یادداشت‌ها#۲۲۳۷

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۱۶۳ تا ۱۶۶ سورهٔ بقره

وإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ ﴿۱۶۳﴾
و معبود شما معبودی یگانه است که معبودی جز آن مهربار مهربان نیست.

توضیح معنای «اله» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۳۳ این سوره گذشت.
توضیح معنای «رحمن» و «رحیم» در ترجمهٔ آیهٔ نخست سورهٔ حمد گذشت.

إنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ﴿۱۶۴﴾
به‌راستی که در آفرینش آسمان‌ها و زمین و پیاپی آمدن شب و روز و کشتی‌هایی که برای آنچه به مردم سود می‌رساند در دریا روان‌اند و آنچه خدا از آسمان فرو فرستاد یعنی آبی که زمین را پس از مرگش با آن زنده ساخت و در آن از هر نوع جنبده‌ای پراکند و جابه‌جایی بادها و ابرِ وا داشته شده میان آسمان و زمین، قطعاً نشانه‌هایی است برای گروهی که درک می‌کنند.

«اختلاف» از ریشهٔ «خلف» به‌‌معنی «پشت سر هم آمدن» یا «پیاپی آمدن» است. کاربرد این واژه برای «تفاوت» نیز بر مبنای همین ریشه و به‌معنی «پشت سر هم بودن دو کیفیت جداگانه» است.
«فُلک» به‌معنی «کشتی» از واژه‌هایی است که مفرد و جمع آن یکسان است و جمع بودنش از مؤنث شدنش فهمیده می‌شود.
«تصریف» به‌معنی «دگرگونی و جابه‌جایی» است.
«تسخیر» از ریشهٔ «سخر» است و مفهوم لغوی این ماده «چیزی یا کسی را همراه با ذلت و تحقیر به حالت و کاری مجبور کردن» است که در فارسی به آن «وا داشتن به کاری» می‌گویند.

ومِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا وَأَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ ﴿۱۶۵﴾
و برخی از مردم کسانی‌اند که غیر از خدا رقیبانی را بر می‌گزینند و همچون دوست داشتن خدا آنها را دوست می‌دارند؛ ولی کسانی که ایمان آورده‌اند محبت شدیدتری به خدا دارند. آنان که ستم کردند، آن‌گاه که عذاب را ببینند خواهند دید که به‌راستی همهٔ نیروها جملگی از آنِ خداست و خدا به‌شدّت عذاب می‌دهد.

«ندّ» به‌معنی «مثل» نیست، بلکه به‌معنی «مشابه و هم‌ردیفی که سر دشمنی و جایگزینی دارد» است؛ لذا مناسب‌ترین معادل رایج برای آن در زبان فارسی «رقیب» خواهد بود.
اگرچه «شدید العذاب» را به‌صورت تحت‌اللفظی می‌توان «سخت‌کیفر» ترجمه کرد، ولی این ساختار و تعبیر در فارسی کاربرد چندانی ندارد و به‌خاطر تفاوت اسلوب زبان‌ها ناچاریم آن را با تعبیری روان‌تر بیان کنیم.

إذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَرَأَوُا الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبَابُ ﴿۱۶۶﴾
هنگامی که پیروی‌شدگان از پیروی‌کنندگان بیزاری جویند و عذاب را ببینند و همهٔ امکانات از آنها جدا شود.

«سبب» به‌معنی «پیوند» نیست، بلکه به‌معنی «وسیلهٔ تسلط» است که در تعبیر رایج فارسی به آن «امکانات» گفته می‌شود.
«قطع» به‌معنی «فاصله افتادن و جدا شدن» است.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۲:۱۶۳–۱۶۶

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».