Everything published on the Telegram channel “Kalam”, kept here in full and updated automatically.
فایل صوتی تفکیک گوهر اصلی و جنبه‌های فطری و جهانی دین از ظواهر و امور تاریخی و منطقه‌ای آن، موضوعی مهم و در عین حال پیچیده است که اگر مرزهایش را به‌درستی تشخیص ندهیم، از سویی گرفتار تحجّر و از سویی دیگر به بدعت مبتلا خواهیم شد. این جلسه از سلسله مباحث دین حنیف در قرآن به بررسی راه حل کتاب خدا برای مواجههٔ صحیح با مشکل…
Audio
تفکیک گوهر اصلی و جنبه‌های فطری و جهانی دین از ظواهر و امور تاریخی و منطقه‌ای آن، موضوعی مهم و در عین حال پیچیده است که اگر مرزهایش را به‌درستی تشخیص ندهیم، از سویی گرفتار تحجّر و از سویی دیگر به بدعت مبتلا خواهیم شد. این جلسه از سلسله مباحث دین حنیف در قرآن به بررسی راه حل کتاب خدا برای مواجههٔ صحیح با مشکل ثابت و…
نفی مرزبندی‌‌های دینی و تأکید قرآن بر یک دین حنیف که در طول تاریخ بر فطرت مشترک انسانی تکیه داشته، در کنار ده‌ها آیه‌ای که مخاطب این دین را همهٔ انسان‌ها معرفی می‌کند (مانند: انعام، ۹۰ و فرقان، ۱)، نشان‌دهندهٔ جهانی بودن دعوت همهٔ انبیای الهی است. البته در آیاتی نیز قرآن به‌عنوان کتابی عربی (مانند یوسف، ۲) برای…
فایل صوتی یکی از ویژگی‌هایی که قرآن برای دین برمی‌شمرد، اختصاص نداشتن به منطقه یا گروهی خاص است. در این جلسه پس از بررسی آیاتی که از سویی به جهانی بودن دین و از سویی دیگر به عربی یا منطقه‌ای بودن آن اشاره دارد، ضمن جمع‌بندی آنها به لوازمی چون همگانی بودن دعوت سایر انبیا و ضرورت تفکیک جنبه‌های تاریخی دین از جنبه‌های…
Audio
یکی از ویژگی‌هایی که قرآن برای دین برمی‌شمرد، اختصاص نداشتن به منطقه یا گروهی خاص است. در این جلسه پس از بررسی آیاتی که از سویی به جهانی بودن دین و از سویی دیگر به عربی یا منطقه‌ای بودن آن اشاره دارد، ضمن جمع‌بندی آنها به لوازمی چون همگانی بودن دعوت سایر انبیا و ضرورت تفکیک جنبه‌های تاریخی دین از جنبه‌های انسانی آن…
یکی از ویژگی‌هایی که قرآن برای دین حنیف برمی‌شمرد، راحتی و دور بودن از تنگنا و دشواری است. (حج، ۷۸) خدای این دین با سختگیری میانه‌ای ندارد و جز آسانی برای بندگانش نمی‌خواهد. (بقره، ۱۸۵) پیامبرش نیز مأموریت خود را برداشتن بارهای سنگین از دوش مردم می‌داند. (اعراف، ۱۵۷) اما این واقعیت را هم نمی‌توان نادیده گرفت که در…
اخیراً یکی از مخالفان دموکراسی فرموده‌اند: «مردم در امور اجتماعی یزید را پذیرفته بودند». ایشان در ادامه با مقایسهٔ تعداد لشکریان یزید و امام حسین (علیه‌السلام) نتیجه گرفته‌اند «اگر حاکمیت را از آنِ مردم بدانیم، طبق محاسبات ظاهری باید حق را به یزید بدهیم!» اکنون به اینکه اساساً موضوع دموکراسی در آن دوران، مطرح و قابل…
فایل صوتی در ادامهٔ مباحث مربوط به توصیف دین مقبول از نگاه قرآن، در این جلسه، آسان بودن و ناسازگاری دین با سختی و تنگنا را به‌عنوان یکی دیگر از ویژگی‌های دین حنیف مطرح کردیم و با توجه به وجود احکام و مقررات متعدد شرعی که برخی از آنها دشواری‌هایی هم دارد، توضیح دادیم منظور قرآن از آسان بودن دین چیست. این جلسات روزهای…
