد…
نقد التديّنالعقل والإيمانحوارات
تقلید خوب است یا بد؟
یکی از موضوعاتی که این روزها وقتی آن‌لاین هستم زیاد از من پرسیده می‌شود مسئلۀ تقلید در احکام شرعی است. به عنوان نمونه یکی از گفتگوهایی را که در این زمینه داشتم اینجا ملاحظه کنید. دغدغه‌ها و ابهامات فراوانی که در این زمینه مطرح می‌شود نشان…
آیا هر کس شیعه نیست به جهنم می‌رود؟
بر اساس حدیث مشهوری که هم شیعه و هم اهل سنت از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده‌اند امت اسلام به هفتاد و سه گروه تقسیم خواهد شد که تنها یک گروه از آنها فرقۀ ناجیه و بقیۀ مذاهب اهل دوزخ خواهند بود. این حدیث بحثها و پرسشهای…
اشتباهی در رابطه با شیطان
موضوع ابلیس و شیطان از موضوعاتی است که بخش وسیعی از معارف دینی را به خود اختصاص داده و حاوی نکاتی ظریف و آموزنده است. در عین حال در رابطه با این موضوع نیز مانند بسیاری دیگر از موضوعات دینی، سخنانی نادرست و غیر دقیق مطرح می‌شود که ناشی از…
٢٠٠٨
النبي وأهل البيتالمجتمع والسياسة
امامت و مردم‌سالاری
یادداشت قبل را به بررسی مهم‌ترین دلیل اهل سنت برای مقابله با دلایل نصب جانشین پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) اختصاص دادم. پس از مطرح شدن این موضوع، گفتگوهای مفصلی در بخش نظرات آن یادداشت با تعدادی از مخالفان این دیدگاه در گرفت و…
نقدی بر مهم‌ترین دلیل اهل سنت
یکی از مهم‌ترین دلایل مخالفان خلافت بلافصل حضرت علی (علیه‌السلام)، همراهی نکردن اکثریت اصحاب پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با این موضوع و بیعت آنان با فردی دیگر است. آنان این سؤال را مطرح می‌کنند که چگونه ممکن است اکثریت قریب به اتفاق…
بازگشت
ماهها است وبلاگی را که از نخستین روزهای ورود وبلاگ‌نویسی به کشور فعال شده بود به دلیل مشغله و تعهدات گوناگون به حال خود رها کرده‌ام. در این سالها وبلاگ کلام شرایط خوبی را برای آموختن، تدریس، تبلیغ، گفتگو و یافتن دوستانی جدید فراهم می‌ساخت؛…
٢٠٠٧
التوحيد ومعرفة اللهأسئلة وشبهاتحوارات
گفتگویی در مورد عدل خدا
salam aghaye hosseini *********** : haleton khobe seyedhamidhosseini : سلام علیکم seyedhamidhosseini : ممنونم *********** : vaght vase chand ta soale kocholo darid? seyedhamidhosseini : خواهش می‌کنم *********** : mikham dar morede adle…
التوحيد ومعرفة اللهالقرآنشرح كتاب التوحيد للصدوق · الجزء ٤ من ٦
عرش الهی (تحقیق دانشجویی)
یکی دیگر از موضوعاتی که به تناسب مباحث مطرح شده در روایات کتاب شریف توحید صدوق (ره) در جلسات هفتگی شرح این کتاب به بحث گذاشته شد، موضوع “عرش الهی” بود. برای این منظور تعدادی از دانشجویان عزیز شرکت‌کننده در این جلسات تحقیقات و مطالعاتی را…
