Tot ce a fost publicat pe canalul de Telegram „Kalam”, păstrat aici integral și actualizat automat.
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ فَسَيُنْفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ وَالَّذِينَ كَفَرُوا إِلَىٰ جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ ﴿٣٦﴾ بی‌تردید کسانی که حق‌پوشی کردند، دارایی‌هایشان را برای بازداشتن از راه خدا هزینه می‌کنند؛ آری، هزینه‌اش…
وَاعْلَمُوا أَنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ ﴿٢٨﴾ و بدانید که دارایی‌ها و فرزندانتان وسیله‌ای برای آزمایش است و خداست که پاداشی سترگ نزد اوست. معنی «فتنه» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۹۱ سورهٔ بقره بیان شد. به‌منظور ایجاد تفاوت میان «کبیر» و «عظیم»، واژهٔ نخست را «بزرگ» و دومی…
وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ قَالُوا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ ﴿٢١﴾ و مانند کسانی نباشید که گفتند: «شنیدیم»، در حالی که نمی‌شنیدند. إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ ﴿٢٢﴾ بی‌تردید بدترین جنبندگان نزد خدا کرها و لال‌هایی‌اند که درک نمی‌کنند. معنای «دابّة» در…
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ شَاقُّوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ ۚ وَمَنْ يُشَاقِقِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ ﴿١٣﴾ آن بدین سبب است که آنها راه اختلاف و جدایی از خدا و فرستاده‌اش را در پیش گرفتند و هر که به اختلاف و جدایی از خدا و فرستاده‌اش رو آورد، بی‌تردید خدا پیامدهای سختی را در نظر می‌گیرد. توضیح…
وَإِذ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحدَى الطّائِفَتَينِ أَنَّها لَكُم وَتَوَدُّونَ أنَّ غَيرَ ذَاتِ الشَّوكَةِ تَكونُ لَكُم وَيُرِيدُ اللَّهُ أَن يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَيَقطَعَ دَابِرَ الْكَافِرينَ ﴿٧﴾ و آن‌گاه که خدا به شما وعده می‌داد که یکی از دو دسته از آنِ شما خواهد بود و شما دوست داشتید آنکه بدون سلاح است از آنِ…
بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ به‌نام خدای مهربار مهربان. توضیحات مربوط به ترجمهٔ بسم الله در ابتدای سورهٔ حمد گذشت. يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿١﴾ از تو دربارهٔ…
وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿٢٠٠﴾ و اگر از جانب شیطان بددلی شدیدی به دلت افتاد، به خدا پناه ببر که به‌راستی او شنوا و داناست. مادهٔ «نزغ» به‌معنی «القای شر و فساد در دل» است که می‌تواند از طریق وسوسه، کلام یا رفتار باشد. بنا بر این، نظر اغلب مترجمان که…
أَيُشْرِكُونَ مَا لَا يَخْلُقُ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ ﴿١٩١﴾ آیا آنچه را که چیزی نمی‌آفریند، شریک قرار می‌دهند؛ در حالی که خودشان آفریده می‌شوند؟ خوب است در ترجمه به مفرد بودن «لا یخلق» و جمع و حال بودن «یخلقون» توجه شود. وَلَا يَسْتَطِيعُونَ لَهُمْ نَصْرًا وَلَا أَنفُسَهُمْ يَنصُرُونَ ﴿١٩٢﴾ و نه می‌توانند حمایتی…
مَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَيَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ ﴿١٨٦﴾ کسی را که خدا گمراه سازد، هیچ راهبری نخواهد داشت؛ و آنان را در حالی که سرگردان‌اند، در گردنکشی خود وا می‌نهد. «في طغیانهم» متعلق به «نذرهم» و «یعمهون» حال است و باید بر همین اساس ترجمه شود. يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ…
وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ فَادْعُوهُ بِهَا وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَائِهِ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿١٨٠﴾ و نیکوترین نام‌ها تنها از آنِ خداست؛ پس با آنها بخوانیدش و کسانی را که دربارهٔ نام‌هایش کج‌روی می‌کنند رها کنید؛ به‌زودی به سزای آنچه انجام می‌دادند خواهند رسید. «حسنی» مؤنث…
أَوْ تَقُولُوا إِنَّمَا أَشْرَكَ آبَاؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ ﴿١٧٣﴾ یا بگویید: «جز این نیست که پدرانمان پیش از این شرک ورزیدند و ما دودمانی پس از آنان بودیم؛ پس آیا ما را به‌خاطر آنچه پایه‌گذاران باطل انجام دادند نابود می‌کنی؟» «مبطل» یعنی «کسی…
وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴿١٦٧﴾ و هنگامی که خداوندگارت رضایت داد که حتماً حتماً تا روز قیامت بر آنها کسی را برانگیزد که عذاب بدی را بر ایشان تحمیل کند. به‌راستی…
فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَظْلِمُونَ ﴿١٦٢﴾ ولی از بینشان آنها که ستم کردند، سخنی را جایگزین ساختند که با آنچه به ایشان گفته شده بود، تفاوت داشت؛ پس به‌خاطر ستمی که می‌ورزیدند، بر آنان از آسمان عذابی هول‌آور…
الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ…
إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَكَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ ﴿١٥٢﴾ به‌راستی کسانی که گوساله را برگزینند، به‌زودی خشمی از جانب خداوندگارشان و ذلتی در زندگی دنیا دامنگیرشان خواهد شد؛ و بدان‌سان دروغ‌بافان را مجازات می‌کنیم. اگرچه فعل…
سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ ﴿١٤٦﴾…
وَإِذْ أَنجَيْنَاكُم مِّنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ يُقَتَّلُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ وَفِي ذَلِكُم بَلَاءٌ مِّن رَّبِّكُمْ عَظِيمٌ ﴿١٤١﴾ و آن‌گاه که شما را از آل فرعون رهایی بخشیدیم، که بد عذابی را بر شما تحمیل می‌کردند؛ پسرانتان را می‌کشتند و زنانتان را زنده نگه می‌داشتند؛…
وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوا يَا مُوسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَائِيلَ ﴿١٣٤﴾ و هنگامی که عذاب هول‌آور بر سرشان آمد، گفتند: «ای موسی، بر اساس آن تعهدی که خداوندگارت نزد تو دارد، به‌خاطر ما از او…
قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ ﴿١٢٨﴾ موسی به قومش گفت: «از خدا یاری بجویید و شکیبا باشید که به‌راستی این سرزمین از آنِ خداست و آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد به ارث می‌رساند و سرانجامِ کار، از…
قَالُوا آمَنَّا بِرَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿١٢١﴾ گفتند: «ما به خداوندگار جهانیان ایمان آوردیم». توضیح معنای «ربّ» و «العالمین» در ترجمهٔ آیهٔ نخست سورهٔ فاتحه بیان شد. رَبِّ مُوسَىٰ وَهَارُونَ ﴿١٢٢﴾ خداوندگار موسی و هارون. قَالَ فِرْعَوْنُ آمَنتُم بِهِ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّ هَٰذَا لَمَكْرٌ مَّكَرْتُمُوهُ فِي…
وَجَاءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قَالُوا إِنَّ لَنَا لَأَجْرًا إِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغَالِبِينَ ﴿۱۱۳﴾ و جادوگران نزد فرعون آمدند؛ گفتند: «اگر ما پیروز باشیم، به‌راستی حتماً پاداشی خواهیم داشت؟» خوب است در ترجمه به «انّ» و «لام تأکید» و استفاده از «کنّا» به‌جای تعابیر دیگری که به‌معنی «پیروز شدن» است توجه شود. قَالَ…
قَالَ إِن كُنتَ جِئْتَ بِآيَةٍ فَأْتِ بِهَا إِن كُنتَ مِنَ الصَّادِقِينَ ﴿١٠٦﴾ گفت: «اگر در حدی هستی که با نشانه‌ای آمده‌ای، پس - اگر از راستگویانی - آن را بیاور.» به‌منظور بازتاب تفاوت «کنت جئت» با «قد جئت» و با توجه به اینکه «کان» می‌تواند به جایگاه وجودی اشاره داشته باشد، از تعبیر «در حدی هستی» استفاده شد.…
أَوَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرَىٰ أَن يَأْتِيَهُم بَأْسُنَا ضُحًى وَهُمْ يَلْعَبُونَ ﴿٩٨﴾ و آیا مردم آبادی‌ها خیالشان از این راحت است که هنگام روشنایی روز در حالی که بازی می‌کنند، ناملایمات سختمان به سراغشان بیاید؟ «ضحى» به‌معنای «زمان بالا آمدن خورشید و گسترش نور آن و روشن شدن روز» است. أَفَأَمِنُوا مَكْرَ اللَّهِ فَلَا…
الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَأَن لَّمْ يَغْنَوْا فِيهَا الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَانُوا هُمُ الْخَاسِرِينَ ﴿٩٢﴾ کسانی که شعیب را تکذیب کردند، گویی با رفاه در آن سکونت نداشتند؛ کسانی که شعیب را تکذیب کردند، هم ایشان زیانکار بودند. مادهٔ «غني» به معنای «بی‌نیازی» است؛ ولی از آنجا که محل سکونت از مهم‌ترین عوامل…