برخی می‌گويند چون عقل اشتباه می‌كند، پس برويم سراغ نقل. نخير؛ عقل چهل درصد، سی درصد خطا می‌كند، نقل هشتاد درصد خطا دارد.
در تعارض عقل و نقل چه بايد كرد؟
عقل اشتباه می‌كند؟ بله عقل اشتباه می‌كند.
چون عقل اشتباه می‌كند، می‌گويد ما كسی را احتياج داريم كه مصون از اشتباه باشد، يعنی معصوم باشد.
اشتباه دليل است بر اينكه ما نيازمند به معصوميم، نه دليل است بر اينكه عقل خطا می‌كند و نقل مصون و معصوم است،
عقل چهل درصد، سی درصد خطا می‌كند، نقل هشتاد درصد. «فيه وجوه و اقوال» ناظر به همين نقل است ديگر.
شما ببينيد از طهارت موی خنزير گرفته تا طهارت خَمر فتوا داده‌اند در كتاب‌های ما هست چقدر اختلاف هست.
به اين فكر نباشيد كه مشهور چه می‌گويند.
عقل حجت خداست كه «به يحتج العبد علي المولي و المولي علي العبد». عقل برهاني، نه وهم و خيال،
عقل برهاني مثل روايت زراره و حمران است، حجت خداست،
اگر كسی كاملاً تشخيص داد، اما كشور خودش را در فقر نگه داشت، در قيامت جهنم می‌رود يا نمی‌رود؟
اين فهم را چه كسی داد؟ خدا،
فهم حجت الله است يا نه؟
آدم اگر چيزی را بفهمد كه یک بيماری را چطور بايد معالجه كند، عالماً عامداً آ‌ن كار را نكند جهنم می‌رود يا نمی‌رود؟ مثل اينكه اگر زراره خبر صحيحي را آورد كه نماز را بايد اين طور بخوانی، اين عالماً عامداً نخواند، خب عذاب می‌بينيد يا نمی‌بيند؟ هيچ فرقی بين برهان عقلی و روايت معتبر هست يا نه؟
گاهي سؤال مي‌شود كه عقل با نقل اگر معارض شدند تكليفش چيست؟
خب، هر كدام قطعی است مقدم بر ظنی است، نقل هادی بسياری از احكام عقلي است كه او را هدايت می‌كند، یک؛
عقل هم شرح بسياری از روايات و ادله نقلی به عهده اوست، دو؛
همان‌طوری كه ادله نقلی كه از انبيای الهی (عليهم‌السلام) رسيده است «يثيروا لهم دفائن العقول» می‌شود، عقول استدلالی و برهانی هم «يثيروا لنا دفائن النقول» می‌شود. اين عقل است كه دفائن نقول را اثاره می‌كند، اثاره كردن يعنی شوراندن، شكوفا كردن.

آیة الله جوادی آملی - تفسير سورهٔ نحل.

@quranpuyan
@hamidhossaini