Tot ce a fost publicat pe canalul de Telegram „Kalam”, păstrat aici integral și actualizat automat.
أُولَئِكَ جَزَاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ ﴿۱۳۶﴾ آنها پاداششان آمرزشی است از جانب خداوندگارشان و باغ‌هایی که از زیرشان جوی‌ها روان است در حالی که در آنها جاودانه خواهند بود. و چه خوب است پاداش اهل عمل! توضیح معنای «نعم»…
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُضَاعَفَةً وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿۱۳۰﴾ ای کسانی که ایمان آورده‌اید، ربا را در حالی که چندین و چند برابر می‌شود نخورید و از خدا پروا کنید، باشد که رستگار شوید. توضیح معنای «أضعاف» در ترجمهٔ آیهٔ ۲۴۵ سورهٔ بقره گذشت. تعبیر «أضعافاً…
وَمَا جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرَى لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُمْ بِهِ وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ ﴿۱۲۶﴾ و خدا آن را جز به‌عنوان مژده‌ای برای شما قرار نداد، تا دل‌هاتان با آن آرام گیرد؛ وگرنه آن حمایت اصلی جز از جانب خدای عزتمند فرزانه نخواهد بود. با توجه به سیاق آیات و…
إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ ﴿۱۲۰﴾ اگر به شما خیری برسد ناخرسندشان می‌کند و اگر گزندی بر شما وارد شود بدان شاد شوند. ولی اگر شکیبا باشید و پروا کنید، نیرنگشان…
تقریباً همهٔ مفسران و مترجمان قرآن «ذات الصدور» در عبارت «إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ» را که بارها در قرآن به‌کار رفته، به‌معنای «درون سینه‌ها» یا مفاهیمی شبیه آن دانسته‌اند. این در حالی است که هیچ دلیل و شاهد لغوی یا قرآنی بر اینکه واژهٔ «ذات» به‌معنی «درون» باشد در دست نیست. آنچه منابع لغت دربارهٔ کلمهٔ…
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۱۱۶﴾ به‌راستی کسانی که حقپوشی کردند، هرگز نه دارایی‌هایشان و نه فرزندانشان هیچ نیازی از آنها را در قبال خدا برطرف نمی‌سازد و ایشان اهل آتش‌اند و در آن جاودانه…
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ ﴿۱۱۰﴾ شما بهترین امتی بودید که برای مردم پدیدار شده است؛ به پسند عرف فرمان می‌دهید و…
وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿۱۰۵﴾ و همچون کسانی که از هم جدا شدند و پس از آنکه دلایل روشن برایشان آمد اختلاف پیدا کردند نباشید. و آنان عذابی بزرگ خواهند داشت. معنای «تفرّق» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۰۳ همین سوره بیان شد. يَوْمَ…
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ ﴿۱۰۰﴾ ای کسانی که ایمان آورده‌اید، اگر دسته‌ای از کسانی که به آنها کتاب داده شده است را فرمان برید شما را پس از ایمان آوردنتان به حالت حقپوشی باز می‌گردانند. «کافرین» حال از «کُم» و…
قُلْ صَدَقَ اللَّهُ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ﴿۹۵﴾ بگو: «خدا راست گفته است. پس از آیین ابراهیم که حق‌طلب بود و از مشرکان نبود پیروی کنید.» توضیح معنای «ملّة» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۲۰ سورهٔ بقره بیان شد. إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا…
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ ﴿۹۰﴾ همانا کسانی که پس از ایمان آوردنشان حقپوشی کردند و حق‌پوشیشان فزونی یافت، هرگز توبهٔ آنها پذیرفته نخواهد شد و هم ایشان‌اند گمراهان. مادهٔ «زید» وقتی به باب افتعال می‌رود معنای مطاوعه…
قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَالنَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ﴿۸۴﴾ بگو: «به خدا و آنچه بر ما فرو فرستاده شد و آنچه بر…
مَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِبَادًا لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتَابَ وَبِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ ﴿۷۹﴾ هیچ بشری را روا نیست که خدا به او کتاب و مأموریت و پیامبری دهد، پس به…
يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ ﴿۷۴﴾ هر که را بخواهد به رحمتش ویژه گرداند و خدا دارای افزون‌بخشی سترگ است. توضیح معنای «یختص» و «عظیم» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۰۵ سورهٔ بقره گذشت. وَمِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَمِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ…
وَدَّتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ ﴿۶۹﴾ گروهی از اهل کتاب دوست دارند شما را گمراه کنند، در صورتی که جز خودشان را به گمراهی نمی‌اندازند، ولی درک نمی‌کنند. مادهٔ «ودد» به‌معنی «دوست داشتن» است. «طائفة» از مادهٔ «طوف» به‌معنی «حرکت کردن گرد…
فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ ﴿۶۳﴾ اما اگر رویگردان شدند، به‌راستی خدا به (حال) مفسدان داناست. توضیح معنای «تولّي» در ترجمهٔ آیهٔ ۸۳ سورهٔ بقره گذشت. قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ…
ذَلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ ﴿۵۸﴾ آن را که از نشانه‌ها و یادنامهٔ قطعیت‌یافته است بر تو تلاوت می‌کنیم. «ذلک» به‌معنای «آن» و برای اشاره به دور یا موضوعی باعظمت است. توضیح معنای «تلاوت» در ترجمهٔ آیهٔ ۴۴ سورهٔ بقره گذشت. آنچه اغلب مترجمان به‌عنوان معنای آیه ذکر کرده‌اند، ترجمهٔ عبارت…
فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ﴿۵۲﴾ پس چون عیسی به حقپوشی آنها پی برد گفت: «چه کسانی حامیان من‌‌اند به‌سوی خدا؟» حواریان گفتند: «ماییم حامیان خدا. به خدا ایمان آوردیم و شاهد…
قَالَتْ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ قَالَ كَذَلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ﴿۴۷﴾ گفت: «ای خداوندگار من، چگونه فرزندی داشته باشم در حالی که هیچ بشری با من رابطه نداشته است؟» گفت: «بدان‌سان خدا آنچه را بخواهد می‌آفریند. او وقتی…
وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ ﴿۴۲﴾ و آن‌گاه که فرشتگان گفتند: «ای مریم، به‌راستی خدا تو را برگزیده و پاک ساخته و از میان زنان چهانیان برگزیده است. توضیح معنای «اصطفی علی» در ترجمهٔ آیهٔ ۲۴۷ سورهٔ بقره و توضیح معنای «العالمین» در…
فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ ﴿۳۷﴾ پس خداوندگارش او را…
إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ ﴿۳۳﴾ به‌راستی خدا آدم و نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را از میان جهانیان برگزید. در ترجمهٔ آیهٔ ۲۴۷ سورهٔ بقره توضیح داده شد که چرا وقتی «اصطفی علی» بر سر جمع بیاید باید آن را «برگزیدن از میان ...» ترجمه کرد. ذُرِّيَّةً…
لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ ﴿۲۸﴾ مؤمنان نباید حق‌پوشان را به‌جای مؤمنان به‌عنوان گردانندهٔ امور خود برگزینند -…
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُدْعَوْنَ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ ﴿۲۳﴾ آیا کسانی را که بهره‌ای از کتاب به آنها داده شده است ندیدی که به کتاب خدا فرا خوانده می‌شوند تا میانشان داوری کند، آن‌گاه گروهی از آنها در حالی…