همراه با سجدهٔ کائنات
در تصویر شگفت‌انگیزی که قرآن از پشت پردهٔ هستی ترسیم می‌کند، تک‌تک اجزای جهان به سجده افتاده و در حال تسبیح‌اند. در این صحنه هر آنچه در آسمان‌ها و زمین است و حتی سایه‌های آنها با نهایت خواری و فروتنی سجده گزارده و این‌گونه، تسلیم بودن خود در برابر ارادهٔ الهی را به نمایش گذاشته‌اند.
در این کتاب، سجده‌کنندگان، و به عبارتی تسلیم‌شدگان در برابر خدا، به دو گروه تقسیم می‌شوند: دسته‌ای شامل موجوداتی که بی‌اختیار در مسیری معین قرار گرفته و چاره‌ای جز تسلیم نداشته‌اند؛ و دسته‌ای دیگر همچون انسان‌های مؤمن که با انتخابی آگاهانه در برابر ارادهٔ الهی سر فرود آورده و به فرمان او گردن نهاده‌اند.
قرآن از دسته‌بندی متفاوتی نیز سخن می‌گوید که بر اساس آن، هر کس در آسمان‌ها و زمین است و خورشید و ماه و ستارگان و درخت و جنبندگان و بسیاری از انسان‌ها همگی در گروه سجده‌کنندگان به خدا قرار می‌گیرند و دسته‌ٔ دوم را انسان‌هایی تشکیل می‌دهند که به‌خاطر سجده نکردن، گرفتار عذابی حتمی می‌شوند.
همهٔ این نکات بیانگر اهمیت و نقش کلیدی تعظیم در برابر خدا به‌عنوان شرط برخورداری از رحمت خاص اوست؛ خالق بی‌نیازی که از کرنش دیگران، سود و لذتی نمی‌برد و صرفاً از روی مهربانی، بندگانش را به دعا و تضرع دعوت می‌کند تا راه دریافت الطاف او را باز نگه دارند و نگذارند کبر و خودبینی آن را مسدود سازد.
اگرچه جایگاه تسلیم و خشوع در دل است، ولی هر حقیقتی که به قلب راه یابد، آثارش در اعضا و جوارح آشکار می‌شود؛ همان‌گونه که رفتار ظاهری نیز احوال درونی را تقویت یا تضعیف می‌کند. لذا قرآن بارها از مخاطبانش می‌خواهد احساسات و باورشان را نسبت به خدا با همهٔ وجود در رفتار و حالت جسمشان ابراز کنند.
رکوع به‌معنی خم شدن به‌اندازه‌ای که دستان به زانوها برسد و سجده به‌معنی نهایت افتادگی به‌حدی که پیشانی بر زمین قرار گیرد، از ارکان نماز است و آیات متعددی از قرآن نشان می‌دهد این اعمال نیز همچون قرائت کتاب مقدس، از اجزاء نماز در شرایع گذشته بوده و لازم است همچنان در عبادت حق‌طلبان باقی بماند.
پیروان همهٔ مذاهب اسلامی در کلیات به‌جا آوردن این دو رکن اتفاق نظر دارند و گفتن تسبیح خدا در رکوع و سپس برخاستن و به سجده رفتن و تسبیح گفتن در آن حالت و نشستن و انجام سجده‌ای دوباره را واجب می‌دانند و مجموع این اعمال را در کنار قرائت ایستادهٔ قرآن، یک «رکعت» از نماز به‌شمار می‌آورند.
آنها همچنین در اینکه بهترین ذکر در حال رکوع، «سبحان ربي العظیم» و در سجده، «سبحان ربي الأعلی» است اختلافی ندارند. البته با توجه به فرمان قرآن دربارهٔ ذکر فراوان، بهتر است تسبیح‌ها حداقل سه بار گفته شود و بنا به توصیهٔ این کتاب در زمینهٔ همراه بودن تسبیح سجده با حمد، عبارت «و بحمده» نیز به آن افزوده شود.
این خم و راست شدن و سر بر خاک نهادن اگر با تمرکز بر عظمت، بلندمرتبگی و بی‌نقص بودن تکیه‌گاه هستی انجام پذیرد، حقیقت عبادت را در جان انسان شکوفا می‌کند و توان و انگیزهٔ حرکت به‌سوی خوبی‌ها و دوری از کرنش‌های باطل را افزایش می‌دهد تا جایی که با هر سجده گامی جدید در مسیر کمال برداشته می‌شود.
برای مشاهدهٔ مستندات قرآنی، روی متون آبی‌رنگ کلیک کنید.
