بحث ما از اینجا شروع شد که گفتیم فیزیک کوانتوم نمی‌تواند قانون علیت را نفی کند چون علیت یک یافته قطعی عقلی است و کوانتوم یک موضوع تجربی. بنا بر این تنها چیزی که می‌توان گفت این است که: بشر هنوز نتوانسته علت اتفاقات درون اتم را شناسایی کند. ولی چون عقل می‌گوید هر پدیده‌ای علتی دارد، پس درون اتم نیز باید علتی ناشناخته باشد که آن اتفاقات دقیقا بر اساس آن علت رخ می‌دهد. پس دیگر نمی‌توانیم بگوییم پدیده‌های درون اتم اتفاقی و تصادفی است. در واقع آنچه به عنوان تصادف و اتفاق تصور می‌شود به خاطر نشناختن علت است.
در مقابل، جناب علیخانی این پرسش را مطرح کردند که با وجود یافته‌های علمی مبنی بر تصادفی بودن اتفاقات درون اتم، آیا می‌توان ثابت کرد که این پدیده‌ها با علت خود رابطۀ جبری و غیر قابل تخلف دارند؟
بنده عرض کردم در فلسفه ثابت شده که میان علت و معلول سنخیت و در نتیجه رابطه جبری وجود دارد. یعنی یک علت همیشه یک معلول خاص را در پی دارد و امکان ندارد یک علت گاهی به صورت اتفاقی نتیجۀ دیگری ایجاد کند. برای توضیح این مطلب، مثالی ذکر کردم. گفتم ویژگیهای یک علت که منجر به ایجاد معلول شده را می‌توانیم به عددهای موجود در یک جمع ریاضی تشبیه کنیم. مثلا ۱ + ۱ که همیشه نتیجه‌اش ۲ خواهد بود و امکان ندارد نتیجۀ دیگری در پی داشته باشد.
اما آقا حامد علیخانی اساسا جبری بودن روابط در ریاضی را هم تابع فرض دانستند و گفتند دلیلی نداریم که نتیجۀ جمع ۱ + ۱ را همیشه ۲ بدانیم.
بنده در پاسخ گفتم: همان‌گونه که گزارۀ کل بزرگ‌تر از جزء است بدیهی است، ۲ بودن نتیجۀ آن جمع نیز یک امر کاملا بدیهی است. چون اگر جمع دو واحد هم‌اندازه، مساوی با دو برابر هر واحد نباشد ما دچار تناقض شده‌ایم و فرض مساوی بودن دو واحد یا جمع شدن آن دو را نقض کرده‌ایم. چرا که در فرض ما دو واحد مساوی در کنار هم قرار گرفته‌اند و هیچ عامل دیگری نیز در اینجا تاثیری نداشته است. حالا اگر پس از جمع مشاهده کنیم نتیجه‌ای بیشتر یا کمتر از دو برابر هر واحد به دست آمده تردید نخواهیم کرد که آن دو واحد قبلی دیگر ثابت نمانده‌اند و تغییری در آنها رخ داده است.
با این اوصاف آیا به نظر شما باز هم می‌توان در قطعی بودن چنین جمع ساده‌ای تردید داشت و آیا با وجود چنین تردیدی، دیگر برای عقل جایگاهی باقی خواهد ماند؟