یادداشت‌ها#۲۶۰۵

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۴۸ تا ۵۳ سورهٔ نساء

إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا ﴿۴۸﴾
به‌راستی خدا اینکه به او شرک ورزیده شود را نمی‌آمرزد، ولی جز آن را برای هر کس بخواهد می‌آمرزد. و هر کس به خدا شرک ورزد، قطعاً با دروغ بستن، کوتاهی سترگی را مرتکب شده است.

توضیح معنای «اثم» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۷۳ سورهٔ بقره گذشت.
«افترا» به‌معنی «بر ساختن چیزی به دروغ و بر خلاف حق» است.

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا ﴿۴۹﴾
آیا کسانی که خود را به پاکی و رشدیافتگی می‌ستایند ندیدی؟ این در حالی است که خدا به هر کس بخواهد پاکی و رشدیافتگی می‌دهد؛ و به‌اندازهٔ رشتهٔ نازکی به آنها ستم نخواهد شد.

«تزکیه» به‌معنی «پاک کردن و رشد دادن»‌ است و «تزکیهٔ نفس» یعنی «خودسازی»؛ ولی این عنوان وقتی ارزشمند است که در عمل تحقق یابد، نه اینکه در ادعا مطرح شود. سیاق این آیه و آیهٔ ۳۲ سورهٔ نجم نشان می‌دهد منظور از «تزکیهٔ نفس» در آنها «خودستایی» است و نه «خودسازی».
«فتیل» از مادهٔ «فتل» به‌معنی «پیچیدن» است و «مفتول» و «فتیلة» هم به‌خاطر تشکیل شدن از اجزایی به‌ هم پیچیده با این ماده ارتباط پیدا کرده‌اند. واژهٔ «فتیل» اگرچه برای «رشتهٔ نازک میان شکاف هستهٔ خرما» نیز به‌کار می‌رود، ولی اختصاصی به آن ندارد و بر هر چیزی که به‌خاطر سستی به‌سادگی در هم پیچیده می‌شود یا برای استحکام باید پیچیده شود، قابل اطلاق است.

انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَكَفَى بِهِ إِثْمًا مُبِينًا ﴿۵۰﴾
بنگر چگونه بر خدا دروغ می‌بندند؛ و این خود، تقصیری آشکار است.

تعبیر «کفی به اثماً مبیناً» به‌صورت تحت‌اللفظی «این به‌عنوان تقصیری آشکار بس است» ترجمه می‌شود، ولی چنین ترکیبی در زبان فارسی کاربرد ندارد و باید از معادل کاربردی‌ترش استفاده کرد.

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَؤُلَاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا ﴿۵۱﴾
آیا کسانی را که بهره‌ای از کتاب به آنها داده شده است نمی‌بینی که به متکبر کم‌خرد و جلوه‌گاه گردنکشی ایمان می‌آورند و دربارهٔ کسانی که حق‌پوشی کردند می‌گویند: «آنها از کسانی که ایمان آوردند راه‌یافته‌ترند»؟

«جبت» ریشهٔ عبری دارد و مفهومش کاملاً منفی است؛ لذا نمی‌تواند نام خاصی برای بت و امثال آن باشد.
معنای «طاغوت» در ترجمهٔ آیات ۲۵۶ و ۲۵۷ سورهٔ بقره بیان شد و همهٔ کاربردهای قرآنیش به همان معنی است. بنا بر این باید آن را همچون «جبت» عنوانی کلی دانست که بر هر فرد خودکامه‌ای صدق می‌کند.

أُولَئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا ﴿۵۲﴾
آنها کسانی‌اند که خدا از رحمتش دورشان ساخته است؛ و هر کس خدا از رحمت خود دورش کند، هرگز برایش حمایت‌کننده‌ای نخواهی یافت.

توضیح معنای مادهٔ «نصر» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۳ سورهٔ آل‌عمران گذشت.

أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِنَ الْمُلْكِ فَإِذًا لَا يُؤْتُونَ النَّاسَ نَقِيرًا ﴿۵۳﴾
مگر آنان بهره‌ای از فرمانروایی دارند؟ که اگر چنین باشد، ارزنی به مردم نمی‌دهند.

«نقیر» از مادهٔ «نقر» به‌معنی «ضربهٔ خفیف» است و «منقار» پرندگان نیز به‌معنای ابزاری است که با آن نوک می‌زنند. بر این اساس «آنچه با هر نوک زدنی از زمین برداشته می‌شود» را «نقیر» می‌گویند که کنایه از مقدار بسیار کم است. نزدیک‌ترین تعبیر برای این مفهوم در زبان رایج فارسی «ارزن» است.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۴:۴۸–۵۳

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».