یادداشت‌ها#۲۵۵۴

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۱۹ تا ۲۳ سورهٔ نساء

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَيَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا ﴿۱۹﴾
ای کسانی که ایمان آورده‌اید برای شما روا نیست که به‌اجبار از زنان ارث ببرید و برای اینکه بخشی از آنچه به آنها داده‌اید را با خود ببرید، آنان را در تنگنا قرار ندهید، مگر اینکه مرتکب کار زشت آشکار و واضحی شوند. و با آنان بر اساس پسند عرف معاشرت کنید؛ و اگر از آنها بدتان آمد، چه‌بسا از چیزی بدتان بیاید و خدا در آن خوبی فراوانی قرار دهد.

«عضل» به‌معنی «منع کردن همراه با ایجاد تنگنا» است.
«معاشرت» به‌معنی «مصاحبت همراه با اختلاط و آمیزش» است و خودش در زبان متداول فارسی بیش از معادلش به‌کار می‌رود.
از آنجا که واژهٔ «فاحشة» بر آشکار بودن کار زشت دلالت دارد، توصیف آن به «مبیّنة» تأکید بیشتری بر این نکته است و باید در ترجمه بازتاب داشته باشد.

وَإِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا ﴿۲۰﴾
و اگر خواستید همسری را جایگزین همسری کنید و به یکی از آنها دارایی هنگفتی داده بودید، چیزی از آن را پس نگیرید. آیا آن را پس می‌گیرید با آنکه این کار، بهت‌آور و کوتاهی آشکاری است؟!

در ترجمهٔ آیهٔ ۱۴ سورهٔ آل‌عمران معنای «قنطار» بیان شد.
«اثم» در لغت به‌معنی «کوتاهی و تقصیر در کار خیر» است.

وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَى بَعْضُكُمْ إِلَى بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا ﴿۲۱﴾
و چگونه آن را پس می‌گیرید با اینکه برای یکدیگر از خود گذشتگی کرده‌اید و زنان از شما تعهدی سخت گرفته‌اند.

«افضاء» در اصل به‌معنی «ایجاد فضا و وسعت» است و اگرچه وقتی با «الی» به‌کار می‌رود یکی از معانی آن، «آمیزش مرد با زن» است، ولی برخلاف نظر اغلب مترجمان، با توجه به اینکه اولاً این تعبیر به‌صورت دوطرفه به‌کار رفته و نه صرفاً برای رابطهٔ مرد با زن و ثانیاً این مفهوم تناسب چندانی با موضوع آیه ندارد، بهتر است آن را به‌معنی «ایجاد فضا برای یکدیگر» و کنایه‌ای از تعبیر رایج «از خود گذشتگی» بدانیم.
رایج‌ترین تعبیر فارسی دربارهٔ پیمان محکم گرفتن، «تعهد گرفتن» است.

وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا ﴿۲۲﴾
و با آن زنانی که پدرانتان با آنها ازدواج کرده‌اند ازدواج نکنید؛ مگر آنچه قبلاً واقع شده است. به‌راستی که آن همواره کاری بسیار زشت و نفرت‌انگیز بوده و بد راه و روشی است.

«مقت» به‌معنی «بغض و نفرت شدید» است و با «دشمنی» که تحقق خارجی آن احساس به‌شمار می‌رود تفاوت دارد.

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ مِنَ الرَّضَاعَةِ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ وَرَبَائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسَائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ وَأَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا ﴿۲۳﴾
مادرانتان بر شما حرام شده‌اند و نیز دخترانتان و خواهرانتان و عمه‌هایتان و خاله‌هایتان و دختران برادر و دختران خواهر و آن مادرانتان که به شما شیر داده‌اند و خواهران شیری شما و مادران همسرانتان و آن دخترخوانده‌هایتان که در دامان‌ شمایند و از زنانتان‌ که با آنها آمیزش داشته‌اید هستند؛ اما اگر با آنها آمیزش نکرده بودید برای شما انحراف از حق به‌حساب نمی‌آید، و همسران پسرانتان که از پشت شمایند و اینکه دو خواهر را با هم گرد آورید، مگر آنچه قبلاً واقع شده است. به‌راستی خدا همواره آمرزنده و مهربان است.

معنی «جناح» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۵۸ سورهٔ بقره بیان شد.
«حلائل» جمع «حلیلة» به‌معنی «همسر شرعی و حلال» است.
«أصلاب» جمع «صلب» به‌معنی «سخت و محکم» است و بر اساس باور به اینکه نطفه از میان استخوان‌های بسیار سفت و سخت پشت مرد شکل می‌گیرد و حرکت می‌کند، وقتی می‌خواهند به نسل افراد اشاره کنند، آن را به «صلب» یا «پشت» آنها نسبت می‌دهند.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۴:۱۹–۲۳

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».