نقدی دوستانه بر یادداشت جناب دکتر زائری
این پیام که به‌صورت خصوصی برای برادر عزیزم جناب آقای زائری ارسال شده بود، با صلاحدید و اجازهٔ ایشان منتشر می‌شود:
سرور عزیز و دانشمند روشن‌بین جناب حجة‌الاسلام و المسلمین زائری
با سلام و تحیت؛
اخیراً در میان مطالب ارزشمند و روشنگری که در کانال تلگرامی منتشر می‌کنید به یادداشتی با عنوان «مثالي در شرح رابطه شرع و اخلاق» بر خوردم که همچون دیگر نوشته‌های زیبای شما قابل استفاده و حاوی نکاتی نغز بود. با این حال، روح کلی آن متن، بر برداشتی نادرست از حدیثی نورانی استوار شده و همین امر، دقت و کیفیت نتیجه‌گیری و تحلیل‌ها را نیز کاهش داده بود.
لذا لازم دانستم توجه شما را به این نکته جلب کنم که واژهٔ «فقه» در متون دینی به همان معنای لغوی یعنی فهم عمیق به‌کار رفته است و هرگز نباید در توضیح آيات و روایات مرتبط، آن را با معنای «قانون و احکام شرعی» که بعدها مصطلح شد، خلط کرد.
بر این اساس، پیام عبارت «الفقه عماد الدین» ستون دین دانستن احکام و مقررات شرعی نیست؛ بلکه این حدیث نورانی، فهم و درک را ستون اصلی دینداری اعلام می‌کند. همان‌گونه که روایات دیگری نیز نماز، روزه، حج، توحید، ولایت و مناسک، عقاید و مقرراتی گوناگون را به‌عنوان ستون دین معرفی کرده است.
هر یک از این نکات در جای خود و از زاویه و جنبه‌ای خاص، کاملاً درست به‌نظر می‌رسد، ولی در موقعیتی که می‌خواهیم رابطهٔ کلی اخلاق و شریعت را به‌دست آوریم، باید با نگاهی جامع، همهٔ آموزه‌های عقلی و نقلی را در نظر داشته باشیم تا مفهوم احادیث فراوانی که بر تقدم و ستون بودن عقل و اخلاق تأکید دارد را بهتر درک کنیم.
البته همان‌گونه که جنابعالی به‌درستی فرموده‌اید، هم اخلاق مهم است و هم احکام شریعت؛ ولی نه با این تبیین که مناسک شرعی را ستون اندام دین و اخلاق را گوشت و پوستی برای زینت‌بخشی آن بدانیم. دقت در آن آموزه‌های جامع نشان می‌دهد در مقام مقایسهٔ این دو موضوع، بهترین تشبیه این است که دین را چون اندامی بدانیم که ستون و تمامی اعضایش را اخلاق و عقلانیت تشکیل داده، ولی سلامتی، رشد و بالندگی‌اش در گرو عمل به شریعتی است که با تکیه بر عقلانیت به حقانیتش پی برده‌ایم و همان اخلاق، ما را موظف به تبعیت از آن می‌داند.
با اعتذار و احترام فراوان
#باورها #اخلاق_دین
t.me/hamidhossaini
یادداشت نقد شده را اینجا ملاحظه کنید:
t.me/morzaeri/3703
.
این پیام که به‌صورت خصوصی برای برادر عزیزم جناب آقای زائری ارسال شده بود، با صلاحدید و اجازهٔ ایشان منتشر می‌شود:
سرور عزیز و دانشمند روشن‌بین جناب حجة‌الاسلام و المسلمین زائری
با سلام و تحیت؛
اخیراً در میان مطالب ارزشمند و روشنگری که در کانال تلگرامی منتشر می‌کنید به یادداشتی با عنوان «مثالي در شرح رابطه شرع و اخلاق» بر خوردم که همچون دیگر نوشته‌های زیبای شما قابل استفاده و حاوی نکاتی نغز بود. با این حال، روح کلی آن متن، بر برداشتی نادرست از حدیثی نورانی استوار شده و همین امر، دقت و کیفیت نتیجه‌گیری و تحلیل‌ها را نیز کاهش داده بود.
لذا لازم دانستم توجه شما را به این نکته جلب کنم که واژهٔ «فقه» در متون دینی به همان معنای لغوی یعنی فهم عمیق به‌کار رفته است و هرگز نباید در توضیح آيات و روایات مرتبط، آن را با معنای «قانون و احکام شرعی» که بعدها مصطلح شد، خلط کرد.
بر این اساس، پیام عبارت «الفقه عماد الدین» ستون دین دانستن احکام و مقررات شرعی نیست؛ بلکه این حدیث نورانی، فهم و درک را ستون اصلی دینداری اعلام می‌کند. همان‌گونه که روایات دیگری نیز نماز، روزه، حج، توحید، ولایت و مناسک، عقاید و مقرراتی گوناگون را به‌عنوان ستون دین معرفی کرده است.
هر یک از این نکات در جای خود و از زاویه و جنبه‌ای خاص، کاملاً درست به‌نظر می‌رسد، ولی در موقعیتی که می‌خواهیم رابطهٔ کلی اخلاق و شریعت را به‌دست آوریم، باید با نگاهی جامع، همهٔ آموزه‌های عقلی و نقلی را در نظر داشته باشیم تا مفهوم احادیث فراوانی که بر تقدم و ستون بودن عقل و اخلاق تأکید دارد را بهتر درک کنیم.
البته همان‌گونه که جنابعالی به‌درستی فرموده‌اید، هم اخلاق مهم است و هم احکام شریعت؛ ولی نه با این تبیین که مناسک شرعی را ستون اندام دین و اخلاق را گوشت و پوستی برای زینت‌بخشی آن بدانیم. دقت در آن آموزه‌های جامع نشان می‌دهد در مقام مقایسهٔ این دو موضوع، بهترین تشبیه این است که دین را چون اندامی بدانیم که ستون و تمامی اعضایش را اخلاق و عقلانیت تشکیل داده، ولی سلامتی، رشد و بالندگی‌اش در گرو عمل به شریعتی است که با تکیه بر عقلانیت به حقانیتش پی برده‌ایم و همان اخلاق، ما را موظف به تبعیت از آن می‌داند.
با اعتذار و احترام فراوان
#باورها #اخلاق_دین
t.me/hamidhossaini
یادداشت نقد شده را اینجا ملاحظه کنید:
t.me/morzaeri/3703
.