#نماز ۱۱
@hamidhossaini
در تصویر شگفت‌انگیزی که قرآن از پشت پردهٔ هستی ترسیم می‌کند، تک‌تک اجزای جهان به سجده افتاده و در حال تسبیح‌اند. در این صحنه هر آنچه در آسمان‌ها و زمین است و حتی سایه‌های آنها با نهایت خواری و فروتنی سجده گزارده و این‌گونه، تسلیم بودن خود در برابر ارادهٔ الهی را به نمایش گذاشته‌اند.
در این کتاب، سجده‌کنندگان، و به عبارتی تسلیم‌شدگان در برابر خدا، به دو گروه تقسیم می‌شوند: دسته‌ای شامل موجوداتی که بی‌اختیار در مسیری معین قرار گرفته و چاره‌ای جز تسلیم نداشته‌اند؛ و دسته‌ای دیگر همچون انسان‌های مؤمن که با انتخابی آگاهانه در برابر ارادهٔ الهی سر فرود آورده و به فرمان او گردن نهاده‌اند.
قرآن از دسته‌بندی متفاوتی نیز سخن می‌گوید که بر اساس آن، هر کس در آسمان‌ها و زمین است و خورشید و ماه و ستارگان و درخت و جنبندگان و بسیاری از انسان‌ها همگی در گروه سجده‌کنندگان به خدا قرار می‌گیرند و دسته‌ٔ دوم را انسان‌هایی تشکیل می‌دهند که به‌خاطر سجده نکردن، گرفتار عذابی حتمی می‌شوند.
همهٔ این نکات بیانگر اهمیت و نقش کلیدی تعظیم در برابر خدا به‌عنوان شرط برخورداری از رحمت خاص اوست؛ خالق بی‌نیازی که از کرنش دیگران، سود و لذتی نمی‌برد و صرفاً از روی مهربانی، بندگانش را به دعا و تضرع دعوت می‌کند تا راه دریافت الطاف او را باز نگه دارند و نگذارند کبر و خودبینی آن را مسدود سازد.
اگرچه جایگاه تسلیم و خشوع در دل است، ولی هر حقیقتی که به قلب راه یابد، آثارش در اعضا و جوارح آشکار می‌شود؛ همان‌گونه که رفتار ظاهری نیز احوال درونی را تقویت یا تضعیف می‌کند. لذا قرآن بارها از مخاطبانش می‌خواهد احساسات و باورشان را نسبت به خدا با همهٔ وجود در رفتار و حالت جسمشان ابراز کنند.
رکوع به‌معنی خم شدن به‌اندازه‌ای که دستان به زانوها برسد و سجده به‌معنی نهایت افتادگی به‌حدی که پیشانی بر زمین قرار گیرد، از ارکان نماز است و آیات متعددی از قرآن نشان می‌دهد این اعمال نیز همچون قرائت کتاب مقدس، از اجزاء نماز در شرایع گذشته بوده و لازم است همچنان در عبادت حق‌طلبان باقی بماند.
پیروان همهٔ مذاهب اسلامی در کلیات به‌جا آوردن این دو رکن اتفاق نظر دارند و گفتن تسبیح خدا در رکوع و سپس برخاستن و به سجده رفتن و تسبیح گفتن در آن حالت و نشستن و انجام سجده‌ای دوباره را واجب می‌دانند و مجموع این اعمال را در کنار قرائت ایستادهٔ قرآن، یک «رکعت» از نماز به‌شمار می‌آورند.
آنها همچنین در اینکه بهترین ذکر در حال رکوع، «سبحان ربي العظیم» و در سجده، «سبحان ربي الأعلی» است اختلافی ندارند. البته با توجه به فرمان قرآن دربارهٔ ذکر فراوان، بهتر است تسبیح‌ها حداقل سه بار گفته شود و بنا به توصیهٔ این کتاب در زمینهٔ همراه بودن تسبیح سجده با حمد، عبارت «و بحمده» نیز به آن افزوده شود.
این خم و راست شدن و سر بر خاک نهادن اگر با تمرکز بر عظمت، بلندمرتبگی و بی‌نقص بودن تکیه‌گاه هستی انجام پذیرد، حقیقت عبادت را در جان انسان شکوفا می‌کند و توان و انگیزهٔ حرکت به‌سوی خوبی‌ها و دوری از کرنش‌های باطل را افزایش می‌دهد تا جایی که با هر سجده گامی جدید در مسیر کمال برداشته می‌شود.
برای مشاهدهٔ مستندات قرآنی، روی متون آبی‌رنگ کلیک کنید.
#نماز ۱۱
@hamidhossaini