یادداشت‌ها#۲۸۷۰

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۶۹ تا ۷۳ سورهٔ انعام

وَمَا عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَلَٰكِنْ ذِكْرَىٰ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ﴿۶۹﴾
و چیزی از حساب آنها بر عهدهٔ کسانی که پروا می‌کنند نیست، ولی به‌عنوان یادآوری؛ باشد که پروا کنند.

به‌نظر می‌رسد «ذکری» در اینجا به قرینهٔ «ما علی الذین» مبتدای مؤخر خبر محذوف «علیهم»‌است. یعنی ابتدای آیه می‌گوید متقین در قبال اعمالی که ستمکاران و مسخره‌کنندگان انجام می‌دهند، مسئولیتی ندارند؛ سپس مسئولیت آنها را تذکر دادن و یادآوری کردن می‌داند. از آنجا که خبر در متن آیه به‌صورت مقدر آمده، بهتر است در ترجمه نیز ظاهر نباشد.

وَذَرِ الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَعِبًا وَلَهْوًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَذَكِّرْ بِهِ أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ وَإِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَا يُؤْخَذْ مِنْهَا أُولَٰئِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُوا بِمَا كَسَبُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ ﴿۷۰﴾
و کسانی را که دین خود را به بازی و سرگرمی گرفتند و زندگی دنیا فریبشان داد، رها کن و با آن یادآوری نما تا مبادا شخصی به‌سبب دستاوردش گرفتار شود؛ که جز خدا سرپرست و شفیعی ندارد و هر تاوانی به‌عنوان جایگزین بدهد، از او پذیرفته نمی‌شود. آنها کسانی هستند که به‌سبب دستاوردشان گرفتار شدند و به‌‌خاطر حق‌پوشی‌هایی که می‌کردند، شرابی از آب جوش و عذابی دردناک خواهند داشت.

معنای «لهو» و «لعب» در ترجمهٔ آیهٔ ۳۲ همین سوره توضیح داده شد.
«ابسال» به‌معنی «تسلیم کردن خود در برابر ضرر و خطر» است و وقتی به‌صورت مجهول به‌کار می‌رود، مفهومی نزدیک به «گرفتار شدن» را بیان می‌کند.
جملهٔ «لیس لها ...» صفت «نفس» است و بر همین اساس در ترجمه به‌جای «در حالی که» از «که» استفاده شد.
اگرچه در ترجمهٔ آیهٔ ۴۸ سورهٔ بقره گفتیم «شفاعت» به‌معنی «اعمال نفوذ» است، ولی در این آیه با توجه به سیاق و ترکیب عبارات، بهتر است «شفیع» را ترجمه نکنیم و خودش را که در فارسی نیز کاربرد دارد بیاوریم.
توضیح معنای «عدل» در ترجمهٔ آیهٔ ۴۸ سورهٔ بقره بیان شد.

قُلْ أَنَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَىٰ أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيَاطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُ أَصْحَابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنَا قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَىٰ وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۷۱﴾
بگو: «آیا به‌جای خدا چیزی را بخوانیم که نه سودی به ما می‌رساند و نه زیانی برایمان دارد؟ و پس از آنکه خدا ما را راهبری کرد، به عقب بازگردانده شویم؟ همچون کسی که شیاطین در زمین او را به گمراهی و سقوط کشانده‌اند و با آنکه یارانی دارد که او را به هدایت می‌خوانند که نزد ما بیا، سرگردان مانده است؟» بگو: «به‌راستی راهبری خداست که هدایت است و ما فرمان یافته‌ایم تسلیم خداوندگار جهانیان باشیم.»

معنای «عقِب» و بازگشت به آن در ترجمهٔ آیهٔ ۱۴۳ سورهٔ بقره توضیح داده شد.
«استهواء» از مادهٔ «هوي» به‌معنی «پستی و سقوط» است و در باب استفعال، مفهوم طلب و «کشاندن به سقوط و گمراهی» را بیان می‌کند.

وَأَنْ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَاتَّقُوهُ وَهُوَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ﴿۷۲﴾
و اینکه نماز را برپا دارید و از او پروا کنید و اوست کسی که به سویش برانگیخته و گردآورده می‌شوید.

توضیح معنای «حشر» در ترجمهٔ آیهٔ ۲۰۳ سورهٔ بقره بیان شد.

وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَيَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ ﴿۷۳﴾
و اوست که آسمان‌ها و زمین را بر مبنایی درست آفرید. و روزی که می‌گوید «باش» می‌شود. سخنش حق است و روزی که در صور دمیده می‌شود، زمامداری از آنِ اوست. دانای پنهان و آشکار است و او فرزانه و آگاه است.

«صُور» اسم جنس از مادهٔ «صَوَرَ» است که در اصل، مفهوم «تمایل» را بیان می‌کند و «صورة» و «تصویر» نیز به‌خاطر تمایل و شباهتی که عکس یک چیز به اصل آن دارد از این ماده است. این واژه در معنای «شاخ گاو» و «شیپور» نیز به‌کار رفته است که شاید به دلیل انحنای آن باشد. از آنجا که تعبیر دمیدن در صور تعبیری مبهم و مجازی است، بهتر است آن را ترجمه نکنیم.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۶:۶۹–۷۳

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».