بررسی کدام ادعا لازم است و کدام پیام از طرف خدا نیست؟

با توجه به فراوانی مدعیان نبوت و انواع سخن‌هایی که به خدا نسبت داده می‌شود، عملاً بررسی همهٔ آنها ممکن نیست و خدای حکیم از بندگانش انتظار ندارد تمام عمرشان را در شناسایی پیام‌های احتمالی او صرف کنند. منطقی‌ترین روش این است که هر کس به بررسی همان دینی بپردازد که با آن مواجه می‌شود.

قبلاً توضیح دادیم که هیچ‌کسی بی‌دین نیست و دین هر کس همان مبنایی است که برای زندگی خود انتخاب می‌کند؛ اما باید مراقب باشیم روشی که تحت تأثیر خانواده، محیط، یا عواملی دیگر برگزیده‌ایم، در تضاد با عقل و اخلاق نباشد. برخورد و باوری که در زمینهٔ پیام خدا داریم نیز از این قاعده مستثنی نیست.

پس هر گاه در معرض آموزه‌ و پیامی قرار گرفتیم که ادعا می‌شد از طرف خداست، باید آن را با محک عقل بسنجیم و در صورتی که با ارزش‌های روشن و مشترک انسانی مغایرت داشت، انتسابش را به خدا تکذیب کنیم. زیرا یقین داریم خدا هرگز سخنی غیر منطقی نمی‌گوید و به بدی‌ها فرمان نمی‌دهد.

اما اگر محتوای آن پیام را با آنچه قبلاً در دل و جان خود از خدا دریافت کرده‌ایم هماهنگ یافتیم، حرف حق را از هر کسی می‌پذیریم. حال اگر با بررسی سخن و منش او اطمینان پیدا کردیم که فرستادهٔ خداست، به او ایمان می‌آوریم؛ وگرنه تا وقتی دلیل کافی نداریم، از تأیید یا تکذیب او خودداری می‌کنیم.