یادداشت‌ها#۲۸۱۲

ترجمهٔ پیشنهادی پنج آیهٔ نخست سورهٔ انعام

بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
به‌نام خدای مهربار مهربان

توضیحات مربوط به ترجمهٔ بسم الله در ابتدای سورهٔ حمد بیان شد.

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَالنُّورَ ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ ﴿۱﴾
همهٔ سپاس‌ها و ستایش‌ها از آنِ خدایی است که آسمان‌ها و زمین را آفرید و تاریکی‌ها و نور را قرار داد؛ با این حال کسانی که حق‌پوشی کرده‌اند، برای خداوندگارشان همتا قرار می‌دهند.

نکات مربوط به معنای «الحمد» و «رب» در ترجمهٔ آیهٔ دوم سورهٔ حمد ذکر شد.
«جعل» به‌معنی «قرار دادن چیزی در شرایطی خاص» است و نمی‌توان آن را معادل «پدید آوردن»، «ایجاد کردن» و مانند آن دانست.
یکی از معانی و کاربردهای «ثمّ» بیان «شگفتی از نابه‌جا بودن کاری خاص» است که در تعابیر فارسی به‌صورت «آن‌وقت» یا «ولی باز» یا «با این حال» به‌کار می‌رود.
مادهٔ «عدل» در اصل به‌معنی «همسان یا یکسان» است و برای موقعیت‌هایی چون «دادن جایگزین همسان با خسارت» یا «یکسان قرار دادن» یا «برخورد منصفانهٔ یکسان» به‌کار می‌رود. حرف جر «ب» در اینجا به‌معنی «با» و بیانگر چیزی است که «برای» او همسان قرار می‌دهند؛ اما در آیاتی چون ۱۵۹ و ۱۸۱ سورهٔ اعراف در «به یعدلون» به‌معنی «به‌سبب» است.

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ ثُمَّ قَضَى أَجَلًا وَأَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ ﴿۲﴾
او کسی است که شما را از گِلی آفرید و سپس سررسیدی را معین کرد و سررسیدی مشخص نزد اوست؛ ولی باز شما در تردید می‌مانید.

معنای «قضی» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۱۷ سورهٔ بقره بیان شد.
«امتراء» از مادهٔ «مري» به‌معنی «ادامه دادن عمل یا حالت» است و برای «باقی ماندن در حالت تردید» به‌کار می‌رود و به‌ویژه در اینجا که به‌صورت فعل مضارع به‌کار رفته، خوب است جنبهٔ «ماندن» در ترجمهٔ آن ذکر شود.
در این آیه نیز «ثم» همچون آیهٔ پیش به‌کار رفته است.

وَهُوَ اللَّهُ فِي السَّمَاوَاتِ وَفِي الْأَرْضِ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهْرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُونَ ﴿۳﴾
و اوست خدا در آسمان‌ها و در زمین؛ پنهان و پیدای شما را می‌داند و آنچه را به‌دست می‌آورید می‌داند.

تعبیر «هو الله في السماوات ...» را نباید همچون «هو في السماوات اله» ترجمه کرد.

وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِضِينَ ﴿۴﴾
و هیچ نشانه‌ای از نشانه‌های خداوندگارشان نزد آنها نمی‌آمد مگر آنکه از آن رویگردان بودند.

با توجه به «کانوا» باید این آیه به‌صورت ماضی استمراری ترجمه شود.

فَقَدْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ فَسَوْفَ يَأْتِيهِمْ أَنْبَاءُ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ ﴿۵﴾
آنها حقیقت را وقتی نزدشان آمد، دروغ شمردند؛ پس خبرهای آنچه مسخره‌اش می‌کردند به‌ ایشان خواهد رسید.

«یأتیهم أنباء» به‌صورت تحت‌اللفظی به‌معنی «خبرها به‌سوی آنها خواهد آمد» است، ولی این مفهوم در فارسی به‌صورت «خبرها به آنها خواهد رسید» بیان می‌شود.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۶:۱–۵

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».