Tot ce a fost publicat pe canalul de Telegram „Kalam”, păstrat aici integral și actualizat automat.
وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلَى مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظِيمًا ﴿۱۵۶﴾ و بهخاطر حق‌پوشی آنها و سخنشان بر ضد مریم که به‌شدت بهت‌آور بود. «بهتاناً» مفعول مطلق «باهتین» مقدّری است که نقش حال را برای ضمیر «قولهم» ایفا می‌کند و باید بر همین اساس ترجمه شود. «عظیم» را همه‌جا «سترگ» ترجمه کردیم، ولی با توجه به ساختار و ترکیب…
إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا ﴿۱۵۰﴾ به‌راستی کسانی که نسبت به خدا و فرستادگانش حق‌پوشی می‌کنند و می‌خواهند میان خدا و فرستادگان او فرق…
مُذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذَلِكَ لَا إِلَى هَؤُلَاءِ وَلَا إِلَى هَؤُلَاءِ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا ﴿۱۴۳﴾ در حالی که در آن میان بلاتکلیف‌اند، نه به سمت اینهایند و نه به سمت آنها. و هر کس خدا گمراهش کند، هرگز راهی برایش نخواهی یافت. «تذبذب» از مادهٔ «ذبب» به‌معنی «دفاع به‌قصد حمایت» است و تکرار…
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلًا ﴿۱۳۷﴾ به‌راستی کسانی که ایمان آورده، سپس حق‌پوشی کردند، آن‌گاه ایمان آورده و باز حق‌پوشی کردند و بر حق‌پوشی خود افزودند، خدا نه بنا دارد آنها را بیامرزد و نه…
وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَإِيَّاكُمْ أَنِ اتَّقُوا اللَّهَ وَإِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ غَنِيًّا حَمِيدًا ﴿۱۳۱﴾ و آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است از آنِ خداست…
وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا ﴿۱۲۵﴾ و چه کسی دینش نیکوتر است از آن کس که رویش را در حالی که نیکوکار باشد، تسلیم خدا سازد و از آیین حق‌طلبانهٔ ابراهیم پیروی کند؟ و خدا ابراهیم را به‌عنوان دوستی…
إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِنَاثًا وَإِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَانًا مَرِيدًا ﴿۱۱۷﴾ به‌جای او جز مؤنث‌هایی را نمی‌خوانند و جز شیطانی سرکش را نمی‌خوانند. «اناث» جمع «انثی» در اصل به‌معنی «نرم و ملایم» است و به همین مناسبت برای جنس مؤنث به‌کار می‌رود. اگرچه برای این تعبیر می‌توان از معادل‌هایی چون «زنان» یا…
وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا ﴿۱۱۱﴾ و هر کس در پی به‌دست آوردن نوعی کوتاهی باشد، تنها آن را به‌زیان خودش به‌دست می‌آورد. و خدا همواره دانا و فرزانه است. توضیح معنای «اثم» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۷۳ سورهٔ بقره گذشت. بر این اساس، ترجمهٔ رایج و مشهور عبارت به…
فرا رسیدن سال نو و بهار طبیعت را به همراهان عزیز تبریک عرض می‌کنم و سالی سرشار از خیر و برکت را در پرتو انوار قرآن برای آنان آرزومندم. فَإِذا قَضَيتُمُ الصَّلاةَ فَاذكُروا اللّهَ قِيامًا وَقُعودًا وعَلى جُنوبِكُم فَإِذا اطمَأنَنْتُم فَأقيمُوا الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا…
إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا فَأُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيرًا ﴿۹۷﴾ به‌راستی کسانی که فرشتگان جانشان را در حالی که به خود ستم…
وما كان لِمؤمنٍ أن يقتلَ مؤمِنًا إلّا خَطَأً ومن قتَل مؤمنًا خطَأً فتحريرُ رقبَةٍ مؤمِنةٍ وديةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهلهِ إلَّا أَن يَصَّدَّقوا فإن كانَ من قَومٍ عدُوٍّ لَكُم وهُو مُؤمنٌ فَتَحرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤمِنَةٍ وَإِن كَانَ مِن قَومٍ بينكُم وبينهم ميثاقٌ فَديةٌ مُسَلَّمةٌ إِلى أَهلهِ وَتَحريرُ رَقَبةٍ مُؤمنةٍ فَمن…
فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ وَاللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوا أَتُرِيدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا ﴿۸۸﴾ پس شما را چه شده است که دربارهٔ منافقان دو دسته شده‌اید؟ در حالی که خدا آنان را بهخاطر آنچه به‌دست آوردند وارونه ساخت. آیا…
فَقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَاللَّهُ أَشَدُّ بَأْسًا وَأَشَدُّ تَنْكِيلًا ﴿۸۴﴾ پس در راه خدا پیکار کن که جز دربارهٔ خودت تکلیفی نداری و مؤمنان را یک‌دله کن! چه‌بسا خدا ناملایمات کسانی را که حق‌پوشی کردند از…
وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَاللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا ﴿۸۱﴾ و می‌گویند: «اطاعت!» ولی چون از نزد تو بیرون آمده و جلوه‌گر شوند، گروهی از آنان شبانه برخلاف آنچه…
الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُوا أَوْلِيَاءَ الشَّيْطَانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا ﴿۷۶﴾ کسانی که ایمان آورده‌اند در راه خدا می‌جنگند و کسانی که حق‌پوشی کرده‌اند در راه جلوه‌گاه گردنکشی پیکار می‌کنند؛ پس با…
وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيدًا ﴿۷۲﴾ و به‌راستی از میان شما کسی است که امروز و فردا می‌کند؛ پس اگر مصیبتی به شما برسد، می‌گوید: «خدا بر من نعمت بخشیده است که همراه آنان حاضر نبودم.» «تبطئة» از مادهٔ «بطؤ»…
وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِيَارِكُمْ مَا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٌ مِنْهُمْ وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا مَا يُوعَظُونَ بِهِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتًا ﴿۶۶﴾ و اگر بر آنان مقرر کنیم که خودتان را بکشید یا از سرزمینتان بیرون روید، جز اندکی از ایشان…
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا ﴿۶۰﴾ آیا ندیدی کسانی را که به خیال خود فکر می‌کنند به آنچه…
أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنَا آلَ إِبْرَاهِيمَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَآتَيْنَاهُمْ مُلْكًا عَظِيمًا ﴿۵۴﴾ یا مگر به مردم بهخاطر آنچه خدا از افزون‌بخشی خود به آنها داده است، حسادت می‌ورزند؟ که البته ما به خاندان ابراهیم کتاب و حکمت داده‌ایم و به آنها فرمانروایی…
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا ﴿۴۸﴾ به‌راستی خدا اینکه به او شرک ورزیده شود را نمی‌آمرزد، ولی جز آن را برای هر کس بخواهد می‌آمرزد. و هر کس به خدا شرک ورزد، قطعاً با دروغ بستن، کوتاهی سترگی را مرتکب شده…
قرآن در آیهٔ ۱۰۴ سورهٔ بقره از مؤمنان می‌خواهد به‌جای «راعنا» بگویند: «انظرنا». اغلب مفسران و مترجمان «راعنا» را به‌معنی «مراعات ما را بکن» دانسته و توجه خود را در بیان پیام این آیه بر روایاتی متمرکز ساخته‌اند که به کاربرد اهانت‌آمیز این واژه در زبان یهودیان اشاره دارد. آنها بر همین اساس، «انظرنا» را تعبیری محترمانه…
مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ…
فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا ﴿۴۱﴾ پس چگونه خواهند بود وقتی که از هر امتی گواهی بیاوریم و تو را به‌عنوان گواه بر آنان حاضر کنیم؟ تعبیر «فکیف» به قرینهٔ سیاق جمله به‌معنی «چه حالی خواهند داشت» و کنایه از هشدار نسبت به شرایط سخت پیش روی آنهاست. يَوْمَئِذٍ…
وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا ﴿۳۵﴾ و اگر از رخ دادن ستیزه‌ای میان آنها بیم داشتید، پس یک داور از خانوادهٔ مرد و یک داور از خانوادهٔ زن بگمارید که اگر قصد اصلاح…