Audio
در ادامهٔ مباحث مربوط به توصیف دین مقبول از نگاه قرآن، در این جلسه، آسان بودن و ناسازگاری دین با سختی و تنگنا را به‌عنوان یکی دیگر از ویژگی‌های دین حنیف مطرح کردیم و با توجه به وجود احکام و مقررات متعدد شرعی که برخی از آنها دشواری‌هایی هم دارد، توضیح دادیم منظور قرآن از آسان بودن دین چیست. این جلسات روزهای چهارشنبه…
قرآن کریم بارها به توصیف دینداری مطلوب پرداخته و در این میان، بیشترین توجه را به نقش آزادی و اختیار در تحقق دین حنیف نشان داده است؛ این اهتمام تا جایی است که کتاب خدا مطلقاً هر نوع اجباری را در امور دینی منتفی می‌داند. (بقره، ۲۵۶) جایگاه دین قلب است (حجرات، ۱۴) و دل، هیچ تحمیلی را نمی‌پذیرد. لذا پاسخ پیامبران، هم به…
فایل صوتی یکی از ویژگی‌های مهم دین مقبول در قرآن که بارها بر آن تأکید و اصرار شده، اختیاری و آزادانه بودن دینداری است. در این جلسه ضمن توضیح مفهوم انتخابی بودن دین، پاسخ قرآن به کسانی که تصور می‌کنند دین اجباری به سود خود مردم است یا حکومت اسلامی می‌تواند احکام شرعی را با اجبار اجرا کند بیان شد. این جلسات روزهای…
Audio
یکی از ویژگی‌های مهم دین مقبول در قرآن که بارها بر آن تأکید و اصرار شده، اختیاری و آزادانه بودن دینداری است. در این جلسه ضمن توضیح مفهوم انتخابی بودن دین، پاسخ قرآن به کسانی که تصور می‌کنند دین اجباری به سود خود مردم است یا حکومت اسلامی می‌تواند احکام شرعی را با اجبار اجرا کند بیان شد. این جلسات روزهای چهارشنبه ساعت…
قرآن کریم بارها با تعابیری چون «مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ» بر ضرورت خالص ساختن دین تأکید کرده و با عبارت «أَلَا لِلَّـهِ الدِّينُ الْخَالِصُ» (زمر: ٣) زندگی حساب‌شده‌ای که در آن ناخالصی نباشد را مقبول خداوند متعال دانسته است. بسیاری از دینداران، خلوص را به این می‌دانند که امور خود را با انگیزهٔ رضایت خدایی که باورش…
فایل صوتی در این جلسه دربارهٔ «خلوص» به‌عنوان یکی از توصیه‌های قرآن برای دینداری مطلوب گفتگو شد و ضمن بیان معنایی کاربردی‌تر، تلاش کردیم نسبت این مفهوم را با بالاترین مراتب فضیلت‌های انسانی به‌دست آوریم و از این طریق با راز استثنای مخلَصان و یکی دیگر از کلیدهای فهم نظام معرفتی کتاب خدا بیشتر آشنا شویم. این جلسات…
Audio
در این جلسه دربارهٔ «خلوص» به‌عنوان یکی از توصیه‌های قرآن برای دینداری مطلوب گفتگو شد و ضمن بیان معنایی کاربردی‌تر، تلاش کردیم نسبت این مفهوم را با بالاترین مراتب فضیلت‌های انسانی به‌دست آوریم و از این طریق با راز استثنای مخلَصان و یکی دیگر از کلیدهای فهم نظام معرفتی کتاب خدا بیشتر آشنا شویم. این جلسات روزهای چهارشنبه…
امام باقر (علیه‌السلام): قالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله: إِنَّ حَدِيثَ آلِ مُحَمَّدٍ صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ، لَا يُؤْمِنُ بِهِ إِلَّا مَلَكٌ مُقَرَّبٌ، أَوْ نَبِيٌّ مُرْسَلٌ، أَوْ عَبْدٌ امْتَحَنَ اللَّهُ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ، فَمَا و رَدَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَدِيثِ آلِ مُحَمَّدٍ فَلَانَتْ لَهُ قُلُوبُكُمْ و…
