یادداشت‌ها#۲۵۴۸

۲ هزار بازدید
سورهٔ ستایش

قرائت آیات کتب مقدس یکی از اجزای ثابت نماز در شرایع الهی است. قرآن نیز با کنار هم قرار دادن نماز و تلاوت کتاب خدا، رابطهٔ نزدیک آنها را نشان می‌دهد و ضمن تمجید از یهودیان و مسیحیانی که آیات کتاب آسمانی را در حال سجده و عبادت زمزمه می‌کنند، از پیروان خود می‌خواهد شب‌ها برای عبادت برخیزند و قرآن بخوانند.

در همهٔ نمازهای واجب و مستحب، نخستین اقدام لازم پس از تکبیرة‌الاحرام، قرائت مهم‌ترین سورهٔ قرآن، یعنی «حمد» یا «فاتحة ‌الکتاب» است؛ سوره‌ای که چکیده‌ای از آموزه‌های این کتاب و دیگر کتب‌ آسمانی را در بر دارد و ساختارش نشان می‌دهد برای ستایش خدا و مناجات با او در موقعیتی چون نماز تنظیم شده است.

این قطعهٔ درخشان هنری با وجود کوتاه و مختصر بودن، دریایی بی‌کران از آگاهی‌های معنوی را در خود جای داده و سه موضوع مهم مبدأ، مقصد و راه زندگی را با زیباترین و دقیق‌ترین تعابیر تبیین کرده است. تنها خواسته‌ای که در این سوره مطرح می‌شود نیز دربارهٔ فلسفهٔ زندگی است و بر اهمیت درست‌ زیستن تأکید می‌کند.

توصیف خدا به رحمن و رحیم در آغاز سوره و دو بار تأکید بر مهربانی او از میان اسماء و صفات دیگرش، تأییدی است بر آنچه دربارهٔ محوریت رحمت در نظام هستی بیان کردیم. نکته‌ای که با تکرار این دو صفت در آیهٔ سوم، تردیدی در آن باقی نمی‌ماند و نشان می‌دهد هدف از این نیایش، بهره‌مندی بیشتر از آن چشمهٔ جوشان مهرورزی است.

این رویکرد، سپاس از خدا و ستایش او را به قدرشناسی صمیمانه‌ای تبدیل می‌کند که نه از سر تکلف و تظاهر، بلکه با احساس رضایت از قرار گرفتن در نظامی زیبا و حکیمانه ابراز می‌شود و انگیزه و ظرفیت انسان را برای سر سپردن به تدبیری که همهٔ اجزاء و عوالم هستی را به‌سوی هدفی حساب‌شده پیش می‌برد، افزایش می‌دهد.

برای موفقیت در این مسیر باید در برابر حقیقتی که همهٔ هستی را در بر گرفته است تسلیم بود و از لطف و مهربانی او یاری جست. لطفی که نعمت راه‌یابی به مقصد آفرینش را از طریق افرادی برگزیده در اختیار ما قرار داده و آنان را در جایگاهی نشانده است که محروم ماندن از رحمت و گمراهی از روش درست زندگی در آن راه ندارد.

اگرچه مسلمانان دربارهٔ ضرورت و شیوهٔ خواندن سوره‌های دیگر قرآن در نماز اختلاف نظر دارند، ولی همهٔ آنها قرائت آیاتی علاوه بر سورهٔ حمد را سنتی بسیار پسندیده می‌دانند. بر این اساس خوب است تلاوت قرآن در نماز را با خواندن یکی دیگر از سوره‌های این کتاب آسمانی تکمیل کنیم و بسم الله ابتدای آن سوره را نیز بخوانیم.

برای مشاهدهٔ مستندات قرآنی، روی متون آبی‌رنگ کلیک کنید.

#نماز ۱۰

@hamidhossaini
مشاهده در Telegram

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».