ترجمهٔ پیشنهادی پنج آیهٔ اول سورهٔ نساء
بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
به‌نام خدای مهربار مهربان
توضیحات مربوط به ترجمهٔ بسم الله در ابتدای سورهٔ حمد بیان شد.
يا أَيُّها النّاسُ اتَّقوا رَبَّكُمُ الَّذي خَلَقَكُم مِن نَفسٍ واحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنهَا زَوجَهَا وَبَثَّ مِنهُما رِجَالًا كَثيرًا وَنِساءً وَاتَّقوا اللّهَ الَّذي تَساءَلونَ بِهِ وَالأَرحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيكُم رَقيبًا ﴿۱﴾
ای مردم، پروای خداوندگارتان را داشته باشید که شما را از یک حقیقت و گوهر انسانی آفرید و همسرش را از جنس همان حقیقت خلق کرد و از آن دو، مردان و زنان فراوانی را پراکنده ساخت. و پروای خدایی که به حرمت او از یکدیگر مطالبه می‌کنید و پروای پیوند با خویشان را داشته باشید که به‌راستی خدا همواره مراقب شماست.
«نفس» در قرآن بارها برای اشاره به حقیقت، ماهیت و جان انسان به‌کار رفته است؛ حقیقتی که از ترکیب روح الهی و بدن خاکی شکل می‌گیرد و فراتر از جنسیت و مشترک در زن و مرد است. پیام اصلی این آیه بیان این نکته است که انسانیت ربطی به جنسیت ندارد و زن و مرد از یک حقیقت آفریده شده‌اند، نه اینکه زن از مرد آفریده شده باشد.
«من» در «من نفس واحدة» برای بیان جنس و بیانگر این نکته است که همسر انسان (چه زن و چه مرد) از ماهیت خود او آفریده شده است و تقدم «منها» بر «زوجها» نیز همین مطلب را بیان و بر اینکه هر دو جنس از «همان حقیقت» آفریده شده‌اند تأکید می‌کند.
توضیح معنای «أرحام» در ترجمهٔ آیهٔ ۶ سورهٔ آل‌عمران بیان شد.
«ارحام» به «الله» که مفعول «اتقوا» است عطف شده و بر همین اساس در ترجمه، واژهٔ «پروا» تکرار شد تا این نکته مشخص‌تر باشد.
وَآتُوا الْيَتامَى أَموَالَهُم وَلَا تَتَبَدَّلُوا الخَبيثَ بِالطَّيِّبِ وَلَا تَأكُلوا أموَالَهُم إِلى أَموالِكُم إنَّهُ كانَ حُوبًا كَبيرًا ﴿۲﴾
و دارایی‌های یتیمان را به آنها بدهید و پلید را به‌عنوان جایگزین پاکیزه نگیرید و دارایی‌های آنها را همراه دارایی‌هایتان نخورید که به‌راستی آن، حق‌خوری بزرگی است.
«تبدیل» به‌معنی «جایگزین کردن چیزی» و «تبدّل» به‌معنی «گرفتن چیزی به‌عنوان جایگزین چیزی دیگر» است.
«حوب» به‌معنای «ضایع کردن حق زیردستان و کسانی که به فردی اعتماد کرده‌اند» است که در تعابیر رایج به آن «حق‌خوری» می‌گویند.
وَإِن خِفتُم أَلَّا تُقسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحوا مَا طَابَ لَكُم مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُباعَ فَإِن خِفتُم أَلَّا تَعدِلُوا فَواحِدَةً أَو مَا مَلَكَت أَيمَانُكُم ذَلِكَ أَدنَى أَلَّا تَعُولُوا ﴿۳﴾
و اگر بیم داشتید که نتوانید دربارهٔ یتیمان، نظامی عادلانه برقرار سازید، پس با هر تعداد از زنان که برایتان خوشایند بود، دوتا دوتا و سه‌تا سه‌تا و چهارتا چهارتا ازدواج کنید؛ اما اگر بیم داشتید که عدالت نورزید، فقط یکی یا آنچه مالکش بودید. آن به اینکه گردن‌فرازی و زورگویی نکنید نزدیک‌تر است.
توضیح معنای «قسط» در ترجمهٔ آیهٔ ۲۸۲ سورهٔ بقره گذشت.