شخصیت واقعی هر کس همان روحیاتی است که در باطن و روان او شکل می‌گیرد. پس دینداری و زندگی حساب‌شدهٔ افراد را باید در جان و دل آنها سراغ گرفت. قرآن نیز که دین مطلوب را تسلیم بودن در برابر حقیقت معرفی می‌کند، ارزش و اثربخشی آن را در گرو «ایمان» و تسلیم قلبی می‌داند. اسلام، ایمان، تقوا و یقین، چهار کلیدواژه و محور مهم در…
فایل صوتی در این نوبت از سلسله گفتارهای اینترنتی تلاش کردیم مفهوم ایمان یا تسلیم قلبی و نقش آن در شکل‌گیری فضائل و درجات انسانی را بیان کنیم. با این توضیحات مشخص شد دینداری و فضیلت با تسلیم ظاهری آغاز می‌شود و به نسبت قوّت و حقیقت یافتن آن، مراحل ایمان، تقوا و یقین به‌عنوان نتایج و دستاوردهای زندگی حساب‌شده و اخلاقی…
Audio
در این نوبت از سلسله گفتارهای اینترنتی تلاش کردیم مفهوم ایمان یا تسلیم قلبی و نقش آن در شکل‌گیری فضائل و درجات انسانی را بیان کنیم. با این توضیحات مشخص شد دینداری و فضیلت با تسلیم ظاهری آغاز می‌شود و به نسبت قوّت و حقیقت یافتن آن، مراحل ایمان، تقوا و یقین به‌عنوان نتایج و دستاوردهای زندگی حساب‌شده و اخلاقی یکی پس از…
فطری و انسانی دانستن دین حق (روم، ۳۰) و اعلام عقل و فکر آدمی به‌عنوان تنها ملاک پذیرش درست و غلط (بقره، ۱۷۰ و انعام، ۵۰)، پیامدهای مهمی دارد که قرآن کریم در همهٔ آیاتش به آن ملتزم مانده و به بیان‌هایی گوناگون در تأیید آن سخن گفته است. مهم‌ترین لازمهٔ عقل‌گرایی واقعی پذیرش تقدم اخلاقِ برآمده از وجدان بر ظواهر و متون…
فایل صوتی با توجه به اینکه در جلسات گذشته مشخص شد دین حق از نظر قرآن، تبعیت از عقل و وجدان آدمی است، این جلسه به توضیح تقدم اخلاق بر ظواهر دینی به‌عنوان مهم‌ترین لازمهٔ این ادعا اختصاص داشت و ضمن تشریح پایبندی و تأکید قرآن بر این اولویت، به خطاها و افراط و تفریط‌های رایج در این زمینه نیز اشاره شد. این جلسات روزهای…
Audio
با توجه به اینکه در جلسات گذشته مشخص شد دین حق از نظر قرآن، تبعیت از عقل و وجدان آدمی است، این جلسه به توضیح تقدم اخلاق بر ظواهر دینی به‌عنوان مهم‌ترین لازمهٔ این ادعا اختصاص داشت و ضمن تشریح پایبندی و تأکید قرآن بر این اولویت، به خطاها و افراط و تفریط‌های رایج در این زمینه نیز اشاره شد. این جلسات روزهای چهارشنبه ساعت…
نفی عناوین و مرزهای ادیان رسمی در کنار مبارزهٔ صریح با دینداری تقلیدی، هشدار دربارهٔ پیروی از هوس، بی‌ارزش دانستن گمان و گوشزد کردن خطر سطحی‌نگری، تبیین‌هایی است که قرآن کریم دربارهٔ جنبه‌های سلبی مفهوم «حنیف» ارائه می‌دهد. گویاترین بیان قرآن دربارهٔ جنبهٔ ایجابی دین حنیف در آیهٔ ۳۰ سورهٔ روم آمده و با تعبیر «فطرت…
فایل صوتی پس از مشخص شدن معنای سلبی حنیف، در چهارمین جلسه از این سلسله مباحث به بیان جنبهٔ ایجابی دین حق و معیار شناخت حقیقتی که باید تسلیم آن بود پرداخته شد و با توجه به تصریح قرآن دربارهٔ فطری و انسانی بودن دین خدا، عقل و وجدان بشری به‌عنوان تنها تکیه‌گاه شناخت حقیقت معرفی گردید و تفاوت کمال عقل بشر با نقصان علم او…
Audio