یادداشت‌ها#۲۲۰۲

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۱۱۱ تا ۱۱۴ سورهٔ بقره

وقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ (۱۱۱)
و گفتند هرگز کسی وارد بهشت نخواهد شد مگر آنکه یهودی یا نصرانی باشد؛ این آرزوهای واهی آنهاست؛ بگو اگر راست می‌گویید دلیل روشنتان را بیاورید.

«أماني» جمع «اُمنیّة» به‌معنی «آرزوی دروغین» است؛ یعنی آنچه واقعیت ندارد و شدنی نیست ولی چون دوست‌داشتنی است آن را مفروض می‌گیرند. رایج‌ترین تعبیر در فارسی برای این مفهوم، «آرزوی واهی» است.
مادهٔ «بره» به‌معنی «سفید و روشن کردن» است و به چیزی که روشن و محکم باشد اطلاق می‌شود و بیشتر برای «دلیل روشن» به‌کار می‌رود.

بلَى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ (۱۱۲)
نه این‌چنین نیست؛ هر کس در حالی که نیکوکار باشد روی خود را تسلیم خدا قرار دهد پاداشش را نزد خداوندگارش خواهد داشت و نه هیچ بیمی بر ایشان می‌رود و نه اندوهگین می‌شوند.

بنا بر تصریح کتب لغت، یکی از معانی «بلی» نفی و استدراک مطلب قبلی است و در این آیه نیز برای نفی ادعای متکبرانهٔ دیندارانی آمده است که فقط خود را اهل نجات می‌دانند.

وقَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَى عَلَى شَيْءٍ وَقَالَتِ النَّصَارَى لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَى شَيْءٍ وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ كَذَلِكَ قَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ (۱۱۳)
و یهودیان گفتند: «نصرانی‌ها هیچ ارزشی ندارند» و نصرانی‌ها گفتند: «یهودیان هیچ ارزشی ندارند» در حالی که آنها کتاب را تلاوت می‌کنند. همان‌گونه کسانی که نمی‌دانند نیز شبیه سخن آنها را گفتند؛ ولی خدا در روز رستاخیز در آنچه آنها درباره‌اش اختلاف داشتند میانشان داوری خواهد کرد.

منظور از تعبیر «لیس علی شيئ» این است که «هیچ بهره‌ای از حقیقت ندارد و کاملاً باطل است». نزدیک‌ترین تعبیر رایج فارسی در این زمینه را می‌توان «هیچ ارزشی نداشتن» دانست.
«فاء» در ابتدای جملهٔ پایانی برای جمع‌بندی و بیان موضع قرآن در برابر خودبرتربینی‌های دینی است، لذا «ولی» ترجمه شد.
توضیح مربوط به «تلاوت» در ترجمهٔ آیهٔ ۴۴ همین سوره گذشت.

ومَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ (۱۱۴)
و چه کسی ستمکارتر از کسی است که نمی‌گذارد در مساجد الهی نام او برده شود و در راه ویرانی آنها تلاش می‌کند؟ چنین کسانی حق ندارند جز با بیمناکی وارد آنها شوند. آنان در این دنیا درماندگی‌ای دارند و در سرای واپسین عذابی سترگ خواهند داشت.

معنای «خزي» در ترجمهٔ آیهٔ ۸۵ همین سوره بیان شد. استفاده از تعبیر «درماندگی‌ای» برای اشاره به نکره بودن این واژه است.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
Telegram کلام | سید حمید حسینی 💢 ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۸۴ تا ۸۶ سورهٔ بقره 💢✳️ وإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ لَا تَسْفِكُونَ دِمَاءَكُمْ وَلَا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ…
مشاهده در Telegramقرآن۲:۱۱۱–۱۱۴

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».