التوحيد ومعرفة اللهشرح كتاب التوحيد للصدوق · الجزء ٣ من ٦
هدف خلقت (تحقیق دانشجویی)
تحقیق ارائه شده از طرف خانم زهرا عماری، دانشجوی دانشکدۀ مجازی علوم حدیث
أخبار وإعلاناتشرح كتاب التوحيد للصدوق · الجزء ٢ من ٦
توضیحی در مورد جلسات شرح کتاب توحید صدوق
با توجه به پرسش و درخواست برخی از دوستان و خوانندگان عزیز توضیحی مختصر در مورد جلسات هفتگی شرح کتاب توحید صدوق تقدیم می‌کنم: ۱٫ این جلسات، یکی از کلاسهای فوق برنامه دانشکدۀ مجازی علوم حدیث است که با هدف آشنایی و انس دانشجویان و دیگر…
العقل والإيمانأهمية المباحث العقدية · الجزء ٧ من ٧
فواید توجه به بحثهای اعتقادی (۲)
مدتی پیش بحثی را با عنوان اهمیت مباحث اعتقادی آغاز کردیم. بعد از چند یادداشت سخن به فواید توجه به مباحث اعتقادی رسید. اولین فایده‌ای که در این رابطه ذکر کردیم این بود که پیگیری و بررسی جدی موضوعات اعتقادی پاسخی مناسب به یکی از نیازهای فطری…
أخبار وإعلاناتشرح كتاب التوحيد للصدوق · الجزء ١ من ٦
جلسۀ اینترنتی شرح کتاب توحید صدوق
مدتی است بر اساس برنامۀ واحد فرهنگی و فوق برنامۀ دانشکدۀ مجازی علوم حدیث روزهای سه‌شنبۀ هر هفته از ساعت ۱۸الی ۱۹٫۳۰جلسه‌ای اینترنتی را با عنوان شرح کتاب توحید صدوق اداره می‌کنم. از آنجا که هدف از برگزاری این برنامه آشنایی عمیق‌تر با احادیث…
تامل در برخی عزاداریها
فرا رسیدن اربعین شهادت سالار شهیدان را تسلیت می‌گویم. مدتی است در تالار گفتگوی دانشجویان دانشکدۀ مجازی علوم حدیث بحثی در مورد بیرون آوردن پیراهن در هنگام عزاداری آغاز و مطالب مفید و جالبی در موافقت یا مخالفت با این موضوع مطرح شده است. با…
نقد التديّنالعقل والإيمانحوارات
باید تسلیم باشیم
چند شب پیش گفتگوی مفصلی در مورد بعضی از مسائل دینی داشتم که در ضمن آن موضوع شکسته شدن نماز مسافر مطرح شد و بحث به مسئلۀ تعبد در احکام شرعی کشیده شد. بد نیست به عنوان جملۀ معترضه در بین بحثهای قبلی وبلاگ بخشهایی از این گفتگو را ملاحظه کنید.
العقل والإيمانأهمية المباحث العقدية · الجزء ٦ من ٧
فواید توجه به بحثهای اعتقادی (۱)
سخن به موضوع فواید بحث و بررسی در مورد اعتقادات رسید و قرار شد بخشی از این فواید را با هم مرور کنیم. مسلما آگاهی از این فواید می‌تواند ما را نسبت به باورها و اعتقاداتمان حساس‌تر و جدی‌تر کند و اندکی از سستی و غفلت ما نسبت به این موضوع مهم…
٢٠٠٦
العقل والإيمانأهمية المباحث العقدية · الجزء ٥ من ٧
مروری بر گذشته‌ها
باز هم همان مشکل و بهانۀ همیشگی موجب شد به‌روز رسانی وبلاگ با تاخیر فراوان مواجه شود. از این بابت عذرخواهی می‌کنم و امیدوارم دیگر سنگینی کارهای اجرایی و کوتاهی خودم موجب آشفتگی و بی‌نظمی وبلاگ نشود.
تو رو چه به نت برو روضه!
