یادداشت‌ها#۲۹۴۱

ترجمه پیشنهادی آیات ۱۴۲ تا ۱۴۵ سورهٔ انعام

وَمِنَ الْأَنْعَامِ حَمُولَةً وَفَرْشًا كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ﴿۱۴۲﴾
و از دام‌ها بارکشی و پهن‌شده‌ای را. از آنچه خدا روزیتان کرده است بخورید و گام‌ به گام رفتن شیطان را دنبال نکنید که به‌راستی او دشمنی آشکار برای شماست.

دربارهٔ «فرش» در این آیه اختلاف نظر فراوانی میان مفسران و مترجمان وجود دارد و معانی متعددی برای آن ذکر کرده‌اند؛ ولی به‌نظر می‌رسد با توجه به معنای مادهٔ «فرش» که «پهن کردن چیزی روی زمین» است و به قرینهٔ تقابل با «حمولة» که بیانگر توانایی حمل بار است، این تعبیر به دام‌هایی اشاره می‌کند که به‌خاطر کوچک بودن یا ویژگی‌هایی دیگر، برای حمل بار مناسب نیستند و از آنها استفاده‌های گوناگون دیگری می‌شود. بنا بر این ترجمه‌هایی چون خوراکی، دارای پشم، غیر بارکش، کوچک و مانند آن، دقیق به‌نظر نمی‌رسند و با نکتهٔ اصلی و مفهوم واژه انطباق ندارند.
توضیح معنای «خطوات» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۶۸ سورهٔ بقره گذشت.

ثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ نَبِّئُونِي بِعِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿۱۴۳﴾
هشت گونه را: از گوسفند دو نوع و از بز دو نوع. بگو: «آیا دو نر را حرام کرده است یا دو ماده را؟ یا آنچه را که زهدان‌های آن دو ماده در بر دارد؟ اگر راست می‌گویید، با تکیه به دانشی به من خبر دهید.»

«زوج» در اصل به‌معنی «چیزی که قرین داشته باشد» است و بر همین اساس برای اشاره به همسر انسان، جفت حیوانات و لنگهٔ اشیاء استفاده می‌شود؛ اما لزوماً به‌معنی یک فرد دارای جفت یا یک جفت نیست و همان‌گونه که راغب در مفردات بیان کرده، در بسیاری از کاربردهای قرآنی و از جمله در این آیه به‌معنای «اقران» یعنی صنف یا گونه است. در آیاتی چون «وأنبتنا فیها من کل زوج بهیج» و «وکنتم أزواجاً ثلاثة» و «وزوجناهم بحور عین» نیز همین معنا به‌کار رفته است. این برداشت با احادیث نقل شده از اهل بیت (علیهم‌السلام) که منظور از دوگانه‌های مطرح‌شده در این آیه و آیهٔ بعد را گونهٔ اهلی و وحشی این حیوانات دانسته‌اند نیز هماهنگی بیشتری دارد.
«ثمانیة أزواج» حال از «حمولة وفرشاً» در آیهٔ قبل است و بر همان اساس باید با «را» ترجمه شود.
معنای «أرحام» در ترجمهٔ آیهٔ ۶ سورهٔ آل‌عمران بیان شد.

وَمِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ وَصَّاكُمُ اللَّهُ بِهَذَا فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا لِيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ﴿۱۴۴﴾
و از شتر دو نوع و از گاو دو نوع. بگو: «آیا دو نر را حرام کرده یا دو ماده را یا آنچه را که زهدان‌های آن دو ماده در بر دارد؟ یا شما شاهد بودید که خدا به این کار سفارشتان کرد؟» پس چه کسی ستمکارتر از کسی است که بر خدا دروغ ببندد تا مردم را بدون تکیه به هیچ دانشی گمراه کند؟ به‌راستی خدا گروه ستمکاران را راهبری نمی‌کند.

قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۱۴۵﴾
بگو: «در آنچه بر من وحی شده است، چیزی را نمی‌یابم که بر خورنده‌ای که آن را بخورد حرام شده باشد، مگر اینکه مرداری باشد، یا خونی بیرون ریخته شده، یا گوشت خوک - که به‌راستی پلید است -، یا آنچه از روی نابه‌کاری خونش برای غیر خدا ریخته شده باشد.» ولی اگر کسی - بدون اینکه زیاده‌خواه و تجاوزگر باشد - ناچار شود، قطعاً خداوندگارت آمرزنده و مهربان است.

«سفح» نقطهٔ مقابل «حصن» است و در اصل برای جایی به‌کار می‌رود که بندی گسسته شود و آبی بریزد. استفاده از این تعبیر برای اشاره به تفاوت خون باقیمانده در بدن با خونی است که هنگام ذبح بیرون می‌ریزد.
معنای «اهلال» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۷۳ سورهٔ بقره توضیح داده شد.
معنای «فسق» در ترجمهٔ آیهٔ ۲۶ سورهٔ بقره بیان شد.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۶:۱۴۲–۱۴۵

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».