یادداشت‌ها#۲۳۲۶

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۲۵۳ تا ۲۵۵ سورهٔ بقره

تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَلَكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَمِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَلَكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ ﴿۲۵۳﴾
آن فرستادگان، برخی از آنها را بر برخی دیگر برتری دادیم؛ از جملهٔ آنان، کسی بود که خدا با او سخن گفت؛ و برخی از آنها را رتبه‌هایی بالاتر برد و به عیسی پسر مریم دلایل آشکار بخشیدیم و او را با روح القدس پشتیبانی کردیم. و اگر خدا می‌خواست کسانی که بعد از آنها بودند - پس از اینکه دلایل آشکار برایشان آمد - با هم نمی‌جنگیدند، ولی اختلاف پیدا کردند و از آنها کسی بود که ایمان آورد و از آنها کسی بود که حق‌پوشی کرد؛ و اگر خدا می‌خواست با هم نمی‌جنگیدند، ولی خدا آنچه را می‌خواهد انجام می‌دهد.

توضیح معنای «تأیید» و دلیل ترجمه نشدن «روح القدس در ترجمهٔ آیهٔ ۸۷ همین سوره بیان شد.
یکی از معانی باب افتعال، مشارکت است؛ لذا «اقتتال» را باید «با هم جنگیدن» ترجمه کرد.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ وَالْكَافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ ﴿۲۵۴﴾
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از آنچه به شما روزی دادیم انفاق کنید، پیش از آنکه روزی فرا رسد که نه داد و ستدی در آن باشد و نه دوستیِ صمیمانه‌ای و نه اعمال نفوذی؛ و حق‌‌پوشان، هم‌ایشان‌اند ستمگران.

توضیح معنی «انفاق» در ترجمهٔ آيهٔ ۱۹۵ این سوره گذشت.
مادهٔ «خلل» در اصل به‌معنی «لابه‌لا» است و «خلیل» به «کسی که محبت او در لابه‌لای دل وجود دارد» گفته می‌شود که نزدیک‌ترین تعبیر رایج برای آن «دوست صمیمی» است.
توضیح معنای «شفاعت» در ترجمهٔ آیهٔ ۴۸ این سوره گذشت.
در ترجمهٔ آیهٔ ۵ این سوره دربارهٔ معادل «هُم» وقتی به‌عنوان «ضمیر فصل» به‌کار رود توضیح داده شد.

اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ ﴿۲۵۵﴾
خداست که هیچ معبودی جز آن زندهٔ بسیار پاینده وجود ندارد. نه چُرتش می‌گیرد و نه خواب. آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است از آنِ اوست. کیست آن که نزد او اعمال نفوذ کند، مگر به اذن او؟ آنچه را پیش روی آنها و آنچه را پشت سر آنهاست می‌داند، ولی آنها بر چیزی از دانش او احاطه ندارند،‌ مگر آنچه او بخواهد. گسترهٔ سریر او آسمان‌ها و زمین را در بر گرفته است و نگه داشتن آنها پشت او را خم نمی‌کند و اوست بلند مرتبه و سترگ.

«قیوم» صیغهٔ مبالغه از مادهٔ «قیام» و به‌معنی «کسی که در قائم به ذات بودن، شدّت و استمرار دارد» است. پس «پایندگی و بر پا بودن» معنای خود این لفظ و «بر پا دارنده بودن برای همهٔ هستی» از لوازم چنین صفتی است.
«سنة» از مادهٔ «وسن» به‌معنی «سنگین شدن بدن و چشم‌ و حالتی که پیش از خوابیدن برای انسان پیش می‌آید» است که در متون ادبی به آن «غنودن» و در تعابیر رایج به آن «چرت زدن» می‌گویند.
استثنای «مگر به اذن او» بهتر است پس از جملهٔ استفهامی «کیست آن که نزد او شفاعت کند» بیاید تا با تعبیر آیه انطباق دقیق‌تری داشته باشد. همین نکته دربارهٔ استثنای «مگر آنچه او بخواهد» در موضوع احاطه بر علم خدا صادق است.
توضیح معنای «بین أیدی» در ترجمهٔ آیهٔ ۶۶ این سوره گذشت.
«کرسی» که از عبری وارد زبان عربی شده به‌معنی «سریر و صندلی» است.
«یؤوده» از مادهٔ «أود» به‌معنی «خم شدن و انحنا» است که «خم شدن پشت بر اثر سنگینی بار» از مصادیق آن به‌شمار می‌رود.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۲:۲۵۳–۲۵۵

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».