یادداشت‌ها#۲۶۲۹

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۸۱ تا ۸۳ سورهٔ نساء

وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَاللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا ﴿۸۱﴾
و می‌گویند: «اطاعت!» ولی چون از نزد تو بیرون آمده و جلوه‌گر شوند، گروهی از آنان شبانه برخلاف آنچه می‌گویی توطئه می‌کنند؛ و خدا آنچه را توطئه می‌کنند می‌نویسد. پس از آنان صرف نظر نما و بر خدا تکیه و اعتماد کن که خدا به‌عنوان تکیه‌گاه بس است.

«طاعة» در اینجا اصطلاحی است برای اعلام فرمانبرداری. در زبان متداول فارسی نیز برای این منظور از واژهٔ «اطاعت» استفاده می‌شود.
همان‌گونه که در ترجمهٔ آیهٔ ۲۵۰ سورهٔ بقره بیان شد، مادهٔ «برز» به‌معنی «جلوه‌گری بی‌سابقه» است؛ ولی آمدن حروف مختلف در کنار آن، مفاهیم متفاوتی را برای این جلوه‌گری پدید می‌آورد. در ترجمهٔ آیهٔ ۱۵۴ سورهٔ آل‌عمران بیان شد که این ماده وقتی همراه با «الی» به‌کار رود، مفهوم «رهسپار شدن به جایی برای جلوه‌گری» را می‌رساند. در اینجا نیز این ماده با «من» به‌کار رفته است که مفهوم «آشکار شدن و جلوه کردن پس از بیرون آمدن» را بیان می‌کند.
«بات» و «بیتوته» به‌معنی «شب را با کار یا استراحت سپری کردن» است و «تبییت» که متعدی همان ماده است برای «قرار دادن کاری در شب» به‌کار می‌رود. کاربرد همین صیغه به‌صورت «لنبیّتنّه» در آیهٔ ۴۹ سورهٔ نمل در معنای «شبانه به حساب او می‌رسیم و هلاکش می‌کنیم» نشان می‌دهد این واژه مفهوم کلی «ارتکاب شبانهٔ کاری زشت» را بیان می‌کند و با توجه به سیاق جملات، برای اقداماتی چون «توطئهٔ شبانه» یا «شبیخون» و مانند آن به‌کار می‌رود.
معنای «طائفة»‌در ترجمهٔ آیهٔ ۶۹ سورهٔ آل‌عمران بیان شد.
معنای مادهٔ «وکل» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۲۲ سورهٔ آل‌عمران گذشت.

أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا ﴿۸۲﴾
پس آیا به راز درستی قرآن پی نمی‌برند؟ این در حالی است که اگر از نزد غیر خدا بود، در آن اختلاف فراوانی می‌یافتند.

«تدبّر» بیانگر مفهوم مطاوعه از «تدبیر» است. «تدبیر» به‌معنی «اندیشیدن به عاقبت کار و تنظیم آن به‌گونه‌ای که سرانجام خوب و درستی داشته باشد» است و «تدبّر» یعنی «پی بردن به راز درست و حساب‌شده بودن یک موضوع و درک کردن جوانب آن». اما اغلب مترجمان «تدبّر» را «اندیشیدن» معنی کرده‌ و ناچار شده‌اند برایش «في» را در تقدیر بگیرند و عبارت را «(در) قرآن اندیشه نمی‌کنند» ترجمه کنند. این در حالی است که کاربردهای دیگر این تعبیر مانند «أفلم یدّبروا القول» در آیهٔ ۶۸ سورهٔ مؤمنون نیز بیانگر مفهوم «درک کردن» است و نه اندیشیدن.

وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا ﴿۸۳﴾
و اگر موضوعی از قبیل امنیت یا نگرانی برایشان پیش آید، آن را پخش می‌کنند؛ این در حالی است که اگر آن را به این فرستاده و به کسانی از خودشان که کار دستشان است ارجاع می‌دادند، قطعاً کسانی از آنها که در پی بیرون کشیدن چند و چونش باشند، از آن آگاه می‌شدند. و اگر افزون‌دهی خدا بر شما و رحمت او نبود، قطعاً جز اندکی از شیطان پیروی می‌کردید.

معنای «امر» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۱۷ سورهٔ بقره توضیح داده شد.
«استنباط» به‌معنی «بیرون کشیدن چیز یا نکته‌ای از درون و اعماق یک موضوع» است که استخراج آب از باطن زمین یکی از مصادیق آن به‌شمار می‌رود و بیرون کشیدن نکات یک متن یا موضوع نیز مصادیق دیگری از این مفهوم‌اند.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۴:۸۱–۸۳

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».