كل ما نُشر في قناة «كلام» على تيليغرام، محفوظ هنا كاملًا ويُحدَّث تلقائيًا.
اما نکته در بیان ماهیت این شکنجه‌های جانکاه بود که چیزی جز مواجه شدن با باطن و حقیقت اعمال انسان نیست و این ماییم که بهشت و جهنم خود را می‌سازیم و این‌گونه نیست که خداوند همچون پادشاهی خشمگین و سخت‌گیر با مخالفان خود برخورد و از سر عصبانیت و بی‌رحمی آنها را عذاب کند. قبلاً در یادداشتی به تفاوت صفات خدا با آنچه…
فرازهایی از مقالهٔ امام مهدی (علیه السلام) از نگاه اهل سنت را که سال‌ها پیش برای دانشنامهٔ آن حضرت نوشتم همراه با متن کامل آن تقدیم می‌کنم: با جرأت می‌توان ادعا کرد که این موضوع امری قطعی و از ضرورت‌های اسلامی به‌شمار می‌رود. البته دیدگاه فرق اسلامی در همهٔ جنبه‌ها و جزئیات عقیدهٔ مهدویت یکسان نیست. چهار منبع حدیثی…
twitter.com/seyedhamid/status/1118885912438611970?s=20 @hamidhossaini
و اللَّهِ، لَوْ عَلِمَ أَبُوذَرٍّ مَا فِي قَلْبِ سَلْمَانَ لَقَتَلَهُ و لَقَدْ آخى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله بَيْنَهُمَا فَمَا ظَنُّكُمْ بِسَائِرِ الْخَلْقِ؟ به‌خدا اگر ابوذر می‌دانست در دل سلمان چیست قطعاً او را می‌کشت؛ حال آنکه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آن دو را برادر کرده بود. پس دربارهٔ سایر مردم…
قرآن کریم در آیات فراوان و ازجمله در آیهٔ ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زمر ما را به شنیدن سخن مخالف و انتخاب آگاهانه از میان دیدگاه‌های گوناگون دعوت می‌کند: فبَشِّرْ عِبَادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُولَـٰئِكَ هُمْ أُولُو الْأَلْبَابِ پس بندگان مرا بشارت ده،…
بت‌شکنی یا مدارا؟ بسیاری می‌پرسند اگر رواداری و تحمل دیدگاه‌های مختلف خوب است، پس چرا حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) بت‌های مشرکان را شکست؟ برخلاف توجیهات نامقبول مرسوم، اجمالاً باید گفت: در تبیین آموزه‌های هر مکتب لازم است اصول، مبانی و امور روشن و قطعی آن از استثناها و مصداق‌های نادر جدا شود. مثلاً نمی‌توان به‌استناد…
دیشب به‌صورت اتفاقی بخشی از برنامهٔ پرسابقهٔ درس‌هایی از قرآن را دیدم. جناب قرائتی فرمودند:« از من می‌پرسند مگر ولی فقیه معصوم است که اطاعت مطلق از او را لازم می‌دانید؟» پاسخ ایشان به پرسش این بود که «ولی فقیه معصوم نیست؛ ولی احتمال خطای او بسیار کمتر از ماست.» ظاهراً ایشان توجه ندارند وقتی کسی چنین سؤالی می‌پرسد،…
طبق آیهٔ سوم سورهٔ زمر بت‌پرستان در توجیه کار مشرکانهٔ خود، بت‌ها را واسطه و وسیلهٔ نزدیک شدن به خدا معرفی می‌کردند. آیا این سخن همان حرفی نیست که شیعیان در توجیه توسل به امامان می‌گویند؟ قرآن نقش واسطه‌ها را نفی نمی‌کند، بلکه چون هدفش زندگی اخلاقی از مسیر تسلیم در برابر حقیقت است، با سخنان بی‌دلیل و بی‌مبنا مشکل…
