همهٔ مطالب کانال تلگرام «کلام»، به‌طور کامل و با به‌روزرسانی خودکار.
اغلب مترجمان و مفسران، عبارت «نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ» در آیهٔ ۲۲۳ سورهٔ بقره را «زنان شما کشتزار شمایند» ترجمه و تفسیر کرده‌اند؛ اما همانگونه که مرحوم مصطفوی در کتاب ارزشمند «التحقیق في کلمات القرآن الکریم» تذکر داده، «حرث» به‌معنی «کِشته‌های به ثمر رسیده» است و آیه می‌‌خواهد بگوید: «زنان موجب آرامش و شادی‌اند…
في الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُم خَيرٌ وَإِنْ تُخَالِطوهُمْ فَإِخوَانُكُمْ وَاللّهُ يَعْلَمُ الْمُفسِدَ مِنَ الْمُصلِحِ وَلَو شاءَ اللَّهُ لَأَعنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ ﴿۲۲۰﴾ (تا اندیشه کنید) در دنیا و آخرت؛ و از تو دربارهٔ یتیمان می‌پرسند. بگو: «سامان بخشیدن…
يسألونَك ماذا يُنفقُون قُل ما أنْفقتُم من خيرٍ فللوالدينِ والأقربينَ واليتامَى والمساكِينِ وابنِ السَّبِيلِ وما تَفعلوا مِن خَيرٍ فإِنّ اللّه به عليمٌ ﴿۲۱۵﴾ از تو می‌پرسند چه چیزی را انفاق می‌کنند. بگو: «هر چیز خوبی را که انفاق کنید از آنِ پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده است و هر کار خوبی که…
هلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِكَةُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ وَإِلَى اللَّهِ تَرْجِعُ الْأُمُورُ ﴿۲۱۰﴾ آیا منتظرند تا مگر خدا و فرشتگان در سایه‌بان‌هایی از ابر به‌سوی آنها بیایند و کار یک‌سره شود؟ و همهٔ امور به خدا باز می‌گردد. مادهٔ «نظر» اگر بدون «الی» متعدی شود…
واذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَى وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ﴿۲۰۳﴾ و خدا را در روزهایی اندک‌شمار یاد کنید؛ پس هر کس در دو روز زودتر انجام دهد برایش کوتاهی شمرده…
الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي الْحَجِّ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ ﴿۱۹۷﴾ حج ماه‌هایی مشخص است؛ پس هر کس در این ماه‌ها حج را تعیین کرده…
الشَّهرُ الحَرامُ بِالشَّهرِ الحَرامِ وَالحُرُمَاتُ قِصَاصٌ فَمَنِ اعتَدَى عَلَيكُم فَاعتَدُوا عَلَيهِ بِمِثلِ مَا اعتَدَى عَلَيكُم وَاتَّقُوا اللَّه واعلمُوا أَنّ اللَّه مع المُتّقِينَ ﴿۱۹۴﴾ ماه حرام در برابر ماه حرام و حرمت‌ها مقابله به مثل؛ پس هر کس به شما تعدّی کرد شما نیز به مانند آنچه به شما تعدّی کرده است بر او…
ولَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿۱۸۸﴾ و دارایی‌هایتان را در میان خود به ناحق نخورید و آن را به‌عنوان رشوه به حکمرانان ندهید تا بخشی از اموال مردم را در حالی که می‌دانید با کوتاهی و…
اغلب مترجمان قرآن «توّاب» بودن خدا را «توبه‌پذیر» بودن او ترجمه کرده‌اند؛ ولی با توجه به آیهٔ «تاب علیهم لیتوبوا» (توبه، ۱۱۸) که توبهٔ بندگان را نتیجه و اثر توبهٔ خدا می‌داند، به‌نظر می‌رسد برداشت رایج دقیق نیست؛ لذا همان مترجمان به این آیه که رسیده‌اند از تعبیری متفاوت استفاده کرده و توبهٔ خدا را به‌معنی «توبه‌پذیر»…
شهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ…
كتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ ﴿۱۸۰﴾ بر شما مقرّر شده است که هر گاه مرگ یکی از شما فرا رسد اگر دارایی ارزشمندی به‌جا گذاشته باشد بر اساس عرف برای پدر و مادر و نزدیکان وصیت کند که وظیفه‌ای است…
ليْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ…
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ﴿۱۷۲﴾ ای کسانی که ایمان آورده‌اید از روزی‌های پاکیزه‌ای که به شما دادیم بخورید و قدردان خدا باشید اگر واقعاً او را بندگی می‌کنید. تعبیر «طیبات ما رزقناکم» با توجه به تفاوت ساختار جملات در عربی…
وقَالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا كَذَلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ حَسَرَاتٍ عَلَيْهِمْ وَمَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ ﴿۱۶۷﴾ و آنان که پیرو بودند می‌گویند کاش بازگشتی داشتیم تا همانگونه که آنها از ما بیزاری جستند از ایشان بیزاری…
وإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ ﴿۱۶۳﴾ و معبود شما معبودی یگانه است که معبودی جز آن مهربار مهربان نیست. توضیح معنای «اله» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۳۳ این سوره گذشت. توضیح معنای «رحمن» و «رحیم» در ترجمهٔ آیهٔ نخست سورهٔ حمد گذشت. إنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ…
إنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ ﴿۱۵۸﴾ صفا و مروه از نمادهای خداست؛ پس هر کس حج این خانه را بگزارد یا عمره به‌جا آورد، اینکه گرد آن دو را بپیماید، برایش…
فاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِي وَلَا تَكْفُرُونِ ﴿۱۵۲﴾ پس مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم و قدرشناس من باشید و با من حق‌نشناسی نکنید. «شکر» در لغت به‌معنی «شناختن نعمت و بیان و سپاس آن» است. «کفر« به‌معنی «پوشاندن حقیقت» است و جایی که در مقابل «شکر» به‌کار رود «پوشاندن و نادیده گرفتن حق صاحب نعمت» را بیان…
الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ ﴿۱۴۷﴾ همهٔ حقایق از جانب خداوندگار توست؛ پس مبادا از تردیدکنندگان باشی. اگرچه این آیه بر حق بودن موضوع تغییر قبله تأکید دارد، ولی با توجه به آمدن الف و لام استغراق بر سر «حق»، اصلی کلی‌تر را بیان می‌کند که شامل موضوع خاص آیه نیز می‌شود برای نشان دادن تأثیر نون…
سيَقُولُ السُّفَهَاءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كَانُوا عَلَيْهَا قُلْ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ﴿۱۴۲﴾ به‌زودی مردمان بی‌خرد خواهند گفت: «چه چیزی آنها را از قبله‌ای که بر آن بودند برگرداند؟» بگو: «مشرق و مغرب از آنِ خداست و هر کس را…
صبْغَةَ اللَّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً وَنَحْنُ لَهُ عَابِدُونَ (۱۳۸) رنگی که خدا به آن آغشته کرده است؛ و چه کسی نیکوتر از خدا به رنگ آغشته می‌کند؟ و ما پرستندهٔ اوییم. از آنجا که این آیه همچون سه آیهٔ گذشته و چند آیهٔ بعد درصدد پاسخ به ادعای انحصارطلبانهٔ اهل کتاب در وابسته دانستن نجات به پیروی از دین…
أمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قَالُوا نَعبُدُ إلَهَكَ وإِلهَ آبائِكَ إِبراهِيمَ وإِسماعيلَ وإِسحَاقَ إِلهًا واحدًا وَنَحنُ لَهُ مُسلِمونَ ﴿۱۳۳﴾ مگر آن‌گاه که مرگ یعقوب فرا رسید حضور داشتید؟ وقتی به پسرانش گفت: «پس از من چه چیزی را می‌پرستید؟»…
ربَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (۱۲۹) ای خداوندگار ما، از ایشان در میانشان فرستاده‌ای را برانگیز تا نشانه‌هایت را بر آنها تلاوت کند و کتاب و حکمت را به آنها بیاموزد و آنها را پاکی و رشد…
وإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ (۱۲۴) و آن‌گاه که خداوندگار ابراهیم او را با کلمه‌هایی آزمود و وی آنها را کامل کرد، فرمود: به‌راستی تو را برای مردم پیشوا قرار می‌دهم. گفت: و از…
ضمن عرض تبریک فرا رسیدن بهار طبیعت و آرزوی سالی سرشار از خیر و برکت و موفقیت برای شما همراهان عزیز، امیدوارم همچنان در مسیر تدبر در آیات نورانی قرآن و جستجوی حقیقت هم‌قدم باشیم. ولَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ…