یادداشت‌ها#۲۹۶۷

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۱ تا ۷ سورهٔ اعراف

بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
به‌نام خدای مهربار مهربان

توضیحات مربوط به ترجمهٔ بسم الله در ابتدای سورهٔ حمد گذشت.

المص ﴿۱﴾
الف لام میم صاد

حروف مقطّعه رازی است که در ابتدای برخی سوره‌ها آمده و قابل ترجمه نیست.

كِتَابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ فَلَا يَكُنْ فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِنْهُ لِتُنْذِرَ بِهِ وَذِكْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ ﴿۲﴾
کتابی که بر تو فرو فرستاده شده است - پس به‌خاطرش در دلت تنگنایی نباشد - تا به‌وسیلهٔ آن هشدار دهی و یادکردی باشد برای مؤمنان.

«فلا یکن في صدرک حرج منه» جملهٔ معترضه‌ای است که در میان بیان هدف انزال قرآن، پس از تأکید بر الهی بودن این کتاب، به پیامبر دلداری می‌دهد و می‌گوید حالا که این کتاب از سوی خدا نازل شده، پس تحمل فشارها به‌خاطر آن آسان است. بر این اساس علاوه بر استفاده از علامت جملهٔ معترضه، «منه» را «به‌خاطر آن» ترجمه کردیم.

اتَّبِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ ﴿۳﴾
از آنچه از جانب خداوندگارتان بر شما فرو فرستاده شده است پیروی کنید و از غیر او به‌عنوان گردانندهٔ امور پیروی نکنید. چه کم توجه می‌کنید!

«ولي» همه‌جا باید یکسان ترجمه شود و بر اساس توضیحاتی که قبلاً ارائه شد، بهترین ترجمه برای آن، «گردانندهٔ امور» است.

وَكَمْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا فَجَاءَهَا بَأْسُنَا بَيَاتًا أَوْ هُمْ قَائِلُونَ ﴿۴﴾
و چه بسیار آبادی‌هایی که نابودشان کردیم و ناملایمات شدیدمان در حال خواب شبانه یا در حالی که در خواب نیمروز بودند بر سرشان آمد.

معنای «قریة» در ترجمهٔ آیهٔ ۵۸ سورهٔ بقره بیان شد.
معنای «بأس» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۷۷ سورهٔ بقره بیان شد.
«بیتوته» به‌معنی «استراحت شبانه» و «قیلولة» به‌معنی «استراحت میان روز» است.

فَمَا كَانَ دَعْوَاهُمْ إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا إِلَّا أَنْ قَالُوا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ ﴿۵﴾
پس هنگامی که ناملایمات سخت ما بر سرشان آمد، نمود ادعایشان جز این نبود که گفتند: «به‌راستی ما ستمگر بودیم.»

اغلب مترجمان «دعوا» را با تعابیری چون «سخن» و «اعتراف» و مانند آن ترجمه کرده‌اند که با این ماده انطباق ندارد. مادهٔ «دعو» به‌معنی «فرا خواندن همراه با دعوت و درخواست» است که در فارسی بیش از هر تعبیر دیگری برای آن از همان واژهٔ «دعا» استفاده می‌شود. این ماده وقتی در باب افتعال به‌صورت «ادّعا» به‌کار می‌رود، مفهوم «فرا خواندن دیگران برای توجه به ویژگی خاصی در خود» را بیان می‌کند. «الدعوی» اسم مصدر از این ماده است که برای بیان «نتیجه و نمود دعا یا ادعا» استفاده می‌شود.

فَلَنَسْأَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلَنَسْأَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ ﴿۶﴾
پس حتماً حتماً از کسانی که به‌سویشان فرستاده شد خواهیم پرسید و حتماً حتماً از فرستادگان خواهیم پرسید.

دو بار تأکید با لام و نون ثقیله در «لنسئلنّ» با «حتماً حتماً» نشان داده شد.

فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَمَا كُنَّا غَائِبِينَ ﴿۷﴾
پس حتماً حتماً با آگاهی کامل برایشان بازگو خواهیم کرد؛ و ما هیچ‌گاه غائب نیستیم.

توضیح معنای مادهٔ «قصص» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۳۰ سورهٔ انعام بیان شد.
همان‌گونه که «کان» را در بسیاری از آیات، وقتی برای خدا به‌کار می‌رود، به‌معنی استمرار دانستیم، در اینجا نیز «ما کنا» را باید به‌معنی «نفی همیشگی» بدانیم و نه نفی گذشته.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۷:۱–۷

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».