salam ******* : u ro che be net bro roze ******* : ******* : سید حمید. : سلام ******* : salm سید حمید. : مگه در نت نمیشه روضه خوند؟ ******* : baba to masjed kasi nist gosh bede neto bikhyal سید حمید. : اتفاقا اینجا خیلیها مشتاق معارف…
أخبار وإعلاناتالفضاء الافتراضي
جشنوارۀ الکترونیکی پیامبر اعظم (ص)
یکی از دلایل کم‌کاری اخیر من در این وبلاگ، فعالیت سنگینی است که در این مدت برای طراحی و راه‌اندازی جشنوارۀ الکترونیکی پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) آغاز کرده‌ام. بحمد الله با لطف خداوند، عنایت حضرت و زحمات دوستان بخش عمده‌ای از کارهای…
العقل والإيمانأسئلة وشبهاتأهمية المباحث العقدية · الجزء ٤ من ٧
حس‌گرایی
در یادداشت قبل پس از اشاره به برخی از شبهات مطرح در مورد اعتقادات دینی گفتیم که اکثر این مطالب را می‌توانیم در دو نکته خلاصه کنیم: یکی غیر قابل بررسی بودن مسائل غیر مادی و دوم بی‌فایده بودن بحثهای اعتقادی. در این یادداشت اندکی در مورد نکتۀ…
العقل والإيمانأسئلة وشبهاتأهمية المباحث العقدية · الجزء ٣ من ٧
دلایلی برای بی‌اعتقادی
همان‌گونه که در یادداشت قبل اشاره شد، در کنار مخالفتهایی که به دلیل بی‌خیالی و هوسرانی با مباحث جدی اعتقادی می‌شود، برخی انتقادها و استدلالها نیز وجود دارد. کافی است سری به سایتها و وبلاگهای ضد مذهب بزنیم تا با برخی از این سخنان آشنا شویم.…
العقل والإيمانأهمية المباحث العقدية · الجزء ٢ من ٧
چرا باید وقت خود را صرف اعتقادات کنیم؟
همۀ انسانها در طول زندگی خود در برابر پرسشهای بی‌شماری قرار می‌گیرند. حس کنجکاوی و حقیقت‌جویی در وجود تک‌تک انسانها آنها را وادار می‌کند تا برای رسیدن به پاسخ پرسشهایشان حرکت و تلاش داشته باشند. اما در طول تاریخ همیشه پرسشهایی مهم و…
العقل والإيمانأهمية المباحث العقدية · الجزء ١ من ٧
اهمیت عقیده
عقیده از ریشۀ «عقد» است. در زبان عربی هر جا مفاهیمی چون گره، پیوند و پیمان بستن مطرح باشد از مادۀ عقد استفاده می‌شود. عقیده را نیز بر همین اساس عقیده نامیده‌اند. زیرا عقیده آن باوری است که به جان انسان پیوند خورده و به آسانی از او جدا…
گفتگویی در رابطه با وجود و یگانگی خداوند
یکی دیگر از گفتگوهای اعتقادی که در پیام‌رسان یاهو انجام شد را تقدیم می‌کنم. با این کمی طولانی است اما از آنجا که نکات بسیار مهمی در آن وجود دارد به همۀ دوستان توصیه می‌کنم آن را با دقت بخوانند و مرا از نظرات ارزشمند خود بهره‌مند سازند.
العقل والإيمانالتوحيد ومعرفة الله
جایگاه عقل
در یادداشت قبل گفتگویی را در رابطه با خدا و نقش عقل در شناخت او نقل کردم. چند روز پیش یکی از خوانندگان محترم طی نامه‌ای نکاتی را در رابطه با این گفتگو مطرح کرد. بد نیست بخشی از نامۀ ایشان و پاسخ آن را برای اطلاع و اظهار نظر سایر خوانندگان…
التوحيد ومعرفة اللهالروحانيةحوارات
آقا من خدا رو گم کردم!
seyedhamidhosseini: سال نوی شما هم مبارک باشه
النبي وأهل البيتالقرآنمعنى الإمامة في القرآن · الجزء ٦ من ٦
هدایت به امر
در یادداشتهای قبل تا حدودی با معنی عالم امر آشنا شدیم. دانستیم که عالم امر یا ملکوت، جنبه دیگری از هستی است که در قید زمان و مکان و شروط نیست و همان حقیقتی است که با کلمه «کن فیکون» بیان می‌شود. با توجه با آیاتی که تا کنون مورد اشاره قرار…
النبي وأهل البيتالقرآنمعنى الإمامة في القرآن · الجزء ٥ من ٦
عالم امر
