یادداشت‌ها#۲۲۵۴

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۱۸۰ تا ۱۸۴ سورهٔ بقره

كتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ ﴿۱۸۰﴾
بر شما مقرّر شده است که هر گاه مرگ یکی از شما فرا رسد اگر دارایی ارزشمندی به‌جا گذاشته باشد بر اساس عرف برای پدر و مادر و نزدیکان وصیت کند که وظیفه‌ای است بر عهدهٔ پرواپیشگان.

مادهٔ «کتب» در اصل به‌معنی «ثبت و ضبط» است که بر همین اساس برای «نوشتن» نیز به‌کار می‌رود و در غیر نگارش مرسوم، معمولاً به‌صورت «مقرر شدن» استفاده می‌شود.
«خیر» در لغت به‌معنی «برگزیده» است و وقتی دربارهٔ مال به‌کار رود به‌معنی «دارایی‌های برگزیده» یا «دارایی ارزشمند» خواهد بود.
«حق» وقتی با «علی» به‌کار رود بیانگر «مسئولیت و وظیفه» است.

فمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿۱۸۱﴾
اما اگر کسی پس از آنکه آن را شنید جابه‌جایش کند، پس تقصیرش فقط بر گردن کسانی است که آن را جابه‌جا می‌کنند. به‌راستی که خدا شنوا و داناست.

«انّما» علاوه بر تأکید، بیانگر نوعی انحصار است و همواره باید در ترجمهٔ آن از واژه‌هایی که این نکته را نیز در بر داشته باشد استفاده کرد.
«تبدیل» در لغت به‌معنی «قرار دادن چیزی در جای چیزی دیگر» است.
توضیح معنای «اثم» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۷۳ این سوره گذشت.

فمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۱۸۲﴾
ولی اگر کسی نگران انحراف یا کوتاهی وصیت‌کننده‌ای باشد و میان آنها را سازش دهد، تقصیری بر گردنش نیست؛ که به‌راستی خدا آمرزنده و مهربان است.

«جنف» به‌معنی «میل از حق» است که در تعابیر فارسی به آن «انحراف» گفته می‌شود.

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ﴿۱۸۳﴾
ای کسانی که ایمان آورده‌اید روزه بر شما مقرّر گردیده است همان‌گونه که بر کسانی که پیش از شما بودند مقرّر شده بود؛ باشد که پروا کنید.

«صوم» در لغت به‌معنی «امساک» است، ولی در جایی که قرینه‌ای بر کاربرد اصطلاح شرعی آن وجود داشته باشد باید «روزه» ترجمه شود.

أيَّامًا مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿۱۸۴﴾
روزهایی اندک‌شمار؛ اما اگر کسی از شما بیمار یا در سفر بود، پس شماری از روزهای دیگر؛ و کسانی که برایشان طاقت‌فرسا باشد غذای بینوایی به‌عنوان جایگزین بر گردن آنهاست. پس اگر کسی داوطلبانه کار خیری انجام دهد برایش بهتر است و اگر بدانید، روزه گرفتن برایتان بهتر است.

«معدود» به‌معنی «شمرده شده و قابل شمارش» است که اصطلاحاً برای توصیف تعداد اندک به‌کار می‌رود.
دربارهٔ معنای «یطیق» در کتب لغت و تفاسیر، اختلاف فراوانی وجود دارد، ولی با توجه به روایات اهل بیت (علیهم‌السلام) و برخی شواهد لغوی به‌نظر می‌رسد منظور از آن «صرف همهٔ تاب و توان برای انجام کار» باشد که در فارسی به آن «طاقت‌فرسا بودن کار» گفته می‌شود.
«فدیة» از از ریشهٔ «فدی» به‌معنی «چیزی که به‌عنوان جایگزین عقوبت، بدهی یا رهایی اسیر داده می‌شود» است.
توضیح معنای «مسکین» در ترجمهٔ آیهٔ ۸۳ این سوره گذشت.
توضیح «تطوّع» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۵۸ این سوره گذشت.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۲:۱۸۰–۱۸۴

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».