مدتها پیش بحثی را در مورد معنای امامت در وبلاگ مطرح کردم. با توجه به اهمیت این موضوع بنا دارم به یاری خداوند بار دیگر آن بحث را طی چند یادداشت مطرح و از نظرات شما در این رابطه استفاده کنم .
پس از رحلت پیامبر بزرگوار اسلام تا کنون، موضوع امامت به عنوان یکی از اصول مذهب تشیع، مهم‌ترین نقطه اختلاف میان شیعه و اهل‌سنت بوده است. اما در بسیاری از موارد تعریف و تحلیل دقیقی از این موضوع وجود ندارد و هر کس بنا به برداشت خود آن را معرفی یا بر سر آن بحث و گفتگو می‌کند. در اینجا به برخی از این معانی اشاره می‌کنیم:
۱. ولایت سیاسی: برخی گمان می‌کنند امامت به معنی حکومت و ولایت سیاسی است و می‌گویند شیعه معتقد است پیامبر به عنوان حاکم جامعه اسلامی، حضرت علی را به عنوان جانشین و حاکم بعد از خود معرفی کرد. در حالی که اهل‌سنت معتقدند موضوع حکومت به خود مردم و شورای آنان واگذار شد.
چنین برداشتی از معنای امامت کاملا نادرست و سطحی است. چرا که تنها به گوشه کوچکی از شان حقیقی امامت پرداخته و آن را به موضوعی تاریخی که مربوط به گذشته است و اثر خاصی برای امروز ندارد تبدیل می‌کند.
۲. ریاست امور دینی و دنیایی مسلمانان: گروهی دیگر معتقدند علاوه بر موضوع حکومت و مسائل دنیایی، امام به عنوان سرپرست امور دینی مردم نیز مطرح است. بر این اساس، نقطه اختلاف شیعه و اهل‌سنت در این خواهد بود که آیا بعد از پیامبر، وجود شخصی به عنوان سرپرست امور دینی و دنیایی مردم لازم است یا نه؟ ایشان می‌گویند: شیعه معتقد به امامت به این معناست ولی اهل‌سنت امامت را با این تفسیر قبول ندارد.
این در حالی است که با مراجعه به نظرات دانشمندان اهل‌سنت متوجه می‌شویم که آنها نیز وجود امام را به این معنا کاملا لازم و ضروری می‌دانند و خلفای مورد نظر خود را رئیس امور دینی مردم نیز می‌دانسته‌اند.
۳. منصبی الهی در استمرار نبوت: به نظر می‌رسد معنای دقیق امامت در نظر شیعه این معنا باشد. چرا که با پایان نبوت و نیامدن پیامبری جدید، این پرسش مطرح می‌شود که آیا وجود افراد دیگری که دقیقا همان وظایف و اختیارات پیامبر را دارا باشند لازم است؟ پاسخ شیعه به این سؤال این است که با توجه به نزول قرآن به عنوان دستورالعملی جامع و فراگیر، دیگر نیازی به آمدن پیامبر و وحی جدید نیست؛ ولی با توجه به لزوم بیان و تفسیر واقعی قرآن و جلوگیری از انحراف و برداشتهای نادرست، لازم است افرادی سایر وظایف پیامبر را برعهده داشته باشند. بنا بر این، امام از نظر شیعه فردی است با همان شرایط و ویژگیهای پیامبر که همه وظایف و اختیارات پیامبر (به جز آوردن وحی و پیام آسمانی) را برعهده دارد. طبیعتا چنین کسی باید مانند پیامبر معصوم و تعیین‌شده از طرف خداوند باشد و تمامی رفتار و گفتار او ذاتا حجت است.