یادداشت‌ها#۳۲۹۶

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۹۱ تا ۹۴ سورهٔ توبه

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضَىٰ وَلَا عَلَى الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ مَا يُنفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُوا لِلَّهِ وَرَسُولِهِ مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِن سَبِيلٍ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴿٩١﴾
بر ناتوانان و بر بیماران و بر کسانی که چیزی نمی‌یابند که انفاق کنند، اگر برای خدا و فرستاده‌اش خیرخواهی کنند، هیچ تنگنا و فشاری نیست. بر نیکوکاران هیچ راه تسلطی نیست؛ و خدا آمرزنده و مهربان است.

در ترجمهٔ آیهٔ ۱۲۵ سورهٔ انعام توضیح داده شد که «حرج» به‌معنی «تنگنای ناشی از فشار روحی» است. ازآنجاکه این واژه نکره و پس از نفی آمده، با تعبیر «هیچ» بازتاب داده شد.
ترکیب «سبیل» و «علی» بیانگر «راه تسلط و برتری‌ای که حقی ایجاد کند» است و در ترجمهٔ آیهٔ ۹۰ سورهٔ نساء نیز همین‌گونه ترجمه شد. «مِن» در «مِن سبیل» برای تأکید نفی است.

وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوا وَّأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنفِقُونَ ﴿٩٢﴾
و همچنین بر کسانی که وقتی نزدت آمدند تا سوارشان کنی و گفتی: «چیزی نمی‌یابم تا بر آن سوارتان کنم»، درحالی‌که از اندوهِ اینکه چیزی نمی‌یابند که انفاق کنند چشمانشان از اشک لبریز بود، رویگردان شدند.

اغلب مترجمان «تولوا» را «برگشتند» ترجمه کرده‌اند؛ ولی همان‌گونه که در ترجمهٔ آیهٔ ۲۰۵ سورهٔ بقره توضیح داده شد، «تولّی» به‌معنی «بازگشتن» نیست.
توضیح معنای «فیض» و تعبیر «تفیض من الدمع» در ترجمهٔ آیهٔ ۸۳ سورهٔ مائده گذشت.
«حزناً» مفعولٌ‌له است و علت لبریز شدن چشم‌ها را بیان می‌کند.

إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ وَهُمْ أَغْنِيَاءُ رَضُوا بِأَن يَكُونُوا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطَبَعَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ﴿٩٣﴾
راه تسلط تنها بر کسانی است که با آنکه بی‌نیازند، از تو اجازه می‌خواهند. خوش داشتند با پس‌ماندگان باشند و خدا بر دل‌هاشان قالب زد؛ ازاین‌رو آنان نمی‌دانند.

در آیهٔ ۸۶ برای اشاره به این گروه تعبیر «أولو الطول» به‌کار رفته بود که «توانگران» ترجمه شد؛ ولی اینجا «أغنیاء» آمده است که به «بی‌نیازی» اشاره دارد و برای حفظ تفاوت این دو تعبیر، «بی‌نیاز» ترجمه شد؛ همان‌گونه که در ترجمهٔ آیهٔ ۱۳۵ سورهٔ نساء نیز همین معادل به‌کار رفت.
توضیح معنای «الخوالف» در ترجمهٔ آیهٔ ۸۳ همین سوره بیان شد.
در ترجمهٔ آیهٔ ۱۵۵ سورهٔ نساء توضیح داده شد که «طبع» به‌معنی «قالب زدن» است.

يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُل لَّا تَعْتَذِرُوا لَن نُّؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَىٰ عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿٩٤﴾
هنگامی که به‌سوی آنان بازگردید، نزد شما عذر می‌آورند. بگو: «عذر نیاورید؛ هرگز به شما اعتماد نخواهیم کرد. خدا ما را از برخی اخبار شما آگاه کرده است؛ و به‌زودی خدا عمل شما را خواهد دید و فرستاده‌اش نیز؛ آن‌گاه به‌سوی دانای پنهان و آشکار بازگردانده می‌شوید و شما را به آنچه انجام می‌دادید، آگاه خواهد کرد.»

در ترجمهٔ آیهٔ ۷۵ سورهٔ بقره توضیح داده شد که «ایمان» وقتی با لام به‌کار می‌رود، مفهوم «اعتماد کردن» را می‌رساند.
«مِن» در «من أخبارکم» تبعیضیه است و باید با «برخی» بازتاب داده شود.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۹:۹۱–۹۴

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».