Everything published on the Telegram channel “Kalam”, kept here in full and updated automatically.
مهم‌ترین مانعی که پذیرش ادعای عقلانی بودن شریعت را برای ذهن‌های جستجوگر دشوار جلوه می‌دهد، رواج مشهوراتی چون «نقصان و خطاپذیری عقل» یا «تقسیم امور به عقل‌پذیر، عقل‌ستیز و عقل‌گریز» در میان بسیاری از متشرّعان است. زیرا با این نگاه، تأکید و تمجیدهای دینداران دربارهٔ جایگاه والای عقل را نوعی تعارف و ادعای نیم‌بند تلقی…
امام هادی (علیه‌السلام) پس از پاسخ به پرسش‌هایی پیرامون معجزات پیامبران و اثبات حجت بودن آنها وقتی در برابر سؤالی دربارهٔ حجت این دوران قرار گرفتند، فرمودند: الْعَقْلُ؛ يُعْرَفُ بِهِ الصَّادِقُ عَلَى اللَّهِ فَيُصَدِّقُهُ وَ الْكَاذِبُ عَلَى اللَّهِ فَيُكَذِّبُه. اصول کافی، ج ۱، ص ۲۵. حجت امروز، عقل است؛ با آن، شخص…
فایل پیوست حاوی متن گفتگویی انتقادی دربارهٔ مطالب کانال است. پیشنهاد می‌کنم آن را مطالعه کنید تا ضمن آشنایی با دلایل تقدم اخلاق بر ظواهر دینی، به ریشهٔ بسیاری از مشکلات اجتماعی پی ببرید و راز بسیاری از رفتارهای ناروا را بهتر بشناسید. #اخلاق_دین @hamidhossaini
دین و عدالت.pdf183.3 KB
خورشید هم که باشیم اگر خود را از نگاه دیگران محروم کنیم، حقایق فراوانی را از دست خواهیم داد. @hamidhossaini
با آنکه خداوند متعال قاعدهٔ طلایی انصاف را مبنا و محور توصیه‌ها و قوانین اجتماعی کتابش قرار داده، اما برای رسیدن به جامعهٔ مطلوب و اخلاق متعالی بر همراه شدن احسان با عدالت تأکید کرده است. (نحل، ۹۰) عدالت یعنی آنچه برای خود می‌پسندیم را حق دیگران نیز بدانیم، ولی احسان کار کسی است که به دیگران بیش از آنچه حق خود می‌داند…
اهتمام قرآن کریم نسبت به عدالت و اخلاق انسانی به حدی است که علاوه بر محور قرار دادن آن در همهٔ توصیه‌ها و قوانین اجتماعی، وجدان بشری را بر ظواهر متون دینی مقدم می‌داند. این تقدم نه به معنی دوگانگی دین و اخلاق است و نه اعلام خودمختاری عقل و بی‌نیازی انسان از وحی؛ بلکه تأکیدی است بر فطری بودن دین (روم، ۳۰) و اعتبار…
یکی از دوستان در نقد یادداشت «پایهٔ طلایی اخلاق» و محتوای جلسهٔ اول «اخلاق اجتماعی در قرآن» نوشته بود: شما مرقوم فرموده‌اید: «با توجه به احتمال خطا و برداشت‌های متفاوت، چاره‌ای جز تکیه بر قاعدهٔ طلایی «آنچه برای خود می‌پسندی برای دیگران بپسند» نخواهیم داشت.» در فایل صوتی ارسالی چند روز قبل، توضیح دادید که اگر فی‌المثل…
اگرچه اوج ارزش‌های انسانی را باید در اخلاق فردی و فضیلت‌هایی جستجو کرد که با التزام به حقایقی مقدس و متعالی به‌دست می‌آید، ولی آنچه حداقل‌های زندگی و فرصت برابر برای حرکت به‌سوی فضائل را فراهم می‌آورد، اخلاق اجتماعی است. تجربهٔ هزاران سال جنگ و کشتار و رنج‌آفرینی مدعیان فضیلت‌های زمینی یا آسمانی، صاحب‌نظران اخلاق را…
