ترجمهٔ نهایی بسم الله

بسمِ اللّهِ الرَّحمٰنِ الرَّحیم ﴿۱﴾
به‌نام خدای مهربار مهربان

دلایل این انتخاب:

به‌نظر می‌رسد مناسب‌ترین متعلقی که می‌توان برای «بسم» در تقدیر گرفت، «أستعین» به‌معنی یاری جستن از نام خدا باشد، ولی چون لفظ آن در آیه ذکر نشده و بدون تصریح، این معنا فهمیده می‌شود، بهتر است در ترجمه نیز لفظش در تقدیر باشد.
گرچه برخی معتقدند واژه‌هایی چون «الله» و «رحمن» اسم‌هایی عَلَم و غیرقابل ترجمه‌اند، ولی از آنجا که نباید در ترجمه از الفاظ نامأنوس استفاده کرد و واژهٔ «خدا» در فارسی دقیقاً برای همان حقیقت استفاده می‌شود، بهتر است معادل فارسی آن را به‌کار ببریم. این واژه از «خداوند» که به‌معنای «مالک و صاحب اختیار» است و برای دیگران نیز به‌کار می‌رود، دقیق‌تر است.
«رحمن» صیغهٔ مبالغه از مادهٔ «رحمت» و بیانگر فراوانی مهر است؛ لذا برای ترجمهٔ آن از «مهربار» استفاده شد تا هم به بارش که استعاره‌ای برای فراوانی و پرمهر بودن است، اشاره داشته باشد و هم با «مهربان» تناسب بیشتری پیدا کند. ترجمهٔ مشهور این واژه به «بخشنده» ترجمهٔ دقیقی نیست، زیرا بخشندگی با مهرورزی تفاوت دارد.
«رحیم» صفت مشبهه از مادهٔ «رحمت» و به‌معنی «همیشه مهربان» است، ولی به‌نظر می‌رسد پسوند «بان» در فارسی که برای بیان مفهوم مراقبت به‌کار می‌رود، بر نوعی استمرار نیز دلالت دارد و ما را از واژهٔ «همیشه» بی‌نیاز می‌کند.
بر اساس آیات قرآن و روایات اهل بیت (علیهم‌السلام) صفت «رحمن» به رحمت عام و ابتدایی خدا اشاره دارد که همهٔ مخلوقات را در بر می‌گیرد و «رحیم» بیانگر رحمت خاصی است که تنها شامل راه‌یافتگان می‌شود. به‌نظر می‌رسد «مهربار» علاوه بر فراوانی، تا حدودی به گستردگی نیز اشاره داشته باشد. «مهربان» را نیز شاید بتوان به‌خاطر همراه بودن با نوعی استمرار، برای بیان خاص بودن مناسب دانست.

#ترجمه_گروهی_قرآن ۱

@hamidhossaini