طی چند یادداشت گذشته بحثی در مورد امامت مطرح شد و تلاش کردیم علاوه بر بیان معنای صحیح این مقام رفیع، با استفاده از آیات قرآن مفهوم عمیق‌تری را برای امامت جستجو نماییم. از آنجا که در آیۀ ۷۳ سورۀ انبیاء امام به عنوان کسی که هدایت به امر…
عذرخواهی
به خاطر تاخیر فراوان در به‌روزرسانی وبلاگ کلام از همۀ خوانندگان عزیز عذرخواهی می‌کنم. این ایام به شدت مشغول کارهای راه‌اندازی دانشکدۀ مجازی علوم حدیث و امور مربوط به ثبت‌نام در اولین دورۀ الکترونیکی کارشناسی علوم حدیث هستم. غیر از موضوع…
النبي وأهل البيتالقرآنمعنى الإمامة في القرآن · الجزء ٤ من ٦
معنای عمیق‌تری از امامت (۲)
سخن در رابطه با معنای امامت در قرآن بود. البته همان‌گونه که برخی از دوستان نیز اشاره کرده‌اند واژۀ امام در قرآن هم در مورد امامان جور به‌کار رفته است و هم امامان هدایت. چرا که این واژه در زبان عربی به‌معنای پیشوا و فردی است که به او اقتدا…
النبي وأهل البيتالقرآنمعنى الإمامة في القرآن · الجزء ٣ من ٦
معنای عمیق‌تری از امامت (۱)
همان‌گونه که در یادداشت قبل گفتم، در برخی از آیات قرآن، سخن از معنای عمیق‌تری از امامت به میان آمده است. همان مقامی که سالها پس از نبوت حضرت ابراهیم (ع) به وی عطا شد. قرار بود کمی در این باره صحبت کنیم. یکی از آیاتی که به ما در فهمیدن این…
النبي وأهل البيتالقرآنمعنى الإمامة في القرآن · الجزء ٢ من ٦
امامت (۲)
در یادداشت قبل گفتیم که ادعای اصلی شیعه و معنای مورد اختلاف با اهل سنت این است که امامت مقامی در حد نبوت (البته بدون وحی) و وظیفه‌ای در استمرار رسالت پیامبر است. اکنون می‌خواهیم با معنای عمیق‌تری از امامت آشنا شویم. کسانی که با قرآن آشنا…
النبي وأهل البيتمعنى الإمامة في القرآن · الجزء ١ من ٦
امامت (۱)
مدتها پیش بحثی را در مورد معنای امامت در وبلاگ مطرح کردم. با توجه به اهمیت این موضوع بنا دارم به یاری خداوند بار دیگر آن بحث را طی چند یادداشت مطرح و از نظرات شما در این رابطه استفاده کنم .
القرآنالنبي وأهل البيتأسئلة وشبهات
آیا قرآن تحریف شده است؟
یکی از موضوعاتی که همیشه در گفتگو میان شیعیان و اهل سنت به عنوان موضوعی بحث‌انگیز و پیچیده مطرح می‌شود، موضوع اعتقاد شیعیان به تحریف قرآن است. اکنون که این گفتگوها و ارتباطات از طریق اینترنت آسان‌تر و بیشتر شده، دائم به مواردی برمی‌خوریم…
٢٠٠٥
امیدبخش‌ترین آیۀ قرآن
در تفسیر فرات از بشر بن شریح نقل شده که می‌گوید: روزی از امام باقر (علیه السلام) پرسیدم: «امیدبخش‌ترین آیه قرآن کدام آیه است؟» حضرت فرمود: «اطرافیان شما در این باره چه نظری دارند؟» گفتم: «آنها معتقدند آیه “یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم…
التوحيد ومعرفة اللهأسئلة وشبهات
هدف از آفرینش
یکی از پرسشهایی که برای بسیاری از افراد مطرح است و اخیرا یکی از خوانندگان محترم نیز با من در میان گذاشته‌اند، موضوع هدف خداوند از آفرینش موجودات و به ویژه هدف از آفرینش انسان است. معمولا در پاسخ به این پرسش گفته می‌شود: هدف، به کمال…
التوحيد ومعرفة اللهأسئلة وشبهاتحوارات
گفتگویی در مورد اختیار و هدف آفرینش
بالاخره بعد از مدتها گرفتاری و مشغله سنگین برای راه‌اندازی دانشکده مجازی علوم حدیث، اولین دوره این دانشکده آغاز شد و مراسم افتتاحیه‌اش نیز برگزار شد. اگر چه هنوز هم کار و گرفتاری زیادی در این رابطه وجود دارد ولی احساس می‌کنم بیش از این…
پرسشی در مورد امام زمان (علیه‌السلام)
میلاد عصارۀ هستی و موعود انبیا مبارک باد.