در نشستی برخط که از سوی انجمن اندیشه و قلم با موضوع «دین و چالش‌‌های اخلاقی جامعهٔ امروز» برگزار شد توضیح دادم که یکی از مهم‌ترین عوامل بی‌اخلاقی در جهان معاصر، برداشت نادرست دربارهٔ ارتباط دین و اخلاق است. زیرا هم نگاه رایج میان دینداران دربارهٔ وابسته بودن اخلاق به دین و هم واکنش نسل جدید در بی‌نیاز دانستن اخلاق از…
لاَ يَزَالُ اَلنَّاسُ بِخَيْرٍ مَا تَفَاوَتُوا فَإِذَا اِسْتَوَوْا هَلَكُوا. عیون‌الاخبار، ج ۲، ص ۵۳. مردم تا زمانی که متفاوت باشند در شرایط خوبی به‌سر می‌برند اما اگر یکسان شوند هلاک می‌گردند. بر اساس این رهنمود مهم، نادیده گرفتن شرایط، استعدادها، علائق و #زاویه_دید متفاوت افراد و تحمیل یک سبک زندگی بر همگان موجب…
ریشهٔ این جهالت و توهم در مقدّم دانستن عشق و ایمان نسبت به اخلاق و وجدان است و راه حلّی جز پذیرش کرامت ذاتی انسان و حقوق طبیعی بشر به‌عنوان پیش‌فرض شناخت دین ندارد. #اخلاق_دین @hamidhossaini
ابومالک می‌گوید به علی بن الحسین (علیه‌السلام) عرض کردم: مرا از کلّ دستورهای دین آگاه کنید. آن حضرت فرمود: قوْلُ الْحَقِّ وَ الْحُكْمُ بِالْعَدْلِ وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ. خصال صدوق، ج ۱،ص ۱۱۳. (کلّ دین این است:) حق گفتن، قضاوت عادلانه و وفای به عهد. این یعنی اساس دین اخلاق است و عقاید و احکام به این خاطر اهمیت…
جناب پناهیان که مدت‌هاست ترویج قرائتی اقتدارگرا و سیاسی از اسلام را محور فعالیت‌های تبلیغی خود قرار داده، این بار پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را در رسیدن به اهداف سیاسی خود ناموفق و مشکل اعراب جاهلی را نه در توحید و معنویت، بلکه در رشد سیاسی اعلام کرده است. وی سه سال پیش نیز با صراحتی عجیب اعلام کرده بود هدف…
نمونه‌هایی از برخورد ائمهٔ اطهار (علیهم‌السلام) با شیعیانی که دگراندیشان را کافر می‌شمردند، به‌نقل از اصول کافی: کلینی در نخستین حدیث باب ضلال در کتاب ایمان و کفر (ج ۴، ص ۱۷۲)، جریان مفصلی را از هاشم صاحب برید نقل می‌کند که خلاصه‌اش چنین است: او پس از بحث با دو تن از اصحاب امام صادق (علیه‌السلام) و اصرار بر کافر بودن…
توضیح بیشتر: aparat.com/hosseini #اخلاق_دین @hamidhossaini
حسن بن جَهم می‌گوید در حضور امام رضا (علیه‌السلام) از اوضاع شیعیان سخن به‌میان آمد؛ آن حضرت فرمود: لايُعْبَأُ بِأَهْلِ الدِّينِ مِمَّنْ لَاعَقْلَ لَهُ. اصول کافی، ج۱، ص ۶۳. دیندارانی که عقل نداشته باشند ارزش چندانی ندارند. با وجود چنین رهنمودهایی هرگز نمی‌توان برداشت‌های نامعقول از دین را با این توجیه که عقل ما ناقص…
قبلاً در یادداشتی دربارهٔ تصویر سر خرگوش و اردک توضیح داده‌ام. آن را در لینک زیر ملاحظه کنید: t.me/hamidhossaini/1464 #زاویه_دید @hamidhossaini
