یادداشت‌ها#۲۳۴۸

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۲۷۹ تا ۲۸۲ سورهٔ بقره

فَإِن لَم تَفعَلوا فَأذَنوا بِحَربٍ مِنَ اللّهِ وَرَسولِهِ وَإِن تُبتُم فَلَكُم رُءوسُ أَموالِكُم لَا تَظلِمونَ ولا تُظلَمونَ ﴿۲۷۹﴾
اما اگر (چشم‌پوشی) نکردید، پس به جنگی از جانب خدا و فرستادهٔ او تن دهید؛ ولی اگر توبه کنید سرمایه‌هایتان از آنِ شما خواهد بود و نه ستم می‌کنید و نه ستم می‌بینید.

مادهٔ «اذن» به‌معنی «اعلام رضایت» است و وقتی با «ب» بیاید از «دانستن همراه با پذیرش» حکایت می‌کند که به آن «تن دادن» گفته می‌شود. ترجمهٔ مشهور آیه به «اعلام جنگ» نه با معنای لغوی سازگار است و نه با آمدن حرف «من» بر سر «الله و رسوله».

وَإِن كانَ ذو عُسرَةٍ فَنَظِرَةٌ إلى مَيسرَةٍ وأن تَصدّقوا خيرٌ لكُم إن كُنتُم تَعلَمونَ ﴿۲۸۰﴾
و اگر دارای تنگنا باشد، پس مهلتی تا گشایشی. و صدقه دادن برایتان بهتر است، اگر بدانید.

«عسر» به‌معنی «دشواری و تنگنا» و «یسر» به‌معنی «گشایش و آسانی» است و از آنجا که در آیه برای توصیف بدهکارِ در تنگنا از «ذو» استفاده شده خوب است در ترجمه نیز از تعبیری همراه با «دارای» استفاده شود.
«نظرة» به‌معنی «نگریستن و منتظر ماندن» است ولی از نوعی که به آن «مهلت دادن» می‌گویند.
اگرچه اغلب مترجمان «أن تصدّقوا» را مشروط معنی کرده‌اند، ولی در آیه برای این توصیه هیچ شرطی ذکر نشده است و «أن» بر سر فعل به آن معنای مصدری می‌دهد و نه شرطی.
«تصدّقوا» که در اصل «تتصدّقوا» بوده، توصیه به «صدقه» یعنی «بخشش صادقانه» است.

واتَّقوا يومًا تُرجَعونَ فيهِ إلى اللّهِ ثُمّ تُوَفَّى كُلُّ نَفسٍ ما كَسبَت وَهُم لَايُظلمونَ ﴿۲۸۱﴾
و پروای روزی را داشته باشید که در آن به‌سوی خدا بازگردانده می‌شوید و سپس هر کس آنچه را به‌دست آورده باشد به‌صورت کامل دریافت کند در حالی که به آنها ستم نمی‌شود.

توضیح مفهوم «توفّي» در ترجمهٔ آیهٔ ۲۷۲ این سوره گذشت.

يا أَيُّها الَّذينَ آمَنوا إِذا تداينتُم بِدَينٍ إِلى أجلٍ مُسمًّى فَاكتُبوهُ وليكتُب بينَكُم كاتبٌ بالعدلِ ولايَأبَ كاتِبٌ أَن يَكتُبَ كَما عَلَّمَهُ اللّهُ فليكتُب وليُمللِ الَّذي عليهِ الحَقُّ وليتَّقِ اللَّهَ رَبّهُ ولايَبخَس منهُ شيئًا فَإن كان الَّذي عَليهِ الحَقُّ سَفيهًا أَو ضَعِيفًا أَو لايَستَطِيعُ أَن يُمِلَّ هُوَ فَليُملِل وَلِيُّهُ بِالعَدلِ واستَشهِدوا شَهيدَينِ مِن رِجالِكُم فَإِن لَم يَكُونا رَجُلَينِ فَرَجلٌ وَامرَأَتانِ مِمَّن تَرضونَ مِنَ الشُّهَداءِ إِن تَضلَّ إحداهُما فَتُذكِّرُ إِحداهُما الْأُخرى ولا يأبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعوا ولا تَسأَموا أَن تَكتبوهُ صَغيرًا أَو كَبيرًا إلى أَجَلِهِ ذَلِكُم أَقسَطُ عندَ اللّهِ وأَقومُ للشَّهادةِ وأَدنَى أَلّا تَرتابوا إلَّا أَن تكونَ تجارَةً حاضرَةً تُديرونَها بَينَكُم فَليسَ عليكُم جُناحٌ أَلّا تَكتبوها وأَشهِدوا إذا تَبايعتُم ولا يُضارَّ كاتِبٌ ولا شهيدٌ وإن تَفعلُوا فإنَّهُ فُسوقٌ بكُم واتّقوا اللّهَ ويعَلِّمكُم اللّهُ واللّهُ بكلّ شيءٍ عليمٌ ﴿۲۸۲﴾
ای کسانی که ایمان آورده‌اید هر گاه تا سررسیدی مشخص به یکدیگر وامی دادید، آن را بنویسید و باید نویسنده‌ای میان شما عادلانه بنویسد و هیچ نویسنده‌ای نباید از نوشتن، آن‌گونه که خدا به او آموزش داده است، خودداری کند. پس او باید بنویسد و کسی که حق بر عهدهٔ اوست باید املا کند و از خدا که خداوندگار اوست پروا داشته باشد و چیزی از آن کم نگذارد. پس اگر کسی که حق بر عهدهٔ اوست بی‌خرد یا ناتوان بود یا نمی‌توانست املا کند، ولیّ او باید عادلانه املا کند. و دو شاهد از میان مردانتان را به گواهی بطلبید و اگر دو مرد نبود، پس یک مرد و دو زن از میان شاهدانی که می‌پسندید که اگر یکی از آن دو زن فراموش کند، یکی از آنها به دیگری یادآوری می‌کند. و گواهان وقتی فراخوانده شدند نباید خودداری ورزند. و از اینکه ریز و درشت آن را تا سررسیدش بنویسید، خسته و رنجور نشوید. آن‌گونه نزد خدا نظامی عادلانه‌تر و موجب پایدارتر شدن گواهی و به اینکه به تردید نیفتید نزدیک‌تر است؛ مگر اینکه داد و ستدی نقدی باشد که آن را میان خود دست به دست بگردانید که در این صورت ننوشتنش برای شما کوتاهی شمرده نمی‌شود. و هنگامی که معامله می‌کنید شاهد بگیرید. و نباید به هیچ نویسنده و گواهی آسیب وارد شود و اگر چنین کنید به‌راستی این نوعی نابه‌کاری است برای شما. و پروای خدا را داشته باشید و خدا به شما آموزش می‌دهد و خدا به هر چیزی داناست.

«بخس» به‌معنی «نقص در ادای حق» است که به آن «کم گذاشتن» می‌گویند.
مادهٔ «ضلل» هم به‌ معنای «گم کردن» است و هم «فراموش کردن».
«سأم» به معنی «ملالت همراه با آزردگی» است.
«قسط» جامع معنای «عدل» و «نظم» است و علاوه بر عدالت، نوعی سامان‌بخشی را نیز در بر دارد.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۲:۲۷۹–۲۸۲

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».