آیا راهی برای شناخت اصول مشترک و اصلی ادیان وجود دارد؟

گاهی با افرادی مواجه می‌شویم که به پیام احتمالی خدا اهمیت می‌دهند و برای بهره‌گیری از چنین آموزه‌هایی اشتیاق دارند، ولی با مشاهدهٔ خرافات راه‌یافته به ادیان گوناگون به این نتیجه می‌رسند که حتی اگر خدا پیامی فرستاده باشد، در حال حاضر راهی مطمئن برای دست‌یابی به محتوای دقیق آن وجود ندارد.

آنها معتقدند در این شرایط، پایبندی به دانش و اخلاق متعارف بشر، بهتر از تن دادن به آسیب‌های پیروی از دینی خاص یا مشترکات ادیان است. ایشان در پاسخ به این نکته که چنین مشکلاتی در دیگر عرصه‌ها نیز وجود دارد، به نقدناپذیری دین اشاره و دلیل برتری علم بر دین را امکان اصلاح تدریجی آن ذکر می‌کنند.

ولی باید توجه داشت که اگر خدا پیامی فرستاده و به هر دلیلی محتوای قطعی آن در دسترس ما نباشد، هر آنچه به‌عنوان دین و سخن خدا مطرح می‌شود، برداشت‌هایی خطاپذیر است که همچون دیگر علوم و دستاوردهای بشری توسط افرادی عادی به‌دست آمده و با روش‌های علمی قابل نقد و اصلاح و بازنگری است.

در نگاه دقیق دینی، مقدس و غیر قابل نقد بودن، مخصوص خدا و کسانی است که در ارتباطی بدون خطا، سخن او را دریافت و بیان می‌کنند و همین مقدار کافی است تا عقل ما حکم کند که احتمال دست‌یابی به بخش‌ اندکی از چنین سخنی را باید جدی گرفت و برای شناخت آن از روش‌های علمی متعارف استفاده کرد.