یادداشت‌ها#۲۸۴۰

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۳۶ تا ۴۱ سورهٔ انعام

إِنَّمَا يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ يَسْمَعُونَ وَالْمَوْتَىٰ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ ﴿۳۶﴾
تنها کسانی پاسخ مثبت می‌دهند که می‌شنوند، ولی مردگان را خدا برمی‌انگیزد، آن‌گاه به‌سوی او بازگردانده می‌شوند.

«اجابة» در لغت به‌معنی «پاسخ دادن» است و وقتی به باب استفعال می‌رود، همراه بودن این پاسخ را با موافقت و میل باطنی بیان می‌کند.

وَقَالُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّ اللَّهَ قَادِرٌ عَلَىٰ أَنْ يُنَزِّلَ آيَةً وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ﴿۳۷﴾

و گفتند: «چرا نشانه‌ای از جانب خداوندگارش بر او فرو فرستاده نشده است؟» بگو: «به‌راستی خدا تواناست که نشانه‌ای فرو فرستد، ولی بیشترشان نمی‌دانند.»

«لولا» معانی متعددی دارد که یکی از آنها مفهوم استفهام انکاری و معادل «چرا نه» است.

وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ ﴿۳۸﴾
و هیچ جنبنده‌ای در زمین و هیچ پرنده‌ای که با دو بال خود پرواز می‌کند نیست مگر آنکه امت‌هایی مانند شمایند؛ ما هیچ چیزی را در کتاب فروگذار نکرده‌ایم؛ سپس به‌سوی خداوندگارشان برانگیخته و گردآورده می‌شوند.

«دابّة» به‌معنای «جنبنده» و منظور از آن، حیوان یا هر موجود زنده‌ای است که حرکت می‌کند.
توضیح معنای «اُمّة» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۰۴ سورهٔ بقره بیان شد.

وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا صُمٌّ وَبُكْمٌ فِي الظُّلُمَاتِ مَنْ يَشَإِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ﴿۳۹﴾
و کسانی که نشانه‌های ما را دروغ شمردند، در تاریکی‌ها کرند و لالند. هر که را خدا بخواهد گمراهش می‌کند و هر که را بخواهد بر راهی راست و استوار قرارش می‌دهد.

در ترجمهٔ آیهٔ ۱۸ سورهٔ بقره توضیحاتی دربارهٔ «صم» و «بکم» و «عمی» بیان شد.
معنای «صراط مستقیم» در ترجمهٔ آیهٔ ششم سورهٔ حمد بیان شد.

قُلْ أَرَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَغَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿۴۰﴾
بگو: «اگر راست می‌گویید، به نظر شما اگر عذاب خدا به سراغتان آید یا آن زمان خاص فرا رسد، آیا جز خدا را می‌خوانید؟»

«أرأیتَ» اصطلاحی است که در هنگام پرسش برای تأکید و جلب توجه به‌کار می‌رود و تقریباً معادل «به نظرت» یا «به من بگو ببینم» در تعابیر رایج فارسی است. آمدن «کم» در پایان این واژه، مفهوم «أرأیتم» را همراه با نوعی جلب توجه بیشتر بیان می‌کند؛ ولی ظاهراً در فارسی راهی برای بیان این تفاوت وجود ندارد.

بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شَاءَ وَتَنْسَوْنَ مَا تُشْرِكُونَ ﴿۴۱﴾
بلکه تنها او را می‌خوانید، پس اگر بخواهد، آنچه را که به‌‌سویش فرا می‌خوانید از بین می‌برد و آنچه را شریک می‌گیرید از یاد می‌برید.

تقریباً همهٔ مفسران و مترجمان به تفاوت میان «تدعون إلیه» و «تدعونه له» دقت نکرده‌اند و این عبارت را به‌معنی «چیزی که به‌خاطرش خدا را می‌خوانید» دانسته‌اند؛ این در حالی است که کاربردهای دیگر آن در قرآن با چنین برداشتی هماهنگی ندارد و همه‌جا برای اشاره به بت‌ها و شریکانی که برای خدا قرار می‌داده‌اند به‌کار رفته است. پس مقصود این آیه همچون آیات ۳۷ اعراف و ۶۷ اسراء این است که با آمدن عذاب و اضطرار و مرگ، با ارادهٔ الهی همهٔ توهمات و عواملی که موجب شرک می‌شد از بین خواهد رفت. اما در برداشت مشهور، تصور شده است وقتی عذاب نازل شده یا مرگ به‌صورت قطعی به سراغ آنها آمده، اگر خدا بخواهد دعای مشرکان را مستجاب و عذاب را برطرف می‌کند!
«کشف» به‌معنی «برداشتن پوشش» است و به‌عنوان استعاره‌ای برای از بین بردن به‌کار می‌رود. بر این اساس تعابیری مثل «کشف الضرّ» و «کشف السوء» را نیز باید «از بین بردن» ترجمه کرد.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۶:۳۶–۴۱

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».