موضوع این آیه عموم «یتیمان» است و مقید شدنش در ترجمه‌ها به «دختران یتیم» کاری بی‌دلیل و برخلاف پیام کلی آیه به‌نظر می‌رسد. زیرا هدف این آیه ترویج یا تجویز چندهمسری نیست؛ بلکه مسئولیت اجتماع در قبال یتیمان را گوشزد می‌کند و می‌فرماید اگر نمی‌توانید بدون ازدواج با زنان بیوه روشی عادلانه در رسیدگی به یتیمان داشته باشید، حتی با چندهمسری باید این مسئولیت را انجام دهید؛ مگر اینکه این کار موجب بی‌عدالتی در حق همسر و فرزندان خودتان شود.
مادهٔ «عول» به‌معنی «استیلای همراه با برتری‌طلبی و زورگویی» است.
وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحلَةً فَإِن طِبنَ لَكُم عَن شَيءٍ مِنهُ نَفسًا فَكُلوهُ هَنيئًا مَرِيئًا ﴿۴﴾
و مهریه‌های زنان را به‌خوبی و بدون چشمداشت به آنها بدهید؛ اما اگر با طیب خاطر چیزی از آن را به شما بخشیدند، پس نوشین و گوارا بخوریدش.
«صدُقة» همانند «صدَقة» در اصل به‌معنی «مالی که با صدق و صفا پرداخت شود» است و اولی برای کمک به نیازمندان و دومی برای «مهریهٔ زنان» به‌کار می‌رود.
«نحلة» به‌معنی «چیزی که بلاعوض و بدون توقع به کسی عطا شود» است.
وَلَا تُؤتُوا السُّفَهاءَ أموَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُم قِيامًا وَارزُقوهُم فِيها وَاكسُوهُم وَقولوا لَهُم قَولًا مَعرُوفًا ﴿۵﴾
و دارایی‌هایتان را که خدا مایهٔ برپا بودن شما قرار داده است به بی‌خردان ندهید و در آن روزی دهیدشان و بپوشانیدشان و با آنان سخنی پسندیده بگویید.
معنای «ارزقوهم فیها» با «ارزقوهم منها» متفاوت است. بسیاری از مفسران و مترجمان این تعبیر را به‌معنی «روزی دادن از محل منافع و درآمد آن» دانسته‌اند، ولی دلیلی برای این برداشت پیدا نشد.
این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.
#ترجمه_گروهی_قرآن
@hamidhossaini
بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
به‌نام خدای مهربار مهربان
توضیحات مربوط به ترجمهٔ بسم الله در ابتدای سورهٔ حمد بیان شد.
يا أَيُّها النّاسُ اتَّقوا رَبَّكُمُ الَّذي خَلَقَكُم مِن نَفسٍ واحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنهَا زَوجَهَا وَبَثَّ مِنهُما رِجَالًا كَثيرًا وَنِساءً وَاتَّقوا اللّهَ الَّذي تَساءَلونَ بِهِ وَالأَرحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيكُم رَقيبًا ﴿۱﴾
ای مردم، پروای خداوندگارتان را داشته باشید که شما را از یک حقیقت و گوهر انسانی آفرید و همسرش را از جنس همان حقیقت خلق کرد و از آن دو، مردان و زنان فراوانی را پراکنده ساخت. و پروای خدایی که به حرمت او از یکدیگر مطالبه می‌کنید و پروای پیوند با خویشان را داشته باشید که به‌راستی خدا همواره مراقب شماست.
«نفس» در قرآن بارها برای اشاره به حقیقت، ماهیت و جان انسان به‌کار رفته است؛ حقیقتی که از ترکیب روح الهی و بدن خاکی شکل می‌گیرد و فراتر از جنسیت و مشترک در زن و مرد است. پیام اصلی این آیه بیان این نکته است که انسانیت ربطی به جنسیت ندارد و زن و مرد از یک حقیقت آفریده شده‌اند، نه اینکه زن از مرد آفریده شده باشد.
«من» در «من نفس واحدة» برای بیان جنس و بیانگر این نکته است که همسر انسان (چه زن و چه مرد) از ماهیت خود او آفریده شده است و تقدم «منها» بر «زوجها» نیز همین مطلب را بیان و بر اینکه هر دو جنس از «همان حقیقت» آفریده شده‌اند تأکید می‌کند.
توضیح معنای «أرحام» در ترجمهٔ آیهٔ ۶ سورهٔ آل‌عمران بیان شد.
«ارحام» به «الله» که مفعول «اتقوا» است عطف شده و بر همین اساس در ترجمه، واژهٔ «پروا» تکرار شد تا این نکته مشخص‌تر باشد.
