یادداشت‌ها#۲۴۸۶

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۱۴۶ تا ۱۵۰ سورهٔ آل‌عمران

وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ ﴿۱۴۶﴾
و چه بسا پیامبری که تربیت‌یافتگانی فراوان همراه او جنگیدند و بر اثر مصیبت‌هایی که در راه خدا به آنها رسید، سست و ناتوان و درمانده نشدند؛ و خدا شکیبایان را دوست دارد.

«رِبّی» به‌معنی «تربیت‌شده و دارای نوع خاصی از تربیت» است و به‌عنوان اصطلاحی خاص برای اشاره به تربیت‌شدگان مکتب انبیا به‌کار می‌رود.
توضیح معنای «وهن» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۳۹ همین سوره گذشت.
«استکانة» از مادهٔ «کون» در باب استفعال و به‌معنی «بودن در حالت خاصی از ناتوانی و درماندگی» است.

وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ ﴿۱۴۷﴾
و سخنشان جز این نبود که گفتند: «ای خداوندگار ما، گناهانمان و زیاده‌روی ما را در کارمان بیامرز و گام‌هایمان را استوار ساز و ما را بر گروه حق‌پوشان پیروز گردان.

مادهٔ «نصر» وقتی با حرف «علی» به‌کار رود به‌معنی «پیروزی و غلبه» است.

فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ ﴿۱۴۸﴾
پس خدا پاداش دنیا و پاداش نیکوی سرای واپسین را به آنان عطا فرمود و خدا نیکوکاران را دوست دارد.

«حُسن» مصدر و به‌معنی «نیکو بودن» است و از باب اضافهٔ صفت به موصوف، به «ثواب» اضافه شده است. استفاده از مصدر به‌جای «حَسَن» می‌تواند همانند «قولوا للناس حُسناً» برای تأکید و برجسته ساختن پاداش بی‌انتها و بدون رنج آخرت در برابر پاداش محدود و آمیخته با رنج دنیا باشد.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ ﴿۱۴۹﴾
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، اگر از کسانی که حق‌پوشی کردند فرمان برید، شما را به عقب باز می‌گردانند و باعث می‌شوند به شرایطی که زیانکار بودید برگردید.

معنای «عقِب» و بازگشت به آن در ترجمهٔ آیهٔ ۱۴۳ سورهٔ بقره توضیح داده شد.
«ف» در «فتنقلبوا» برای تفریع و بیان سببیت اطاعت از کفار در بازگشت به زیانکاری است.
با توجه به حال بودن «خاسرین» و معنای «بازگشت» در مادهٔ «انقلاب» لازم است در ترجمه به «شرایط قبلی زیانکار بودن» اشاره شود.

بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ ﴿۱۵۰﴾
آری خدا مولای شماست و او بهترین حمایت‌کننده است.

یکی از معانی «بل» تأیید و تأکید جملهٔ بعدی است.
«مولی» اسم مکان از ولایت و به‌معنی «محل ظهور سرپرستی و قیام به امور» است و با توجه به اینکه در زبان فارسی معادلی ندارد، بهتر است یا ترجمه نشود یا در شرایطی که نیاز به ترجمهٔ آن بود از تعابیری چون «سرپرست» یا «متولّی» استفاده شود.
توضیح معنای مادهٔ «نصر» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۳ همین سوره گذشت.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۳:۱۴۶–۱۵۰

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».