یادداشت‌ها#۳۲۷۳

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۵۹ تا ۶۴ سورهٔ توبه

وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا مَا آتَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَرَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللَّهِ رَاغِبُونَ ﴿٥٩﴾
ولی چقدر خوب می‌شد اگر آنچه را خدا و فرستاده‌اش به آنان داده است، خوش می‌داشتند و می‌گفتند: «خدا ما را بس است؛ به‌زودی خدا از افزون‌بخشی خود به ما خواهد داد و فرستاده‌اش نیز؛ بی‌تردید ما فقط مشتاق خداییم.»

«ولو» بیانگر شرط است، ولی جواب آن در آیه نیامده تا بر اهمیت، بزرگ بودن و شاید مراتب گوناگون آن تأکید شود. نزدیک‌ترین تعبیر برای بیان این مفهوم، «چقدر خوب می‌شد اگر» است.

إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِّنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ﴿٦٠﴾
بخشش‌های صادقانه تنها برای تهیدستان است و بینوایان و کارگزاران آن و کسانی که دلجویی‌ می‌شوند و دربارهٔ برده‌ها و کسانی که تاوان بر عهده دارند و در راه خدا و درراه‌ماندگان؛ تقدیری تعیین شده از جانب خدا؛ و خدا دانا و فرزانه است.

معنای «مسکین» در ترجمهٔ آیهٔ ۸۳ سورهٔ بقره توضیح داده شد.
توضیح معنای «صدقة» در ترجمهٔ آیهٔ ۲۶۳ سورهٔ بقره بیان شد.
توضیح معنای «رقبة» در ترجمهٔ آیهٔ ۹۲ سورهٔ نساء گذشت.
برخلاف نظر اغلب مترجمان، «غرم» به‌معنی «وام» یا «بدهی» نیست؛ بلکه معنای آن «هر بهای سنگینی که بر عهدهٔ کسی قرار گرفته باشد» است که به آن «تاوان» می‌گویند.
معنای «فریضة» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۱ سورهٔ نساء همراه با دلیل دقیق نبودن ترجمه‌ای که اغلب مترجمان برای «فریضة من الله» ذکر کرده‌اند، توضیح داده شد.

وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَّكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿٦١﴾
و از آنان کسانی‌اند که پیامبر را آزار می‌دهند و می‌گویند: «او سراپا گوش است!» بگو: «گوشِ خوبی است برای شما؛ به خدا ایمان دارد و به مؤمنان اعتماد می‌کند و رحمتی است برای آنها که از میان شما ایمان آورده‌اند.» و آنان که فرستادهٔ خدا را آزار می‌دهند، عذابی دردناک خواهند داشت.

«أُذُن» صفت مشبهه از مادهٔ «اذن» به‌معنی «بسیار شنوا» است که برای عضو شنوایی نیز به‌کار می‌رود. استفاده از این تعبیر در اینجا برای بیان شدت شنوایی است که در فارسی به آن «سراپا گوش بودن» می‌گویند.
«یؤمن ب» به‌معنی «ایمان داشتن» و «یؤمن ل» بیانگر معنای «اعتماد داشتن» است.

يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ لِيُرْضُوكُمْ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَقُّ أَن يُرْضُوهُ إِن كَانُوا مُؤْمِنِينَ ﴿٦٢﴾
در حضور شما به خدا سوگند می‌خورند تا خشنودتان کنند؛ ولی اگر مؤمن بودند، سزاوارتر این بود که خدا و فرستاده‌اش را خشنود کنند.

به قرینهٔ تعبیر مشابه در آیهٔ ۱۸ سورهٔ مجادله می‌توان «یحلفون ل» را به‌معنی «سوگند خوردن در حضور و برابر کسی» دانست.

أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَن يُحَادِدِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيهَا ذَٰلِكَ الخِزيُ العَظِيمُ ﴿٦٣﴾
آیا نمی‌دانند که هر کس با خدا و فرستاده‌اش خصمانه مخالفت کند، آتش دوزخ از آنِ اوست و جاودانه در آن خواهد ماند؟ درماندگی سترگ همان است.

«ألم یعلموا» به‌صورت تحت‌اللفظی «آیا ندانستند» ترجمه می‌شود، ولی این تعبیر در فارسی رایج نیست.
«یُحَادِد» از مادهٔ «حدد» به‌معنی «مرزبندی خصمانه و مخالفت آشکار» است و برخی آن را از «حدّة» به‌معنی «تندی و تیزی» گرفته‌اند.
معنای «خزي» در ترجمهٔ آیهٔ ۸۵ سورهٔ بقره توضیح داده شد.
به‌منظور ایجاد تفاوت میان «کبیر» و «عظیم»، واژهٔ نخست را «بزرگ» و دومی را «سترگ» ترجمه می‌کنیم.

يَحذَرُ المُنَافِقُونَ أَن تُنَزَّلَ عَلَيهِم سورَةٌ تُنَبِّئُهُم بِما في قُلوبِهِم قُلِ استَهزِئُوا إنَّ اللّهَ مُخرِجٌ مَّا تَحذَرُونَ ﴿٦٤﴾
منافقان از این می‌ترسند که سوره‌ای بر آنان فرو فرستاده شود و آنها را از آنچه در دل دارند آگاه کند. بگو: «مسخره کنید؛ بی‌تردید، خدا آنچه را که از آن می‌ترسید، بیرون خواهد آورد.»

مادهٔ «حذر» به‌معنی «پرهیز از سر ترس» است، ولی در بسیاری از کاربردها ناچاریم آن را «ترس» ترجمه کنیم.
اغلب مترجمان «تنزّل علیهم» را «بر ضد آنها نازل شود» ترجمه کرده‌اند؛ درحالی‌که تعبیر «تنزیل علی» همه‌جا در قرآن به‌معنی «فرو فرستادن بر» است و در آیهٔ ۹۳ سورهٔ اسراء نیز «تنزل علینا کتابا» آمده است.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۹:۵۹–۶۴

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».