وَآتُوا الْيَتامَى أَموَالَهُم وَلَا تَتَبَدَّلُوا الخَبيثَ بِالطَّيِّبِ وَلَا تَأكُلوا أموَالَهُم إِلى أَموالِكُم إنَّهُ كانَ حُوبًا كَبيرًا ﴿۲﴾
و دارایی‌های یتیمان را به آنها بدهید و پلید را به‌عنوان جایگزین پاکیزه نگیرید و دارایی‌های آنها را همراه دارایی‌هایتان نخورید که به‌راستی آن، حق‌خوری بزرگی است.
«تبدیل» به‌معنی «جایگزین کردن چیزی» و «تبدّل» به‌معنی «گرفتن چیزی به‌عنوان جایگزین چیزی دیگر» است.
«حوب» به‌معنای «ضایع کردن حق زیردستان و کسانی که به فردی اعتماد کرده‌اند» است که در تعابیر رایج به آن «حق‌خوری» می‌گویند.
وَإِن خِفتُم أَلَّا تُقسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحوا مَا طَابَ لَكُم مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُباعَ فَإِن خِفتُم أَلَّا تَعدِلُوا فَواحِدَةً أَو مَا مَلَكَت أَيمَانُكُم ذَلِكَ أَدنَى أَلَّا تَعُولُوا ﴿۳﴾
و اگر بیم داشتید که نتوانید دربارهٔ یتیمان، نظامی عادلانه برقرار سازید، پس با هر تعداد از زنان که برایتان خوشایند بود، دوتا دوتا و سه‌تا سه‌تا و چهارتا چهارتا ازدواج کنید؛ اما اگر بیم داشتید که عدالت نورزید، فقط یکی یا آنچه مالکش بودید. آن به اینکه گردن‌فرازی و زورگویی نکنید نزدیک‌تر است.
توضیح معنای «قسط» در ترجمهٔ آیهٔ ۲۸۲ سورهٔ بقره گذشت.
موضوع این آیه عموم «یتیمان» است و مقید شدنش در ترجمه‌ها به «دختران یتیم» کاری بی‌دلیل و برخلاف پیام کلی آیه به‌نظر می‌رسد. زیرا هدف این آیه ترویج یا تجویز چندهمسری نیست؛ بلکه مسئولیت اجتماع در قبال یتیمان را گوشزد می‌کند و می‌فرماید اگر نمی‌توانید بدون ازدواج با زنان بیوه روشی عادلانه در رسیدگی به یتیمان داشته باشید، حتی با چندهمسری باید این مسئولیت را انجام دهید؛ مگر اینکه این کار موجب بی‌عدالتی در حق همسر و فرزندان خودتان شود.
مادهٔ «عول» به‌معنی «استیلای همراه با برتری‌طلبی و زورگویی» است.
وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحلَةً فَإِن طِبنَ لَكُم عَن شَيءٍ مِنهُ نَفسًا فَكُلوهُ هَنيئًا مَرِيئًا ﴿۴﴾
و مهریه‌های زنان را به‌خوبی و بدون چشمداشت به آنها بدهید؛ اما اگر با طیب خاطر چیزی از آن را به شما بخشیدند، پس نوشین و گوارا بخوریدش.
«صدُقة» همانند «صدَقة» در اصل به‌معنی «مالی که با صدق و صفا پرداخت شود» است و اولی برای کمک به نیازمندان و دومی برای «مهریهٔ زنان» به‌کار می‌رود.
«نحلة» به‌معنی «چیزی که بلاعوض و بدون توقع به کسی عطا شود» است.
وَلَا تُؤتُوا السُّفَهاءَ أموَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُم قِيامًا وَارزُقوهُم فِيها وَاكسُوهُم وَقولوا لَهُم قَولًا مَعرُوفًا ﴿۵﴾
و دارایی‌هایتان را که خدا مایهٔ برپا بودن شما قرار داده است به بی‌خردان ندهید و در آن روزی دهیدشان و بپوشانیدشان و با آنان سخنی پسندیده بگویید.
معنای «ارزقوهم فیها» با «ارزقوهم منها» متفاوت است. بسیاری از مفسران و مترجمان این تعبیر را به‌معنی «روزی دادن از محل منافع و درآمد آن» دانسته‌اند، ولی دلیلی برای این برداشت پیدا نشد.
این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.
#ترجمه_گروهی_قرآن
@hamidhossaini