یادداشت‌ها#۲۴۶۲

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۱۱۶ تا ۱۱۹ سورهٔ آل‌عمران

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۱۱۶﴾
به‌راستی کسانی که حق‌پوشی کردند، هرگز نه دارایی‌هایشان و نه فرزندانشان هیچ نیازی از آنها را در قبال خدا برطرف نمی‌سازد و ایشان اهل آتش‌اند و در آن جاودانه خواهند بود.

معنای ترکیب‌های اصطلاحی «اغناء عن أحد» و «اغناء من شيء» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۰ همین سوره توضیح داده شد.

مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ﴿۱۱۷﴾
داستان آنچه در این زندگی دنیا هزینه می‌کنند به داستان بادی می‌ماند که در آن سوزی است و به محصول کشاورزی گروهی که به خود ستم کرده‌اند زده و آن را نابود ساخته است. و خدا به آنها ستم نکرده، بلکه آنان به خود ستم می‌کنند.

توضیح معنی «مثل» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۷ سورهٔ بقره گذشت.
«صرّ» به‌معنی «بروز شدّت در هر موضوعی» است و وقتی دربارهٔ باد به‌کار می‌رود، مفهوم «سوز» را می‌رساند که برخلاف نظر اغلب مترجمان، اعم از سرما یا گرماست.
معنای «حرث» و تفاوت آن با دیدگاه مشهور در ترجمهٔ آیهٔ ۲۲۳ سورهٔ بقره توضیح داده شد.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ ﴿۱۱۸﴾
ای کسانی که ایمان آورده‌اید از غیر خودتان صاحب سرّی بر نگیرید؛ آنها از هیچ ضربه‌ای به شما فروگذار نمی‌کنند و دوست دارند شما گرفتار دشواری و آشفتگی شوید. کینه و دشمنی از باز شدن‌های دهانشان معلوم شده و آنچه سینه‌هاشان نهان می‌دارد بزرگ‌تر است. به‌راستی اگر درک کنید، ما نشانه‌ها را به‌روشنی برایتان بیان کرده‌ایم.

«بطانة» مصدر و بیان مبالغه‌آمیز از مادهٔ «بطن» به‌معنی «بسیار درونی» است که برای اشاره به «فرد محرم و قابل اعتماد» به‌کار می‌رود؛ همان‌گونه که برای «آستری لباس» نیز استفاده می‌شود.
«یألون» از مادهٔ «ألو» به‌معنی «سستی و کوتاهی کردن» است.
«خبال» به‌معنی «تباهی و ضعف» و مجموع عبارت، کنایه از «ضربه زدن برای ایجاد مشکل و نابسامانی» است.
«عنتّم» از مادهٔ «عنت» به‌معنی «قرار گرفتن در مشقت همراه با اختلال» است.
«بدت» از مادهٔ «بدو» به‌معنی «آشکار شدن ناخودآگاه و طبیعی» است که معمولاً برای بیان آن از تعبیر «معلوم شدن» استفاده می‌شود.
«فوه» بر حالت «باز بودن دهان» و «فم» بر بسته بودن آن دلالت دارد.

هَا أَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ﴿۱۱۹﴾
به‌هوش باشید! این شمایید که با آنکه آنها دوستتان ندارند، دوستشان دارید و به کتاب، هر چه باشد، ایمان می‌آورید. و هر گاه با شما روبرو شوند گویند: «ایمان آوردیم.» و چون خلوت کنند از خشمِ بر شما سرانگشتان را می‌گزند. بگو: «از خشمتان بمیرید!» به‌راستی خدا به آنچه اختیار سینه‌ها را دارد داناست.

«کتاب» در اینجا به‌صورت مفرد آمده و ضمیر «کلّه» که به آن باز می‌گردد نیز مفرد است؛ لذا الف و لام آن نه بیانگر استغراق، بلکه بیانگر جنس است. بر این اساس ترجمهٔ رایج آن به‌صورت جمع، ترجمهٔ دقیقی به‌نظر نمی‌رسد.
«أنامل» جمع «أنمَلة» به‌معنی «بند اول انگشت» است.
«ذات» مؤنث «ذا» و «ذو» است و کاربردهای متعدد آن در قرآن نشان می‌دهد همه‌جا به معنای لغوی یعنی «صاحب و دارنده» به‌کار رفته است و دلیلی ندارد اینجا آن را متفاوت معنی کنیم. توضیح بیشتر این نکته در یادداشتی جداگانه تقدیم می‌شود.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۳:۱۱۶–۱۱۹

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».