یادداشت‌ها#۲۹۳۱

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۱۳۰ تا ۱۳۵ سورهٔ انعام

يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا شَهِدْنَا عَلَى أَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ ﴿۱۳۰﴾
«ای جماعت جن و انس، مگر فرستادگانی از خودتان نزد شما نیامدند که نشانه‌های مرا برایتان بازگو می‌کردند و به شما دربارهٔ دیدار این روزتان هشدار می‌دادند؟» گویند: «به‌زیان خودمان گواهی دادیم.» - ولی زندگی دنیا آنان را فریفت - و به‌زیان خودشان گواهی دادند که آنان واقعاً حق‌پوش بودند.

با توجه به اینکه ابتدای آیه ادامهٔ خطابی است که به‌صورت نوعی نقل قول در آیهٔ ۱۲۸ مطرح شده بود، در گیومه قرار گرفت.
«معشر» به‌معنای «گروهی از افرادی که دارای ویژگی مشترک بوده و برای کاری گرد می‌آیند و با هم معاشرت می‌کنند» است. در فارسی متداول معمولاً برای این مفهوم از تعبیر «جماعت» استفاده می‌شود.
«یقصّون» از ریشهٔ «قصص» به‌معنای «روایت و بیانی که دقیقاً مطابق با واقعیت باشد» است. «بازگو کردن» تا حدودی می‌تواند مفهوم روایت و انطباقش با واقعیت را بازتاب دهد.
اغلب مترجمان «شهدنا»‌ را مضارع ترجمه کرده‌اند، با اینکه این فعل ماضی است.

ذَلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا غَافِلُونَ ﴿۱۳۱﴾
آن به‌خاطر این است که خداوندگارت هیچ‌گاه - در حالی که اهل آبادی‌ها غافل باشند - به‌ ستمی نابودکنندهٔ آنها نیست.

معنای «قریة» در ترجمهٔ آیهٔ ۵۸ سورهٔ بقره بیان شد.
با توجه به تفاوت ساختار زبان عربی و فارسی جای اسم و ضمیر تغییر داده شد تا مفهوم جمله بهتر بیان شود.
همان‌گونه که «کان» در بسیاری از آیات قرآن برای بیان استمرار است و باید «همواره چنین است» ترجمه شود، در اینجا نیز باید «لم یکن» را «هیچ‌گاه چنین نیست» ترجمه کنیم.

وَلِكُلٍّ دَرَجَاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ ﴿۱۳۲﴾
و همهٔ افراد بر اثر آنچه انجام داده‌اند درجاتی خواهند داشت؛ و خداوندگارت از آنچه انجام می‌دهند غافل نیست.

از آنجا که «من» در «مما عملوا» تعلیلیه است، باید آن را «بر اثر» و مانند آن ترجمه کرد.

وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِكُمْ مَا يَشَاءُ كَمَا أَنْشَأَكُمْ مِنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ آخَرِينَ ﴿۱۳۳﴾
و خداوندگارت همان بی‌نیازِ دارای رحمت است؛ اگر بخواهد، شما را می‌برد و هر چه را بخواهد پس از شما جانشین می‌کند؛ همان‌گونه که شما را از دودمان گروهی دیگر پدید آورد.

توضیح معنای «ذریة» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۲۴ سورهٔ آل‌عمران بیان شد.

إِنَّ مَا تُوعَدُونَ لَآتٍ وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ ﴿۱۳۴﴾
بی‌گمان آنچه به شما وعده داده می‌شود، حتماً آمدنی است و شما قادر به ناتوان کردن نیستید.

«عجز» نقطهٔ مقابل «قدرت» است و «معجز» یعنی «کسی که بر دیگران غلبه می‌یابد و آنان را ناتوان می‌سازد». با توجه به تصریح آیات دیگر قرآن، مضاف الیه مقدر این واژه «الله» است. یعنی «شما ناتوان‌کنندهٔ خدا نیستید.» ولی چون این نکته در متن آیه ظاهر نشده، بهتر است در ترجمه نیز مقدر بماند.

قُلْ يَا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلَى مَكَانَتِكُمْ إِنِّي عَامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ تَكُونُ لَهُ عَاقِبَةُ الدَّارِ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ ﴿۱۳۵﴾
بگو: «ای قوم من، آنچه در توانتان دارید انجام دهید؛ من نیز قطعاً انجام می‌دهم؛ ولی خواهید دانست سرانجام آن سرا از آنِ که خواهد بود. بی‌تردید ستمگران رستگار نمی‌شوند.»

همان‌گونه که در ترجمهٔ آیهٔ ۶ همین سوره دربارهٔ «مکنّاهم» توضیح داده شد، «تمکین» به‌معنای دادن «قدرت و تسلط» است. در اینجا نیز «مکانت» همان مفهوم را بیان می‌کند، ولی با توجه به سیاق جمله «آنچه در توان دارید» ترجمه می‌شود.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۶:۱۳۰–۱۳۵

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».