یادداشت‌ها#۲۷۴۷

ترجمه پیشنهادی آیات ۵۱ تا ۵۵ سورهٔ مائده

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ﴿۵۱﴾
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، یهودی‌ها و نصرانی‌ها را به‌عنوان گردانندگان امور برنگزینید، که برخی از آنان گردانندهٔ امور برخی دیگرند. و هر کس از شما با روی گرداندن به‌سویشان آنها را به‌عنوان گردانندهٔ امور برگزیند، قطعاً او از زمرهٔ آنهاست. به‌راستی خدا گروه ستمگران را راهبری نمی‌کند.

همان‌گونه که در ترجمهٔ آیهٔ ۲۰۵ سورهٔ بقره بیان شد، معنای «تولّی» در اصل، «رویگردان شدن» و در برخی عبارات با توجه به سیاق، «رویگردان شدن برای در دست گرفتن و گرداندن امور» است.

فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسَارِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشَى أَنْ تُصِيبَنَا دَائِرَةٌ فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ فَيُصْبِحُوا عَلَى مَا أَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نَادِمِينَ ﴿۵۲﴾
اما می‌بینی کسانی که در دلشان مرضی است به میان آنها می‌شتابند و می‌گویند: «می‌ترسیم پیش‌آمدی برایمان رخ دهد»؛ ولی چه‌بسا خدا پیروزی یا موضوعی از نزد خودش پیش آورد و در نتیجه، آنها بر آنچه در درونشان پنهان کرده‌ بودند افسوس خواهند خورد.

دلیل ترجمه نکردن «مرض» به «بیماری» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۰ سورهٔ بقره توضیح داده شد.
«دائرة» یعنی «آنچه در جریان و گردش است» و منظور از آن، «حوادث و پیش‌آمدهای جاری زندگی» است.
توضیح معنای «أمر» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۱۷ سورهٔ بقره گذشت.
«ندم من» با «ندم علی» تفاوت دارد و از آنجا که در فارسی تعبیر «بر چیزی پشیمان شدن» به‌کار نمی‌رود، در چنین ترکیبی «ندامت» به‌معنی «افسوس خوردن» است.

وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا أَهَؤُلَاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خَاسِرِينَ ﴿۵۳﴾
و کسانی که ایمان آورده‌اند گویند: «آیا اینها همان کسانی‌اند که با بالاترین سوگندهایشان به خدا قسم خوردند که حتماً با شما خواهند بود؟ اعمالشان از اعتبار افتاد و در نتیجه، زیانکار شدند.»

در برخی روایات قرآن، «یقول» منصوب خوانده شده است که در این صورت به «یصبحوا» در آیهٔ قبل عطف می‌شود و با سیاق تناسب بیشتری دارد.
«جهد» به‌معنی «نهایت تلاش و کوشش» است و با اضافه شدن به «أیمان» به‌معنی «قسم‌ها» اصطلاحی ترکیبی را می‌سازد که منظور از آن، «بالاترین و شدیدترین سوگند» است.
«حبط» به‌معنی «سقوط و محو شدن» است.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿۵۴﴾
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، هر کس از شما از دین خود برگردد، پس خدا گروهی را خواهد آورد که دوستشان دارد و آنها نیز او را دوست دارند، افرادی که در برابر مؤمنان خوار و در برابر حق‌پوشان عزتمندند، در راه خدا جهاد می‌کنند و از سرزنش هیچ سرزنش‌کننده‌ای بیم ندارند؛ آن، افزون‌بخشی خداست که به هر کس بخواهد عطایش می‌کند و خدا در بر گیرنده‌ای داناست.

توضیح مفهوم «واسع» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۱۵ سورهٔ بقره گذشت.

إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ ﴿۵۵﴾
جز این نیست که سرپرست شما خدا و فرستادهٔ او و کسانی‌اند که ایمان آورده‌اند، آنها که نماز را بر پا می‌دارند و در حالی که در رکوع‌اند زکات می‌دهند.

معنای «رکوع» و دلیل ترجمه نکردنش در توضیح آیهٔ ۴۳ سورهٔ بقره بیان شد.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۵:۵۱–۵۵

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».