مادهٔ «جور»

توضیح در ترجمهٔ سوره انفال ۴۸

وَإِذْ زَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ أَعْمَٰلَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ ٱلْيَوْمَ مِنَ ٱلنَّاسِ وَإِنِّى جَارٌۭ لَّكُمْ ۖ فَلَمَّا تَرَآءَتِ ٱلْفِئَتَانِ نَكَصَ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ وَقَالَ إِنِّى بَرِىٓءٌۭ مِّنكُمْ إِنِّىٓ أَرَىٰ مَا لَا تَرَوْنَ إِنِّىٓ أَخَافُ ٱللَّهَ ۚ وَٱللَّهُ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ

و هنگامی که شیطان اعمالشان را برایشان آراست و گفت: «امروز هیچ‌کس از مردم بر شما فائق نمی‌آید؛ و من پناه‌دهندهٔ شمایم.» ولی وقتی دو گروه با هم مواجه شدند، پا پس کشید و گفت: «من از شما بر کنارم. من چیزی را می‌بینم که شما نمی‌بینید. من از خدا بیم دارم؛ و خدا پیامدهای سختی را در نظر می‌گیرد.

«جار» از مادهٔ «جور» است که در اصل، معنای «تمایل پیدا کردن» را بیان می‌کند. بر همین اساس از این ماده برای بیان مفاهیمی چون «همسایه» و «پناه دادن» نیز استفاده می‌شود؛ زیرا در هر دو، نوعی استمرار در تمایل وجود دارد.

توضیح در ترجمهٔ سوره توبه ۶

وَإِنْ أَحَدٌۭ مِّنَ ٱلْمُشْرِكِينَ ٱسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّىٰ يَسْمَعَ كَلَٰمَ ٱللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُۥ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌۭ لَّا يَعْلَمُونَ

و اگر یکی از مشرکان از تو پناه خواست، پناهش بده تا سخن خدا را بشنود، سپس او را به جای امنش برسان؛ آن بدین سبب است که آنان گروهی‌اند که نمی‌دانند.

مادهٔ «جور» در اصل به‌معنی «تمایل یافتن و نزدیک شدن» است و به همین مناسبت «جار» برای «همسایه» به‌کار می‌رود؛ لذا «استیجار» مفهوم «درخواست در کنار و پناه قرار گرفتن» را بیان می‌کند و «اجاره» برای «در کنار و پناه قرار دادن» استفاده می‌شود. البته باید توجه داشت واژهٔ «استیجار» که در فارسی برای «اجاره دادن و اجرت گرفتن» به‌کار می‌رود، تعبیر نادرستی از «استئجار» از ریشهٔ «أجر» است.