اقداماتی چون برگزاری همایش نقد تصوف اگر با اهداف علمی و بدون پیش‌داوری و جهت‌گیری خاص انجام شود بسیار مفید و مبارک است؛ ولی اگر قرار باشد با اعتبار حوزهٔ علمیهٔ شیعه شاهد عیب‌جویی و حمله به بزرگان فرهنگ، ادب و تمدن اسلامی باشیم و مجالی برای نقد واقعی، حضور دیدگاه‌های متفاوت، گفتگوی آزاد و بیان نقاط قوت و ضعف فراهم…
برادر عزیزم جناب حجة‌الاسلام زائری در یادداشتی جریان‌سازی‌های اخیر دربارهٔ طرح موضوع انتقادپذیری معصومان (علیهم‌السلام) را نه از سر درد دین، بلکه ناشی از جناح‌بازی دانسته و به‌درستی از کسانی که بر این آتش می‌دمند پرسیده‌اند اگر راست می‌گویید چرا این همه سال در برابر موضوعاتی مهم‌تر چون فساد و دروغ و ظلم و ربا ساکت…
پس از انتشار یادداشت پیش که در آن، ساحت پیشوایان دین را از دیکتاتوری و مخالفت با نقد و اعتراض دور دانستم، یکی از منتقدان در پیامی سخنان مرا مخالف دین و قرآن دانست و ضمن توصیه به خارج شدنم از لباس روحانیت پرسید اگر احکام الهی به‌معنی دیکتاتوری نیست، پس معنای دیکتاتوری چیست؟ در پاسخ نوشتم: دیکتاتوری یعنی استبداد در رأی…
برخی تصور می‌کنند سخن گفتن از آزادی نقد در حکومت پیشوایان معصوم (علیهم‌السلام) به‌معنی انکار عصمت آن بزرگواران و مخالفت با باورهای شیعی است؛ در حالی که هر کس دل در گرو تشیّع داشته باشد باید این نکته را به‌عنوان سند افتخار و نشانهٔ حقانیت، اخلاق‌مداری و کارآمدی این مکتب ترویج کند. آزادی بیان و تشویق به انتقاد، هرگز…
یکی از روشن‌ترین دلایلی که نشان می‌دهد پیشوایان اسلام برای دینداری حقیقی و سعادت ابدی چیزی جز تبعیت از وجدان را لازم نمی‌دانستند، این حدیث از امام صادق (علیه‌السلام) در کتاب عقل و جهل اصول کافی است: منْ كَانَ عَاقِلًا كَانَ لَهُ دِينٌ وَ مَنْ كَانَ لَهُ دِينٌ دَخَلَ الْجَنَّةَ. هر که عاقل باشد دین دارد و هر کس دین…
نقدهایی که دربارهٔ مطلب پیش دریافت کردم، شامل این نکات بود: محتوای این احادیث قابل نقض است. مثلاً اگر کشوری روی خط استوا باشد و مردمش زکات ندهند و حاکمانشان ظالم و دروغگو باشند، هرگز دچار خشکسالی نمی‌شوند. همان‌گونه که در صحرای آفریقا کسی به‌خاطر درستکاری از بی‌آبی نجات پیدا نمی‌کند. اگر منظور شما تعدد عوامل مادی و…
یکی از عوامل دین‌گریزی اقشار تحصیل‌کرده، تصور آنها دربارهٔ معیوب و بی‌منطق بودن برخی از آموزه‌های مذهبی است. چرا که روحیهٔ حساس و نکته‌سنجی‌های این گروه اجازه نمی‌دهد آنچه را به درست یا غلط، ناعادلانه یا نامعقول می‌دانند نادیده بگیرند. این افراد گاهی در آنچه به اسم دین ترویج می‌شود، نارسایی یا تناقض‌هایی احساس می‌کنند…
ادیان الهی هرگز ذکر و دعا و توسل را به‌عنوان ابزارهایی در کنار دیگر وسایل زندگی معرفی نکرده‌اند. یعنی این‌گونه نیست که مثلاً برای درمان بیماری یا در امان ماندن از زلزله، راه‌های گوناگونی را توصیه کرده باشند که بخشی از آن با مراجعه به پزشک، مصرف دارو، رعایت نکات ایمنی و امثال آن و بخشی دیگر با استفاده از امور ماورایی…
