در یادداشتهای قبل تا حدودی با معنی عالم امر آشنا شدیم. دانستیم که عالم امر یا ملکوت، جنبه دیگری از هستی است که در قید زمان و مکان و شروط نیست و همان حقیقتی است که با کلمه «کن فیکون» بیان میشود. با توجه با آیاتی که تا کنون مورد اشاره قرار دادیم مشخص شد که ویژگی بارز امام، هدایتگری او به امر است. تفاوت امام با نبی در این است که هدایت نبی بیان راه حق و دعوت مردم به کمال و هدایت امام رساندن افراد به مقصد و کمال نهایی است. امام صرفا نشانی و آدرس نمیدهد؛ او دست خلق را میگیرد و با نورانی کردن دلشان، آنها را به کمال و هدایت میرساند. به همین خاطر است که هر جا در قرآن هدایت انبیا مطرح شده، به دنبال آن مردم به دو دسته موافق و مخالف تقسیم میشوند ولی در آیات هدایت به امر، چنین تقسیمی وجود ندارد.
شرط رسیدن به این مقام بلند، عبودیت و تسلیم در برابر خداوند متعال است. تنها کسی میتواند به خلافت کلیه و جانشینی کامل خداوند برسد که همۀ هستی خویش را در خواست و ارادۀ او فانی کرده باشد. بر همین اساس در آیه ۲۳ سورۀ سجده رسیدن به مقام امامت و هدایت به امر به صبر و یقین مشروط شده است. (و جعلنا منهم ائمه یهدون بأمرنا لما صبروا و کانوا بآیاتنا یوقنون) صبر مطلق این افراد در برابر همۀ فرامین و ابتلائات الهی و امیال و گناهان، تسلیم و عبودیت کامل آنها در برابر خداوند متعال را نشان میدهد. چنین صبری، جز با یقین و معرفت کامل نسبت به یگانگی و عظمت خداوند و آشنایی با ملکوت هستی به دست نمیآید
در جریان حضرت ابراهیم نیز وقتی مقام امامت به او اعطا شد که از آزمایشات دشواری چون قربانی کردن فرزند عزیزش سربلند بیرون آمده بود. ملکوت آسمانها و زمین در اختیار چنین کسی قرار میگیرد. (و کذلک نری ابراهیم ملکوت السموات و الارض و لیکون من الموقنین) (انعام/ ۷۵) و اوست که میتواند با کن فیکون کردن دلها، هدایت و کمال را در اختیار انسانها قرار دهد.
دقت در آنچه گذشت ما را به تصویر روشنتری از واسطه بودن امام در فیوضات و نورانیتها و معنای عمیقتری از مقام امامت خواهد رساند. به هر میزان که خود را به امام نزدیک کنیم و با او پیوند معنوی برقرار سازیم، بهرۀ بیشتری از این نورانیت و معنویت خواهیم برد. آیا این گونه نمیتوان تاثیر شگفتانگیز گریه و عزاداری برای سیدالشهداء را در کمال و سعادت انسان توجیه کرد؟