یادداشت‌ها#۲۵۶۷

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۲۴ و ۲۵ سورهٔ نساء

وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوَالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا ﴿۲۴﴾
و زنانی که در حفاظ پاکدامنی‌اند؛ مگر آنچه مالکش باشید؛ به‌عنوان چیزی که خدا بر شما مقرر کرده است. و غیر از آن برای شما حلال است تا در حالی که حفاظ پاکدامنی را نگه می‌دارید و بی‌بند و بار نیستید، با دارایی‌هایتان بجویید. پس هر بهره و لذتی از آنان بردید، حتماً اجرت‌هایشان را طبق آنچه مشخص می‌کنید به آنها بدهید. و اینکه پس از تعیین، با هم به توافق برسید برای شما انحراف به‌شمار نمی‌رود. به‌راستی خدا همواره دانا و فرزانه است.

«محصنات» از مادهٔ «حصن» کنایه از زنانی است که در حصن و حفاظ پاکدامنی قرار دارند. عموم مفسران و مترجمان با آنکه واژهٔ «محصنات» را، که چند بار در همین دو آیه و در آیاتی دیگر تکرار شده است، همه‌جا به‌معنی «زنان پاکدامن» یا تعابیری شبیه آن دانسته‌اند، اما در ابتدای آیهٔ ۲۴ آن را «زنان شوهردار» معنی ‌کرده‌اند که برخوردی دوگانه است. توضیح این نکته در یادداشتی جداگانه تقدیم شد.
«أیمان» جمع «یمین» به‌معنی «دست راست» است و تعبیر «آنچه دستان راست شما مالک شده است» به‌عنوان کنایه برای بیان مالکیت یافتن بر چیز یا کسی به‌کار می‌رود.
با توجه به مفتوح بودن «کتاب» در «کتاب الله علیکم» باید آن را مفعول فعل مقدری چون «الزموا» یا مصدر تأکیدی برای فعل مقدر «کتبه» بدانیم و ترجمهٔ اغلب مترجمان که با تعابیری چون «این چیزی است که خدا بر شما مقرر کرده» با این اعراب سازگار نیست.
«سفح» نقطهٔ مقابل «حصن» است و در اصل برای جایی به‌کار می‌رود که بندی گسسته شود و آبی بریزد. لذا «مسافح» کسی است که در قید و بند و حفاظی نیست. در تعابیر رایج برای این مفهوم از اصطلاح «بی‌بند و بار» استفاده می‌شود.
«استمتاع» به‌معنی «بهرهٔ همراه با التذاذ» است و در خودش مفهوم «موقت و متعه بودن ازدواج» را ندارد، ولی با توجه به تعبیر «اجورهنّ فریضة» که پرداخت اجرتی خاص را در قبال استمتاع مطرح می‌کند، به‌نظر می‌رسد منظور از آن، ازدواج موقت است.
معنای «جناح» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۵۸ سورهٔ بقره توضیح داده شد.

وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلَا مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۲۵﴾
و هر کس از شما که توان مالی برای ازدواج با زنان در حفاظ پاکدامنی را نداشت،‌ پس از دختران رشدیافتهٔ باایمانتان که مالکشان بودید؛ و خدا به ایمان شما آگاه‌تر است؛ شما همچون یکدیگرید. پس در حالی که در حفاظ پاکدامنی‌اند و بی‌بند و بار نیستند و دوست‌ پنهانی نمی‌گیرند، با اجازهٔ کسانشان با آنها ازدواج کنید و اجرت‌هایشان را مطابق پسند عرف به آنها بدهید. و هنگامی که در حفاظ پاکدامنی قرار گرفتند، اگر مرتکب کار زشت آشکاری شدند، مجازات آنها نیمی از عذاب تعیین‌شده برای زنان در حفاظ پاکدامنی است. آن برای کسانی از شماست که از به سختی افتادن بترسد؛ ولی اگر شکیبایی کنید برایتان بهتر خواهد بود. و خدا آمرزنده و مهربان است.

«فتیات» جمع «فتاة» است که مؤنث «فتی» است. این واژه در لغت به‌معنی «جوان رشدیافته و به کمال رسیده» است.
معنای تعبیر «بعضکم من بعض» در ترجمهٔ آیهٔ ۳۴ سورهٔ آل‌عمران توضیح داده شد.
«أهل» به‌معنی «همراه و مصاحب خاص» است و به «خانواده» نیز از همین باب اطلاق می‌شود؛ اما در اینجا با توجه به اینکه اهل کنیز می‌تواند مالک او یا فردی خارج از محدودهٔ خانوادهٔ او باشد، باید از تعبیری عام‌تر در ترجمه استفاده شود.
«خدن» به‌معنی «رفیق پنهانی» است.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۴:۲۴–۲۵

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».