حکم پوشش بانوان در همان آغاز بعثت اعلام نشد. سیزده سال تلاش فکری و فرهنگی در مکه و چند سال زمینه‌سازی تربیتی در مدینه لازم بود تا این قانون به احکام اسلامی راه یابد. جالب اینجاست که قرآن در هنگام اعلام وجوب حجاب، حکمت آن را «شناخته شدن زنان باایمان» و درنتیجه، «آسودگی و آزار ندیدن» آنان اعلام می‌کند و نه حفظ یا گسترش…
امام باقر (علیه‌السلام): قالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله: إِنَّ حَدِيثَ آلِ مُحَمَّدٍ صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ، لَا يُؤْمِنُ بِهِ إِلَّا مَلَكٌ مُقَرَّبٌ، أَوْ نَبِيٌّ مُرْسَلٌ، أَوْ عَبْدٌ امْتَحَنَ اللَّهُ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ، فَمَا و رَدَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَدِيثِ آلِ مُحَمَّدٍ فَلَانَتْ لَهُ قُلُوبُكُمْ و…
فطری و انسانی دانستن دین حق (روم، ۳۰) و اعلام عقل و فکر آدمی به‌عنوان تنها ملاک پذیرش درست و غلط (بقره، ۱۷۰ و انعام، ۵۰)، پیامدهای مهمی دارد که قرآن کریم در همهٔ آیاتش به آن ملتزم مانده و به بیان‌هایی گوناگون در تأیید آن سخن گفته است. مهم‌ترین لازمهٔ عقل‌گرایی واقعی پذیرش تقدم اخلاقِ برآمده از وجدان بر ظواهر و متون…
فایل صوتی با توجه به اینکه در جلسات گذشته مشخص شد دین حق از نظر قرآن، تبعیت از عقل و وجدان آدمی است، این جلسه به توضیح تقدم اخلاق بر ظواهر دینی به‌عنوان مهم‌ترین لازمهٔ این ادعا اختصاص داشت و ضمن تشریح پایبندی و تأکید قرآن بر این اولویت، به خطاها و افراط و تفریط‌های رایج در این زمینه نیز اشاره شد. این جلسات روزهای…
Audio
با توجه به اینکه در جلسات گذشته مشخص شد دین حق از نظر قرآن، تبعیت از عقل و وجدان آدمی است، این جلسه به توضیح تقدم اخلاق بر ظواهر دینی به‌عنوان مهم‌ترین لازمهٔ این ادعا اختصاص داشت و ضمن تشریح پایبندی و تأکید قرآن بر این اولویت، به خطاها و افراط و تفریط‌های رایج در این زمینه نیز اشاره شد. این جلسات روزهای چهارشنبه ساعت…
كلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى اَلْفِطْرَةِ وَ إِنَّمَا أَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَ يُنَصِّرَانِهِ وَ يُمَجِّسَانِهِ. عدة‌الداعی، ج ۱، ص ۳۳۲. هر نوزادی بر فطرت انسانی متولد می‌شود و این پدر و مادرش هستند که او را یهودی و نصرانی و مجوسی می‌کنند. در دین حقیقی فقط انسانیت مبنا قرار می‌گیرد؛ نه فرقه‌پرستی و #نژادپرستی…
پیامبر خدا چهارده قرن پیش، دعوت خود را بر مبنای انسانیت و پرهیز از نژادپرستی آغاز کرد و فرمود: إنَّ اَلنَّاسَ مِنْ عَهْدِ آدَمَ إِلَى يَوْمِنَا هَذَا مِثْلُ أَسْنَانِ اَلْمُشْطِ لاَ فَضْلَ لِلْعَرَبِيِّ عَلَى اَلْعَجَمِيِّ وَ لاَ لِلْأَحْمَرِ عَلَى اَلْأَسْوَدِ إِلاَّ بِالتَّقْوَى. اختصاص، ج ۱، ص ۳۴۱. مردم از زمان آدم…