پرسشی در مورد پیامبر
یکی از خوانندگان عزیز و گرامی به نام حسین پرسشی را در بخش نظرات یادداشت قبلی مطرح کرده‌اند که در اینجا سؤال ایشان و پاسخ خود را برای استفاده و همفکری دیگر خوانندگان می‌آورم. سؤال این دوست عزیز به این شرح است: به نظر شما آیا این امکان وجود…
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانواجب الوجود والتوحيد · الجزء ٦ من ٦
توحید احدی
یکی از جنبه‌های توحید، بسیط و بدون جزء بودن خداوند است. به این جنبه اصطلاحا توحید احدی گفته می‌شود. ما در توحید واحدی از خداوند نفی تعدد و در توحید احدی از او نفی ترکیب می‌کنیم. بر این اساس مشخص می‌شود که نمی‌توان برای خدا هیچ جزء، بخش،…
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانواجب الوجود والتوحيد · الجزء ٥ من ٦
توحید واحدی
توحید واحدی به معنی یگانگی خداوند متعال است. همان‌گونه که پیش از این اشاره شد، مفهوم واجب‌الوجود مفهوم عمیق، بی‌انتها و شگفت‌انگیزی است که دقت در آن ما را به نتایج ارزشمند و جالبی می‌رساند. کسی که مفهوم واجب‌الوجود را درک کرده و اصل وجود…
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانواجب الوجود والتوحيد · الجزء ٤ من ٦
واجب‌الوجود و توحید
مفهوم واجب‌الوجود مفهوم عمیق و گسترده‌ای است که می‌توان با تحلیل و دقت در لوازمش، حقایق زیادی را به دست آورد. طی یادداشتهای گذشته وجود چنین حقیقتی در عالم با دلیل عقلی اثبات شد. پس از روشن شدن اصل واقعیت واجب‌الوجود گفتیم که با تحلیل عقلی…
النبي وأهل البيتالدين والأخلاق
درسی از حضرت زهرا
امام على علیه السّلام نقل می‌کنند که زنى به حضور فاطمه زهرا سلام الله علیها رسید و عرض کرد: مادرى ناتوان دارم که در نمازش ابهام دارد و مرا به سوى شما فرستاده تا از آن بپرسم. او پرسش خود را مطرح کرد و حضرت فاطمه به آن پاسخ داد. آن زن پرسش…
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانواجب الوجود والتوحيد · الجزء ٣ من ٦
صفات خدا
طی چند یادداشت گذشته بحثها و گفتگوهای متعددی در مورد برهان وجوب و امکان و موضوع علیّت مطرح شد و در مجموع به این نتیجه رسیدیم که این برهان می‌تواند یکی از بهترین دلایل عقلی اثبات وجود خداوند متعال به شمار آید. بر اساس این برهان ما یقین پیدا…
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانأسئلة وشبهاتواجب الوجود والتوحيد · الجزء ٢ من ٦
پرسشی دیگر
بحث ما در مورد برهان امکان و وجوب به پایان رسید و در چند مرحله توانستیم این برهان دقیق را با برخی از نکات جنبی آن مورد بررسی قرار دهیم. بنا بود پس از بیان برهان، بر پایه آن به موضوع صفات خداوند بپردازیم. اما مناسب دیدم پیش از آن، پرسشی…
التوحيد ومعرفة اللهالعقل والإيمانحواراتواجب الوجود والتوحيد · الجزء ١ من ٦
خلاصه گفتگویی مفصل در مورد علیت
بحث ما از اینجا شروع شد که گفتیم فیزیک کوانتوم نمی‌تواند قانون علیت را نفی کند چون علیت یک یافته قطعی عقلی است و کوانتوم یک موضوع تجربی. بنا بر این تنها چیزی که می‌توان گفت این است که: بشر هنوز نتوانسته علت اتفاقات درون اتم را شناسایی کند.…
٢٠٠٤
٢٠٠٣
النبي وأهل البيتنقد التديّنالدين والأخلاق
آیا لعن پیروان مذاهب باطل جایز است؟
لعن چیزی جز اعلام موضع در برابر زشتی‌ها و بیزاری جستن از ستمکاران و دشمنان حقیقت نیست و هرگز نباید آن را با توهین و دشنام یکی دانست. با این تعریف جایی برای مخالفت با لعن کسانی که آگاهانه در برابر حق می‌ایستند و باطلی را بنیان می‌گذارند…