یادداشت‌ها#۳۱۶۱

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۱ تا ۶ سورهٔ انفال

بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
به‌نام خدای مهربار مهربان.

توضیحات مربوط به ترجمهٔ بسم الله در ابتدای سورهٔ حمد گذشت.

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿١﴾
از تو دربارهٔ آنچه به اموال عمومی افزوده می‌شود می‌پرسند؛ بگو: «هر چه به اموال عمومی افزوده می‌شود از آنِ خدا و فرستاده است؛ پس، از خدا پروا داشته باشید و آنچه را اختیاردار روابط میان شماست، اصلاح کنید؛ و اگر مؤمنید، از خدا و فرستاده‌اش فرمان برید.»

«أنفال» جمع «نفل» است که در اصل، مفهوم «بخشش افزون‌تر از اصل» را بیان می‌کند و بر همین اساس برای غنائم جنگی، اموال بدون مالک مشخص، معادن و مانند آن که به ثروت‌های عمومی افزوده می‌شوند به‌کار می‌رود. نماز «نافله» را نیز از آن جهت که افزون بر وظیفهٔ اصلی است، این‌گونه نامگذاری کرده‌اند.
توضیح معنی «ذات» و دلیل نادرستی برداشت مشهور مفسران و مترجمان از برخی کاربردهای قرآنی آن، در ترجمهٔ آیهٔ ۱۱۹ سورهٔ آل‌عمران بیان شد.

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ ﴿٢﴾
جز این نیست که مؤمنان کسانی‌اند که چون خدا یاد شود، دل‌هایشان آشفته و نگران گردد و چون نشانه‌های او بر آنان تلاوت شود، آن نشانه‌ها ایمانشان را افزایش دهد و بر خداوندگارشان تکیه و اعتماد می‌کنند.

مادهٔ «وجل» به‌معنای «آشفتگی همراه با نگرانی» است و با «ترس» که اغلب مترجمان در ترجمهٔ خود آورده‌اند تفاوت دارد.
توضیح معنای «تلاوت» در ترجمهٔ آیهٔ ۴۴ سورهٔ بقره بیان شد.
فاعل «زادت» ضمیری است که به «آیات» باز می‌گردد و با توجه به اینکه مرجع این ضمیر در ترجمهٔ فارسی مشخص نمی‌شود، ناچاریم «نشانه‌ها» را دوباره دوباره ذکر کنیم.

الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ ﴿٣﴾
همان کسانی که نماز را برپا می‌دارند و از آنچه به ایشان روزی‌ داده‌ایم انفاق می‌کنند.

توضیح معنای «انفاق» در ترجمهٔ آیهٔ سوم سورهٔ بقره بیان شد.

أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ ﴿٤﴾
ایشان‌اند آن مؤمنان راستین؛ آنان نزد خداوندگارشان درجاتی خواهند داشت و آمرزشی و روزی کریمانه‌ای.

در ترجمه باید به نکره بودن «درجات» و «مغفرة» و «رزق» توجه شود.

كَمَا أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَإِنَّ فَرِيقًا مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكَارِهُونَ ﴿٥﴾
همان‌گونه که خداوندگارت تو را بر مبنایی درست از خانه‌ات بیرون آورد، با آنکه گروهی از مؤمنان سخت ناخشنود بودند.

لام تأکید در «لکارهون» می‌تواند بر شدت کراهت دلالت داشته باشد.

يُجَادِلُونَكَ فِي الْحَقِّ بَعْدَمَا تَبَيَّنَ كَأَنَّمَا يُسَاقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَهُمْ يَنْظُرُونَ ﴿٦﴾
پس از آنکه حقیقت روشن شده، چنان دربارهٔ آن با تو بگومگو می‌کنند که گویی در حالی که خودشان ناظرند، به‌سوی مرگ رانده می‌شوند.

«مجادله» به‌معنی «استدلال و بحث مستمر برای اثبات حرف خود» است که در تعابیر رایج به آن «بگومگو» می‌گویند.
با توجه به تفاوت سیاق عبارات در زبان فارسی و عربی، در ترجمه، جای ضمیر مقدر در فعل «تبیّن» با مرجعش که «الحقّ» باشد، تغییر داده شد.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۸:۱–۶

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».