امام باقر (علیه‌السلام): قالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله: إِنَّ حَدِيثَ آلِ مُحَمَّدٍ صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ، لَا يُؤْمِنُ بِهِ إِلَّا مَلَكٌ مُقَرَّبٌ، أَوْ نَبِيٌّ مُرْسَلٌ، أَوْ عَبْدٌ امْتَحَنَ اللَّهُ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ، فَمَا و رَدَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَدِيثِ آلِ مُحَمَّدٍ فَلَانَتْ لَهُ قُلُوبُكُمْ و…
در میان روایاتی که از پیشوایان دین به‌دست ما رسیده، مطالبی نقل شده است که با عقل، دانش و فرهنگ رایج زمانه قابل درک و هضم نیست. این روزها بیان عمومی یکی از این مطالب در زمینهٔ ولایت‌پذیری بادمجان، علاوه بر فراهم ساختن زمینهٔ تمسخر و اهانت فراوان به باورهای دینی، پرسش‌هایی جدی را دربارهٔ شیوهٔ مواجهه با این نوع احادیث…
پس از انتشار یادداشت «احترام به عقاید دیگران» نقدهای متعددی به دستم رسید که برخی از آنها را همراه با پاسخ مختصر تقدیم می‌کنم: یکی از دوستان پس از بحث مفصل دربارهٔ اصل مطلب، نهایتاً اشکال خود را بر عنوان آن یادداشت متمرکز کرد و آن را خلط عقیده با صاحب عقیده دانست. ایشان پذیرفت که اگر کسی بدون لجاجت به عقیده‌ای باطل…
این پیام که به‌صورت خصوصی برای برادر عزیزم جناب آقای زائری ارسال شده بود، با صلاحدید و اجازهٔ ایشان منتشر می‌شود: سرور عزیز و دانشمند روشن‌بین جناب حجة‌الاسلام و المسلمین زائری با سلام و تحیت؛ اخیراً در میان مطالب ارزشمند و روشنگری که در کانال تلگرامی منتشر می‌کنید به یادداشتی با عنوان «مثالي در شرح رابطه شرع و اخلاق»…
پیش از این، مجموعه‌ای از نقدهای مطرح‌شده دربارهٔ دلالت آیهٔ «فبشر عباد» بر ضرورت آزادی بیان را همراه با پاسخی اجمالی تقدیم کردم. خوشحالم که هنوز گفتگوهای علمی در این زمینه ادامه دارد و مطالبی که در کانال ارائه می‌شود، زمینهٔ تفکر و مطالعهٔ بیشتر را برای خودم و خوانندگان گرامی فراهم می‌آورد. به‌منظور تکمیل سوابق بحث و…
انتشار یادداشت قبلی کانال که دربارهٔ دلالت آیهٔ «فبشّر عباد» بر «آزادی بیان و دین آگاهانه» بود، از سویی با ابراز لطف‌ها و از سویی دیگر با نقدها و اعتراضات فراوان مواجه شد. در این یادداشت تعدادی از انتقادها را همراه با پاسخی اجمالی تقدیم می‌کنم: برخی از دوستان برای نشان دادن نادرستی آن مطلب، روایاتی را نقل کرده بودند…
قرآن کریم در آیات فراوان و ازجمله در آیهٔ ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زمر ما را به شنیدن سخن مخالف و انتخاب آگاهانه از میان دیدگاه‌های گوناگون دعوت می‌کند: فبَشِّرْ عِبَادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُولَـٰئِكَ هُمْ أُولُو الْأَلْبَابِ پس بندگان مرا بشارت ده،…
آنچه در آموزش و تبلیغات عمومی مرتبط با «امر به معروف و نهی از منکر» ارائه می‌شود، این تصور را ایجاد می‌کند که موضوع این فریضه تنها احکام و مقررات شرعی است. لذا مصداق‌هایی که معمولاً از معروف و منکر در ذهن‌ها وجود دارد از مسائلی چون حجاب و نماز یا روزه‌خواری و موسیقی فراتر نمی‌رود. بسیاری از کسانی که دایرهٔ شمول این…
