مادهٔ «بأس»

توضیح در ترجمهٔ سوره بقره ۱۷۷

۞ لَّيْسَ ٱلْبِرَّ أَن تُوَلُّوا۟ وُجُوهَكُمْ قِبَلَ ٱلْمَشْرِقِ وَٱلْمَغْرِبِ وَلَٰكِنَّ ٱلْبِرَّ مَنْ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةِ وَٱلْكِتَٰبِ وَٱلنَّبِيِّۦنَ وَءَاتَى ٱلْمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ ذَوِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينَ وَٱبْنَ ٱلسَّبِيلِ وَٱلسَّآئِلِينَ وَفِى ٱلرِّقَابِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَٰهَدُوا۟ ۖ وَٱلصَّٰبِرِينَ فِى ٱلْبَأْسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَحِينَ ٱلْبَأْسِ ۗ أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ صَدَقُوا۟ ۖ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُتَّقُونَ

نیکی به این نیست که روی خود را به سمت مشرق و مغرب بگردانید، بلکه نیکی این است که کسی به خدا و روز واپسین و فرشتگان و کتاب و پیامبران ایمان آورد و با وجود دوست داشتن مال، آن را به نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده و گدایان و به‌خاطر بردگان بدهد و نماز را برپا دارد و زکات را بپردازد و آنها که وقتی پیمانی می‌بندند به‌صورت کامل به پیمانشان عمل می‌کنند و شکیبایان در سختی و خسارت‌زدگی و هنگامهٔ کارزار؛ آنان کسانی‌اند که صداقت داشته‌اند و آنان‌اند که پرواپیشگان‌اند.

«بأساء» از مادهٔ «بأس» به‌معنی «قرار گرفتن در ناملایمات شدید» است و اگر به‌صورت «بؤس» به‌کار رود معنای «گرفتاری» و اگر به‌صورت «بأس» به‌کار رود معنای «سختی» را می‌رساند و به‌معنای «سختی هنگام جنگ» نیز به‌کار می‌رود.