یادداشت‌ها#۲۲۸۹

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۲۱۵ تا ۲۱۹ سورهٔ بقره

يسألونَك ماذا يُنفقُون قُل ما أنْفقتُم من خيرٍ فللوالدينِ والأقربينَ واليتامَى والمساكِينِ وابنِ السَّبِيلِ وما تَفعلوا مِن خَيرٍ فإِنّ اللّه به عليمٌ ﴿۲۱۵﴾
از تو می‌پرسند چه چیزی را انفاق می‌کنند. بگو: «هر چیز خوبی را که انفاق کنید از آنِ پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده است و هر کار خوبی که انجام دهید به‌راستی خدا همواره به آن داناست.»

«انفاق» اگر با قیدی چون «في سبیل الله» باشد، بهتر است «هزینه کردن» ترجمه شود؛ ولی وقتی بدون این قیود به همین معنا بیاید خوب است از خود «انفاق» استفاده کنیم که در فارسی برای برای هزینه‌های خیرخواهانه استفاده می‌شود.
اغلب مترجمان واژهٔ «ینفقون» را «هزینه کنند» یا «انفاق کنند» ترجمه کرده‌اند، ولی این معنی با ساختار فعل مضارع استمراری هماهنگ نیست؛ ضمن اینکه ترکیب «ماذا و فعل مضارع» بارها در قرآن به‌کار رفته و همه‌جا به‌معنی استمراری آمده است. لذا ناچاریم اینجا هم به قواعد پایبند بمانیم.
توضیح معنی «مسکین» در ترجمهٔ آیهٔ ۸۳ این سوره گذشت.

كتِبَ علَيكُمُ القِتالُ وهُو كُرهٌ لكُم وعَسى أَن تَكرَهُوا شَيئًا وهُو خَيرٌ لَكُم وعَسى أَن تُحبُّوا شَيئًا وهُو شَرٌّ لَكُم واللَّهُ يعلَمُ وأَنتُم لا تَعلمونَ ﴿۲۱۶﴾
جنگیدن بر شما مقرّر شده در حالی که برایتان نامطلوب است. و چه‌بسا چیزی را خوش نداشته باشید در حالی که برای شما بهتر است و چه‌بسا چیزی را دوست داشته باشید در حالی که برای شما بد است و خدا می‌داند و شما نمی‌دانید.

مادهٔ «کتب» به‌معنی «ثبت و مقرر کردن» است.

يسأَلُونَكَ عَنِ الشَّهرِ الْحَرامِ قِتَالٍ فِيهِ قُل قِتالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وصَدٌّ عَن سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفرٌ بِهِ وَالْمَسجِدِ الْحَرامِ وَإِخرَاجُ أهلِهِ مِنهُ أَكبَرُ عِندَ اللّهِ وَالفِتنَةُ أَكْبَرُ مِنَ القَتلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقاتِلُونَكُم حَتَّى يَرُدّوكُم عَن دِينِكُم إِنِ استَطَاعُوا وَمَن يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَن دِينِهِ فَيَمُت وهُوَ كافِرٌ فَأُولَئكَ حَبِطَت أَعمَالُهُم فِي الدُّنيَا وَالآخِرَةِ وأُولئكَ أَصحابُ النَّارِ هُم فِيها خالدونَ ﴿۲۱۷﴾
از تو دربارهٔ جنگیدن در ماه حرام می‌پرسند؛ بگو: «جنگیدن در آن مهم است، ولی باز داشتن از راه خدا و حق‌پوشی نسبت به آن و مسجدالحرام و بیرون راندن اهلش از آن نزد خدا مهم‌تر است و آشوب مهم‌تر از کشتار است. و آنها بی‌وقفه با شما می‌جنگند تا اگر بتوانند شما را از دینتان برگردانند؛ و هر کس از شما از دینش برگردد و در حالی که پوشانندهٔ حقیقت است بمیرد، چنین کسانی اعمالشان در دنیا و سرای واپسین از اعتبار افتاده است و آنان اهل آتش‌اند و هم‌ایشان در آن جاودانه خواهند بود.

«کبیر» به‌معنی «بزرگ» است، ولی از آنجا که در این آیه چند بار بدون موصوف و برای بیان اهمیت و بزرگی گناه ذکر شده ناچاریم یا کلمه‌ای چون «گناه» را قبل از آن در پرانتز بیاوریم یا معادلی را که در فارسی برای بیان زشتی یک کار استفاده می‌شود به‌کار بریم و چون اصل بر عدم تقدیر است از واژهٔ «مهم» استفاده شد.
«صدد» به‌معنی «منصرف کردن و برگرداندن همراه با شدت»‌ است که به آن «باز داشتن» گفته می‌شود.
«حبط» به‌معنی «سقوط و محو شدن» است.

إنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۲۱۸﴾
به‌راستی کسانی که ایمان آوردند و کسانی که در راه خدا هجرت و جهاد کردند، آنان به رحمت خدا امید دارند و خدا آمرزنده و مهربان است.

«جهاد» به‌معنی «تلاش همراه با به‌کارگیری نهایت توان و وسع» است؛ اما با توجه به کاربرد واضح این واژه در فارسی بهتر است از همان تعبیر استفاده شود.

يسأَلُونَكَ عَنِ الخَمرِ وَالْمَيسِرِ قُل فِيهِما إِثمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثمُهُما أَكبَرُ مِن نَفعِهِما وَيَسأَلونَكَ ماذا يُنفِقونَ قُلِ العَفوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآيَاتِ لَعَلّكُمْ تَتَفَكَّرونَ ﴿۲۱۹﴾
از تو دربارهٔ شراب و قمار می‌پرسند. بگو: «در آن دو گناهی بزرگ است و فوایدی هم برای مردم دارد، ولی گناهشان بزرگ‌تر از سودشان است.» و از تو می‌پرسند چه چیزی را هزینه می‌کنند. بگو: «آنچه می‌توان از آن گذشت.» آن‌گونه خدا نشانه‌هایش را برایتان روشن می‌کند باشد که بیندیشید.

اگرچه در آیات گذشته توضیح داده شد که «اثم» به‌معنی «تقصیر و کوتاهی» است، ولی با توجه به سیاق آیه به‌نظر می‌رسد همان تعبیر رایج «گناه» که بیان دیگری از تقصیر است در اینجا مناسب‌تر باشد.
توضیح ترکیب «ماذا ینفقون» در آیهٔ ۲۱۵ گذشت.
«عفو» به‌معنی «صرف نظر کردن و گذشتن» است.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
Telegram کلام | سید حمید حسینی 💢 ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۸۰ تا ۸۳ سورهٔ بقره 💢✳️ وقَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ…
مشاهده در Telegramقرآن۲:۲۱۵–۲۱۹

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».